Seksuele geaardheid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Seksuele en genderdiversiteit
Lijn

Algemeen
gender · sekse/geslacht
seksuele geaardheid
genderidentiteit
holebi · lgbt

Sekse/geslacht
vrouw · intersekse · man
transseksualiteit

Genderidentiteit
androgynie
cisgender
genderqueer
queer
transgender
travestie

Voorkeur op basis van geslacht
autoseksualiteit
biseksualiteit
heteroseksualiteit
homoseksualiteit
lesbianisme
panseksualiteit
polyseksualiteit

Voorkeur op basis van leeftijd
efebofilie
gerontofilie
pederastie
pedofilie

Voorkeur op basis van gedrag of objecten
bdsm
fetisjisme
infantilisme

Overige voorkeuren
aseksualiteit
polyamorie
parafilie

De seksuele geaardheid of seksuele oriëntatie is de aard van de romantische of seksuele aantrekking ervaren door een persoon. De voornaamste categorieën zijn heteroseksualiteit, homoseksualiteit, biseksualiteit en aseksualiteit.

Gebruik[bewerken]

De Nederlandse algemene wet gelijke behandeling gebruikt de term gerichtheid. Volgens de toelichting van de regering omvat het begrip gerichtheid naast de gevoelens en voorkeuren van een persoon ook concrete uitingen, zodat het begrip gerichtheid—en dus ook de bescherming tegen onderscheid—ruimer is dan voorkeur en geaardheid.

Het handvest van de grondrechten van de Europese Unie verbiedt in artikel 21 elke discriminatie op grond van seksuele geaardheid.

Indelingen[bewerken]

Normaal gesproken zijn er vier hoofdgroepen waarin de seksuele geaardheid van een persoon kan worden onderverdeeld:

  • heteroseksualiteit, waarbij men romantisch en seksueel aangetrokken is tot mensen van het andere geslacht;
  • homoseksualiteit, waarbij men romantisch en seksueel aangetrokken is tot mensen van hetzelfde geslacht;
  • biseksualiteit, waarbij men romantisch en seksueel aangetrokken is tot mensen, ongeacht het geslacht;
  • aseksualiteit, waarbij seksuele verlangens ontbreken. Romantische gevoelens zijn soms wel aanwezig; dan kan men van romantische geaardheid spreken.

Menselijke seksualiteit wordt vaak als een continuüm beschouwd. Een voorbeeld is de Kinsey-schaal uit 1948, met aan beide uiteinden hetero- en homoseksualiteit en biseksualiteit in het midden. Aseksualiteit wordt in deze schaal ook meegerekend, maar krijgt een plaats buiten het continuüm. Andere vormen plaatsen aseksualiteit soms op een verticale as, tegenover de horizontale as van de oriëntatie.

Deze indeling wordt echter ook bekritiseerd, omdat zij eurocentrisch zou zijn en individualiteit en culturele kwesties zou negeren. Ook is de indeling statisch, en houdt ze alleen rekening met het binaire geslachtsmodel; interseksecondities en mensen die zich als non-binair identificeren worden buiten beschouwing gelaten. Zij maken dan ook soms gebruik van termen die geen rekening houden met het eigen geslacht, zoals androfilie en gynofilie.

Verwant aan biseksualiteit is ook het begrip panseksualiteit. Anders dan biseksualiteit wordt begrepen dat zij die panseksueel zijn hun oriëntatie als “blind voor gender” ervaren. Er is echter een zekere overlap tussen beide oriëntaties.

Ontstaan van individuele seksuele geaardheid[bewerken]

De discussie over het ontstaan van de individuele seksuele geaardheid ofwel seksuele identiteit is vrij beladen. Het gaat hierbij om de vraag of de geaardheid aangeboren of tijdens het leven verworven is. In de psychologie wordt deze tegenstelling ook wel nature (aangeboren) versus nurture (verworven of aangeleerd) genoemd. De meeste wetenschappers nemen aan dat geaardheid voornamelijk nature is, omdat de geaardheid constant is.

Volgens onderzoek van de Nederlander Dick Swaab in 1990 zouden er kleine verschillen te zien zijn in de hersenhelften van heteroseksuelen en homoseksuelen.[1] Zweeds onderzoek, gepubliceerd in 2006, liet zien dat bij homoseksuele mannen en vrouwen de hersenhelften even groot zijn, terwijl bij heteroseksuelen van beide geslachten de rechterhersenhelft iets groter is dan de linker.

Sommige wetenschappers vermoeden op basis van scans van hersenen dat door opvoeding, maatschappij, vorming, cultuur, et cetera op latere leeftijd een voorkeur gevormd kan worden voor een bepaald geslacht. Dit zou losstaan van de aangeboren geaardheid.

Oudheid: Oude Rome · Oude Egypte

Middeleeuwen:


Vroegmoderne tijd: Rusland

Moderne tijd: Nazi-Duitsland · Rusland · Sovjet-Unie

Heden: Nederland · Rusland ·

Sierra Leone