Thessaloniki (stad)

Thessaloniki
Θεσσαλονίκη

Gemeente in Griekenland
Situering
Regio	Centraal-Macedonië
Coördinaten	40°38'N  22°57'E
Algemeen
Oppervlakte	19,292 km²
Inwoners (2011)	322.240 (16.703/km²)
Politiek
Burgemeester	Giannis Boutaris (sinds 2011)
Overig
Postcode(s)	542 xx, 545 xx, 553 37
Netnummer(s)	231x
Kenteken	Ν
Website	(en) Gem. Thessaloniki
Portaal    Griekenland

Thessaloniki (Grieks: Θεσσαλονίκη) is de tweede stad van Griekenland en de hoofdstad van de regio Centraal-Macedonië. De eigenlijke stad heeft 363.987 inwoners (2001); samen met het stedelijk gebied zijn het er ruim 800.000.

Thessaloniki is sedert 2011 een fusiegemeente (dimos) in de Griekse bestuurlijke regio (periferia) Centraal-Macedonië.

De twee deelgemeenten (dimotiki enotita) van de fusiegemeente zijn:

• Thessaloniki (Θεσσαλονίκη)
• Triandria (Τριανδρία)

Vaak wordt Thessaloniki kortweg Saloniki genoemd. Een andere historische naam voor de stad is Salonika of Salonica.

Geografie

Thessaloniki ligt in Noord-Griekenland, aan de Golf van Thessaloniki of Thermaïsche Golf, die deel uitmaakt van de Egeïsche Zee. De stad is trapsgewijs gelegen tegen de heuvel Chortiatis. Ten westen van de stad ligt de rivier de Axios en ten oosten liggen de meren Koronia en Volvis. Ten zuiden van de stad ligt het schiereiland Chalcidice.

Geschiedenis

Vroeg-christelijke en byzantijnse monumenten in Thessaloniki
Werelderfgoed cultuur
Land	Griekenland
UNESCO-regio	Europa en Noord-Amerika
Criteria	i, ii, iv
Inschrijvingshistorie
UNESCO-volgnr.	456
Inschrijving	1988 (12e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Thessaloniki is ongeveer in 315 v.Chr. gesticht door Kasandros die de plaats noemde naar zijn vrouw Thessalo-nikè, een halfzuster van Alexander de Grote, die op haar beurt door haar vader Philippus II van Macedonië vernoemd was naar de overwinning (nikè) die hij in Thessalië had behaald. Omstreeks 50 n. Chr. preekte de apostel Paulus hier. De stad was zeer belangrijk tijdens de hellenistische periode, toen de rijken der diadochen zich uitstrekten tot in India. Later ging het deel uitmaken van het Romeinse Rijk (Galerius had hier zijn residentie), het Byzantijnse Rijk, het kruisvaardersrijk van Thessaloniki tijdens de vierde kruistocht in 1204, en het Ottomaanse Rijk. Onrustige tijden waren er als de Goten, de Avaren, de Slaven, de Saracenen en zelfs de Noormannen (1185) hier waren en de stad veroverden en verwoestten. In 1430 veroverden de Ottomanen de stad tot de intocht van de Griekse troepen.

Vanaf 1500 vestigden veel sefardische joden zich in de stad, vluchtelingen voor de geloofsvervolgingen in Spanje. Gedurende lange tijd zouden zij zelfs de meerderheid van de bevolking vormen, waardoor Thessaloniki een van de grootste joodse centra in de wereld was. Deze joden spraken nog tot het begin van de 20e eeuw een archaïsche vorm van het Spaans.

Aan het begin van de 20e eeuw telde de stad ongeveer 160.000 inwoners, waarvan ca. 60.000 joden, 45.000 Turken en 40.000 Grieken. De stad was een heel multiculturele gemeenschap. Mustafa Kemal Atatürk, de grondlegger van het moderne Turkije, is in Thessaloniki geboren. De revolutie der Jonge Turken van 1908 begon ook in deze stad.

Op 26 oktober 1912 werd Thessaloniki door het Griekse leger bevrijd. De bevrijding viel samen met de naamdag van beschermheilige van de stad, de heilige Demetrius. In 1917 woedde een grote brand in de stad, waardoor drie vierde van het centrum werd verwoest en vele Ottomaanse bouwwerken verloren gingen. Het centrum is herbouwd naar de plannen van de Franse architect Ernest Hebrard.

Zeer veel Grieken die uit Turkije moesten vluchten tijdens de grote volksuitwisseling in 1922, vestigden zich in Thessaloniki. Vrijwel alle moslims (Turken en Dönmes, tot de islam bekeerde joden) moesten de stad verlaten, waar sindsdien de Griekse bevolking in de meerderheid is.

Het overgrote deel van de ongeveer 40.000 joden werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de nazi's naar concentratiekampen gedeporteerd en vermoord. Er keerde slechts een gering aantal van hen terug in de stad. Momenteel wonen er nog zo'n 2000 joden in de stad.

In 1978 richtte een aardbeving aanzienlijke schade aan de stad aan.

Bezienswaardigheden in en rondom Thessaloniki

Musea

• Archeologisch museum
• Museum van de Byzantijnse cultuur
• Museum voor hedendaagse kunst
• Geboortehuis van Atatürk

Gebouwen en pleinen

• Lefkos Pyrgos (Witte Toren)

De Witte Toren.

• Boog van Galerius: een triomfboog ter ere van keizer Galerius op de Perzen. Oorspronkelijk bestond het complex uit een hippodroom, een praalgraf, de boog en een paleis.
• Plateia Aristotelous (Aristoteles plein)
• Eptapyrgio (verdediginsmuren van de stad)
• Modiano (overdekte markt van Thessaloniki)
• Monastiriot (synagoge)
• Bezesteni
• Hamza Bey (moskee)
• Yeni Cami (nieuwe moskee)

Kerken

• Agios Dimitrios (Demetrios): een kerk van 55 x 33 meter (de grootste van Griekenland)
• Hagia Sofia: een verkleinde kopie van de Aya Sophia in Istanbul.
• Kerk van Acheiropoiètos (450 - 470)
• Rotonda, praalgraf: een bouwwerk met ruim 6 meter dikke muren, een koepel van 25 meter middellijn met een minaret en een interieur met mozaïeken versierd. In het jaar 400 werd dit gebouw een Christelijke kerk, in 1591 werd er een moskee van gemaakt en heden is het in gebruik als museum.
• Osios David
• Theotokos-kerk: een Byzantijnse koepelkerk uit de 11e eeuw.

Buiten de stad

• Athos (ten zuidoosten van de stad)
• Vergina (koninklijke tombes van de Macedonische koninklijke familie)
• Pella (geboorteplaats van Alexander de Grote)

Transport

Verkeer

Thessaloniki is aangesloten op een netwerk van autosnelwegen, die de stad verbinden met de rest van Griekenland en Europa.

• De A1 (PATHE of E75) verbindt het noorden (grens met Macedonië) via Thessaloniki met het zuiden (Athene en Patras).
• De A2 (Egnatia Odos of E90) met een totale lengte van bijna 700 kilometer, vormt de verbinding tussen oost en west en verbindt de stad Igoumenitsa aan de Ionische Zee via Thessaloniki met Alexandroupolis aan de Turkse grens.
• Door de nationale weg Thessaloniki-Serres-Promochonas is de stad verbonden met Bulgarije. Deze weg wordt momenteel uitgebouwd tot autosnelweg.

Vliegveld

Ten zuiden van de stad ligt de internationale luchthaven Makedonia (SKG). Vanuit de luchthaven wordt een groot aantal nationale en internationale bestemmingen aangedaan. De landingsbaan van de luchthaven wordt momenteel verlengd. Hierdoor zal de luchthaven Makedonia in de toekomst ook trans-Atlantische vluchten kunnen accommoderen.

Trein

De Griekse Spoorwegorganisatie OSE onderhoudt vanuit Thessaloniki verschillende diensten naar het zuiden (Athene), het westen (Veria, Edessa, Kozani) en het oosten (Serres, Alexandroupolis) van Griekenland. Vanuit Thessaloniki kon men tevens per trein reizen naar verschillende internationale bestemmingen zoals Istanbul, Sofia en Moskou. Sinds 2011 is er geen personenverkeer meer op de internationale verbindingen.

De haven

Zonsondergang bij de haven van Thessaloniki.

De haven van Thessaloniki ligt op een strategisch punt op de kruising tussen oost en west. Het is de dichtstbijzijnde haven voor het afhandelen van goederentransport van en naar de Balkan en het Zwarte Zee gebied.

De faciliteiten van de haven omvatten onder andere een moderne containerterminal met een totale oppervlakte van 200.000 vierkante meter en een totale opslagcapaciteit (bedekt en onbedekt) van bijna 600.000 vierkante meter.

Openbaar vervoer

OASTH (ΟΑΣΘ) is belast met het openbaar vervoer in de regio Thessaloniki. Het bedrijf vervoert jaarlijks 150 miljoen passagiers via 68 buslijnen. In juni 2006 is begonnen met de aanleg van de metro van Thessaloniki. Naar alle verwachtingen wordt de metro, die het westen van de stad met het oosten zal verbinden, in 2013 opgeleverd. De totale lengte van de metrolijn bedraagt 9.6 kilometer met in totaal 13 stations.

Onderwijs

Thessaloniki heeft twee universiteiten. De oudste is de Aristoteles Universiteit Thessaloniki (Grieks:Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), met ongeveer 95.000 studenten de grootste universiteit van Griekenland. Daarnaast is er de in de jaren negentig van de vorige eeuw opgerichte Universiteit van Macedonië (Grieks: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας).

Internationale organisaties

Sinds 1995 is het hoofdkantoor van het Centre Européen pour le Développement de la Formation Professionnelle ("Cedefop") gevestigd in Thessaloniki. Het Cedefop is een Europees agentschap dat belast is met de bevordering en ontwikkeling van beroepsonderwijs en -opleiding in de Europese Unie.

In Thessaloniki is tevens de Black Sea Commerce and Development Bank (“Black Sea Bank”) gevestigd. Deze internationale organisatie werd in 1999 opgericht door Griekenland, Rusland, Turkije, Bulgarije, Oekraïne, Roemenië, Armenië, Georgië, Azerbeidzjan, Albanië en Moldavië. De Black Sea Bank heeft tot doel de regionale ontwikkeling en samenwerking te bevorderen door middel van het financieren van publieke en private projecten in de hierboven genoemde landen.

Klimaat

Thessaloniki heeft een mediterraan klimaat met continentale invloeden, met warme zomers en betrekkelijk koude winters. De winters zijn er voor Griekse begrippen koud, met minimumtemperaturen beneden het vriespunt en soms sneeuw.

Maand	Jan	Feb	Mar	Apr	Mei	Jun	Jul	Aug	Sep	Okt	Nov	Dec
Maximum temperatuur [°C]	12	13	16	18	23	28	31	30	26	21	15	13
Minimum temperatuur [°C]	5	6	6	9	12	16	18	18	15	11	6	7
Regen (mm)	40	38	43	35	43	30	22	20	27	45	58	50
Record temperatuur [°C]	20	22	25	31	36	39	42	39	36	32	27	26

Stedenband

• Melbourne (Australië), sinds 1984
• Alexandrië (Egypte), sinds 1993
• Bologna (Italië), sinds 1984
• Bratislava (Slowakije), sinds 1986
• Keulen (Duitsland), sinds 1988
• Constanţa (Roemenië), sinds 1988
• Hartford (Verenigde Staten), sinds 1962
• Kolkata (India), sinds 2005
• Korçë (Albanië), sinds 2005
• Leipzig (Duitsland), sinds 1984
• Limasol (Cyprus), sinds 1984
• Nice (Frankrijk), sinds 1992
• Plovdiv (Bulgarije), sinds 1984
• San Francisco (Verenigde Staten), sinds 1990
• Tel Aviv (Israël), sinds 1994
• Tianjin (China), sinds 2002
• Dongguan (China), sinds 2008

Geboren

• Sint Demetrius (ca. 280), patroonheilige van de stad;
• Cyrillus van Saloniki (827-869), christelijk prediker op de Balkan;
• Methodius (826-885), bisschop en broer van Cyrillus;
• Isaac Carosso (1874), oprichter van Danone
• Mustafa Kemal Atatürk (1881-1938), Turks staatsman, grondlegger en eerste president van de republiek Turkije
• Daniel Carasso (1905-2009) was een Spaans zakenman, zoon van Isaac Carasso (Groupe Danone)
• Traianos Dellas (31 januari 1976), voetballer
• Vassilis Lakis (9 september 1976), voetballer
• Konstantinos Loumpoutis (10 juni 1979), voetballer
• Panagiotis Lagos (18 juli 1985), voetballer
• Aristeidis Grigoriadis (6 december 1985), zwemmer

Trivia

In 2007 zijn de langste slagtanden ooit gevonden in het plaatsje Milia nabij Thessaloniki.

Externe links

Mediabestanden

• www.saloniki.org - informatie over Thessaloniki
• Officiële website van de gemeente Thessaloniki

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

	Werelderfgoed in Griekenland
Akropolis van Athene · Oude stad Korfoe · Historisch centrum met klooster van de Heilige Johannes "de Theoloog" en grot van de Apocalyps op het eiland Patmós · Tempel van Apollon Epikourios · Athos · Delos · Delphi · Heiligdom van Asklepios in Epidaurus · Vroeg-christelijke en byzantijnse monumenten in Thessaloniki · Kloosters van Dafni, Osios Loukas en Nea Moni · Meteora · Middeleeuwse stad Rhodos · Archeologisch Mycene en Tiryns · Archeologisch Mystras · Archeologisch Olympia · Pythagoreion en Heraion van Samos · Archeologisch Aigai

40°38' N 22°57' O