Genderqueer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Agender)
Naar navigatie springen Jump to search
Seksuele en gender-diversiteit
Lijn

Algemeen
gender · sekse/geslacht
seksualiteit
holebi · lgbt

Sekse/geslacht
vrouw · intersekse · man
transseksualiteit

Genderidentiteit
androgynie
cisgender
genderqueer
queer
transgender
travestie

Voorkeur op basis van geslacht
biseksualiteit
heteroseksualiteit
homoseksualiteit
panseksualiteit
polyseksualiteit

Voorkeur op basis van leeftijd
efebofilie
gerontofilie
pederastie
pedofilie

Voorkeur op basis van gedrag of objecten
bdsm
fetisjisme
infantilisme

Overige voorkeuren
aseksualiteit
polyamorie
parafilie

Genderqueer (GQ) is een overkoepelende term voor genderidentiteiten die niet exclusief mannelijk of vrouwelijk zijn. Andere termen hiervoor zijn non-binair en genderexpansief, een wat verouderd woord is transgenderisme.[1][2]

Een dergelijke identiteit staat los van iemands seksuele voorkeur, wat betekent dat genderqueer mensen alle mogelijke seksuele oriëntaties kunnen hebben. Genderqueer moet ook niet verward worden met queer, waar alle geslachten onder vallen die niet cisgender zijn en seksuele identiteiten die niet heteroseksueel zijn.

De belangrijkste identiteiten die onder genderqueer vallen zijn:

  • Het hebben van twee of meer geslachten: bigender, trigender, polygender, pangender
  • Het hebben van geen geslacht: agender (ook wel nongender, genderloos, gendervrij genoemd), neutrois
  • Het wisselen tussen geslachten: genderfluïde
  • Het hebben van een derde geslacht

Genderqueer wordt gezien als een categorie binnen de parapluterm transgender.

Ontstaan van de term 'genderqueer'[bewerken]

Voor mensen met een identiteit tussen man en vrouw in, of bij wie de mannelijke en vrouwelijke identiteit ongeveer even sterk zijn werden in de jaren tachtig en negentig de termen 'transgenderisme' en 'transgenderist' gebruikt.[2]

Sinds het begin van de 21e eeuw is de term genderqueer in gebruik gekomen, voornamelijk bij jongeren.[3]

De term gender-expansive wordt door de Amerikaanse lgbt-belangenvereniging Human Rights Campaign en de organisatie Gender Spectrum gehanteerd.

Non-binaire voornaamwoorden[bewerken]

Genderqueer personen hebben soms de wens dat naar hen met een genderneutraal voornaamwoord wordt verwezen. In het Engels wordt 'they' soms in het enkelvoud gebruikt om naar genderqueer personen te verwijzen. In Zweden wordt sinds een aantal jaar het neutrale hen' gebruikt naast 'han' voor mannen en 'hun' voor vrouwen.[4]

Het Transgender Netwerk Nederland organiseerde in 2016 een online verkiezing voor het non-binaire voornaamwoord.[5] 'Hen' (persoonlijk voornaamwoord) en 'hun' (bezittelijk voornaamwoord) zijn verkozen als winnaars van de verkiezing.[6]

Cijfers[bewerken]

Een Nederlandse studie uit 2014 heeft ruim 8000 mensen tussen de 15 en 70 jaar oud gevraagd of zij zich volledig met het geboortegeslacht, gedeeltelijk met het geboortegeslacht en gedeeltelijk met het andere geslacht, of volledig met het andere geslacht identificeerden. De uitkomsten van deze studie waren dat 4.6 % van de biologische mannen en 3.2 % van de biologische vrouwen zich niet exclusief mannelijk of vrouwelijk voelden. 1.1 % van de biologische mannen en 0.8 % van de biologische vrouwen beschouwden zich volledig als van het andere geslacht.[7]

Genderidentiteiten[bewerken]

Het hebben van twee of meer geslachten[bewerken]

Bigender is het hebben van een genderidentiteit met twee geslachten. Sommige mensen die zich bigender noemen hebben twee aparte persona's, die vaak ook respectievelijk mannelijk en vrouwelijk zijn. Anderen voelen zich tegelijkertijd man en vrouw. Bigender is erkend door de American Psychological Association.

Met trigender en hoger (polygender, pangender) werkt het ongeveer hetzelfde. Een voorbeeld van een trigenderidentiteit is: mannelijk, vrouwelijk en een derde geslacht.

Het hebben van geen geslacht[bewerken]

Agender is het hebben van geen geslacht of genderidentiteit. Er zijn geen specifieke voornaamwoorden voor mensen die zich agender voelen. In het Engels worden vaak singular they of andere genderneutrale voornaamwoorden gebruikt.

Het wisselen tussen geslachten[bewerken]

Genderfluïde (ongeveer: vloeibaar geslacht) is een genderidentiteit waarbij er van geslacht wordt gewisseld. Er is een overlap van genderfluïde en bigender/polygender. Iemand die zich genderfluïde noemt kan zich het ene moment mannelijk en het andere moment vrouwelijk voelen. Een bekend persoon die zich genderfluïde noemt is Ruby Rose.

Het hebben van een derde geslacht[bewerken]

De term derde geslacht wordt onder meer gebruikt voor mensen die zichzelf niet als specifiek mannelijk of vrouwelijk beschouwen, of die door anderen niet als zodanig worden beschouwd.

Voorzieningen voor genderqueer personen[bewerken]

Naast de algemene lhbt-belangenorganisaties zoals het COC in Nederland en Çavaria in België zijn er nauwelijks voorzieningen specifiek voor genderqueer personen te vinden. In België is er het platform gendervrijheid[8] en in Amsterdam bevindt zich de organisatie Genderqueer Amsterdam.[9] Beide zijn hoofdzakelijk via een Facebook-pagina actief.

Genderqueersymbolen[bewerken]

Voor de genderqueer ontwierp J.J. Poole in 2012 een vlag met vijf strepen. De roze kleur verwijst naar het vrouwelijke of het gevoel vrouw te zijn. De kleur wit staat symbool voor genderloosheid of mensen die zichzelf beschouwen als genderneutraal. De paarse band staat symbool voor androgynie en de combinatie van mannelijkheid en vrouwelijkheid. De vierde kleur is zwart en staat voor alle andere geslachten (waaronder pangender). De laatste kleur is blauw. Symbool voor mannelijkheid of het gevoel man te zijn.

Ruby Rose tijdens de film première van Katy Perry's 'Part Of Me' in Sydney, Australië.

Bekende genderqueer personen[bewerken]

Enkele bekende genderqueer personen zijn:

Externe link[bewerken]