Naar inhoud springen

Doornik

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Voor de buurtschap in de Nederlandse gemeente Lingewaard, zie Doornik (Nederland).
Doornik
Tournai
Stad in België Vlag van België
Doornik (België)
Doornik
Geografie
Gewest Vlag Wallonië Wallonië
Provincie Vlag Henegouwen Henegouwen
Arrondissement Doornik-Moeskroen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere		 215,34 km² (2023)
75,49%
9,1%
15,42%
Coördinaten 50° 36' NB, 3° 23' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkings­dichtheid		 68.991 (01/01/2025)
49,38%
50,62%
320,38 inw./km²
Leeftijdsopbouw
– 0-17 jaar
– 18-64 jaar
– 65 jaar en ouder		 (01/01/2025)
17,11%
60,45%
22,43%
Politiek en bestuur
Burgemeester Marie-Christine Marghem (MR)
Bestuur MR, Les Engagés, Ecolo
Zetels
PS
MR
Les Engagés
Ecolo
PTB		 39
15
11
7
4
2
Economie
Gemiddeld inkomen 20.676 euro/inw. (2022)
Werkloosheids­graad 12,94% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
7500
7500
7500
7501
7502
7503
7504
7506
7520
7520
7521
7522
7522
7522
7522
7530
7531
7532
7533
7534
7534
7536
7538
7540
7540
7540
7540
7542
7543
7548		 Deelgemeente
Doornik
Ere
Saint-Maur
Orcq
Esplechin
Froyennes
Froidmont
Willemeau
Ramegnies-Chin
Templeuve
Chercq
Blandain
Hertain
Lamain
Marquain
Gaurain-Ramecroix
Havinnes
Beclers
Thimougies
Barry
Maulde
Vaulx
Vezon
Kain
Melles
Quartes
Rumillies
Mont-Saint-Aubert
Mourcourt
Warchin
Zonenummer 069
NIS-code 57081
Politiezone Du Tournaisis
Hulpverlenings­zone Picardisch Wallonië
Website www.tournai.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Doornik-Moeskroen
in de provincie Henegouwen
Foto('s)
Portaal  Portaalicoon   België
De Soepterrine van William Mercer of Aldie (1770) is een voorbeeld van de Doornikse porseleinproductie en getuigt van de turbulente geschiedenis in de periode van de Verenigde Nederlanden.

Doornik (Frans: Tournai, Picardisch: Tornai, van het Latijn Turnacum) is een Belgische stad gelegen aan de Schelde in de provincie Henegouwen in het Picardische deel van Wallonië. De gemeente telt bijna 70.000 inwoners. Na Tongeren wordt Doornik beschouwd als de oudste stad van België. Het was een hoofdstad van het Frankische rijk en heeft ook daarna een cultuurhistorische rol van belang gespeeld. Sinds 2008 is het deel van de Eurometropool Rijsel-Kortrijk-Doornik.

Geschiedenis

[bewerken | brontekst bewerken]

Romeinse tijd

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Turnacum voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Doornik bestond al in de Romeinse tijd onder de naam Turnacum en kende haar hoogtepunt tijdens de 1e en 2e eeuw. De stad werd gesticht aan de Schelde op de kruising van heirbanen. De politieke onrust en de invallen maakten een einde aan deze bloeitijd en in de 3e en 4e eeuw kende de stad een krimp en werd ze versterkt.

Middeleeuwen

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Doornik en het Doornikse voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De stad kwam rond 432 in Frankische handen door een inval van Chlodio. Onder de Salische Franken Childerik en Clovis was Doornik tot 486 de hoofdstad van het Frankische rijk. Het graf van Childerik werd in 1653 bij toeval ontdekt.

Clovis verplaatste in 486 het Frankische machtscentrum naar Parijs, maar de rol van Doornik was nog niet uitgespeeld. Clovis maakte de stad bij zijn vertrek tot bisschopszetel, die bestreek quasi het hele gebied van het toekomstige graafschap Vlaanderen. De in Doornik geboren Eleutherius werd de eerste bisschop.

Onder Karel de Kale, de eerste koning van West-Francië, ontstond rond 850 met Boudewijn I het graafschap Vlaanderen, dat als Kroon-Vlaanderen een leen bleef van de Franse koning en als Rijks-Vlaanderen een leen werd van het Duitse keizerrijk. De stad trok welvarende kooplieden aan en hun streven naar onafhankelijkheid leidde ertoe dat Doornik vanaf 1187 rechtstreeks onder de Franse kroon kwam.

In de 15e eeuw kende de stad een bloeiende lakenhandel en was het een voorname leverancier van wandtapijten. De economische voorspoed en de speciale handelsstatus die de stad in het Franse koninkrijk genoot, verhinderde niet dat Doornik tussen 1421 en 1428 het toneel was van opstanden, onder andere vanwege de ontwaarding van de plaatselijke munt ten opzichte van de Franse kroon. De opstanden werden gevoerd tussen het stadsbestuur en de gilden, voornamelijk die van de kunstenaars en lakenhandelaars. De opstanden leidden er uiteindelijk toe dat de gilden meer macht genoten, waaronder stemming in bestuurlijke zaken waarvan zij tot dan toe waren uitgesloten.[1]

Nieuwe tijd

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1513 veroverde de Engelse koning Hendrik VIII Doornik op de Fransen.[2] Het is daarmee de enige stad in België die (voor korte tijd) door Engeland werd bestuurd. Jean le Sellier werd afgevaardigd naar Westminster om in het House of Commons te zetelen. In 1519 werd Doornik weer aan Frankrijk overgedragen.

Keizer Karel V voegde in 1521 de stad bij zijn Nederlandse erflanden, waarop een periode van godsdiensttwisten en economisch verval volgde. In 1544 werd de eerste protestantse gemeente gesticht met als codenaam "La Palme". Ze verzocht Martin Bucer in Straatsburg om een predikant. Hij stuurde in september Pierre Brully, maar een half jaar later werd deze al op de Grote Markt verbrand. In 1561 verspreidde Guido de Brès in Doornik zijn Nederlandse Geloofsbelijdenis, waarin de kernpunten van het gereformeerde geloof werden uiteengezet. Hij moest vluchten, maar met Ambrosius Wille kwam er opnieuw een clandestiene predikant. Vergeefs verzette hij zich tegen de Beeldenstorm, die de stad op 23 augustus 1566 bereikte. De calvinisten beweerden driekwart van de Doornikse bevolking uit te maken,[3] en eisten eigen kerken. Margaretha van Parma stuurde de graaf van Horne om de rust te herstellen. Hij wilde dat bereiken door middel van een soort religievrede, waarbij hij de calvinisten toeliet onder andere hun eigen kerken te bouwen. De koning en landvoogdes namen hem dit zeer kwalijk en riepen Horne terug.[4] In de nacht van 1 op 2 januari 1567 heroverde Filips van Noircarmes Doornik zonder slag of stoot en ontwapende de burgers.[5]

Als gevolg van het Eeuwig Edict (1577) verlieten de Spaanse troepen de stad. In 1581 werd zij door landvoogd Alexander Farnese, hertog van Parma, heroverd na een langdurig beleg. Parma was politiek slimmer dan zijn meester, koning Filips II: in plaats van de protestanten uit te moorden, gaf hij ze een jaar de tijd om hun bezittingen te verkopen en te emigreren. Dat voorbeeld droeg ertoe bij dat bij latere belegeringen de protestanten minder geneigd waren om tot het einde door te vechten.

Onder de Franse koning Lodewijk XIV kwam de stad weer in Frans bezit (Verdrag van Aken, 1668). De Fransen moesten echter aan het eind van de Spaanse Successieoorlog volgens de bepalingen van de Vrede van Utrecht (1713) aanvaarden dat de voormalige Spaanse Nederlanden Oostenrijks werden.

In 1815 ging Doornik deel uitmaken van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden en in 1830 van België.

Op 16 en 17 mei 1940 werden de archieven van Doornik gedeeltelijk vernietigd door Duitse bombardementen die bijna het ganse stadscentrum plat legden.

Kernen

[bewerken | brontekst bewerken]

Doornik is na Bastenaken de gemeente met de grootste oppervlakte in België. Naast het stadscentrum bestaat de gemeente uit nog 29 deelgemeenten meer dan enig andere Belgische gemeente.

Voorsteden

[bewerken | brontekst bewerken]

Om de kern van Doornik liggen de volgende voorsteden: Faubourg de Marvis, Faubourg de Valenciennes, Faubourg Saint-Martin, Faubourg de Lille, Faubourg de Maire, La Tombe, Saulchoir, Faubourg du Château, Faubourg de Morel.

Deelgemeenten

[bewerken | brontekst bewerken]
#NaamOpp.
(km²)		Inwoners
(2025)		Inwoners
per km²		Oude NIS-code
voor 1977		NIS-code
1Doornik (I)15,7630.5841.9405708157081A
2Warchin (XX)3,411.4334215708557081B
3Chercq (II)3,088642815702157081C
4Havinnes (XXI)9,481.1721245703657081D
5Melles (XXII)2,863011055705357081E0
6Quartes (XXIII)4,64238515706857081E1
7Beclers (XXV)13,501.097815700757081F
8Thimougies (XXIV)3,72273735708057081F4
9Barry (XXVII)4,979571935700557081G0
10Maulde (XXVI)8,86710805705257081G1-2
11Vezon (XXVIII)7,731.3581765708457081H
12Gaurain-Ramecroix (XXIX)12,293.4602825703357081J
13Vaulx-lez-Tournai (XXX)4,031.3383325708257081K
14Saint-Maur (III)3,774361165707657081L
15Ere (IV)6,37533845702257081L3
16Willemeau (V)3,796051605709257081M
17Froidmont (VI)5,161.0442035703057081M2
18Esplechin (IX)8,819281055702457081N
19Orcq (VII)4,649812115706057081P0
20Marquain (VIII)5,207591465705057081P1
21Lamain (X)3,595781615704457081P2
22Blandain (XII)11,512.2191935700857081R
23Hertain (XI)2,41233975703857081R3
24Templeuve (XIII)15,623.6502345707857081S
25Ramegnies-Chin (XIV)4,338882055706957081T
26Froyennes (XV)5,932.0803515703157081U
27Kain (XVI)11,406.9026055704257081V
28Mont-Saint-Aubert (XVII)8,90569645705657081V4
29Rumillies (XIX)6,861.7752595707357081W
30Mourcourt (XVIII)12,751.002795705757081W2

Kaart

[bewerken | brontekst bewerken]
Doornik, deelgemeenten en buurgemeenten. De gele gebieden zijn bebouwde kernen.

Aangrenzende gemeenten

[bewerken | brontekst bewerken]

De gemeente Doornik grenst aan de volgende gemeenten en dorpen:

Demografische ontwikkeling

[bewerken | brontekst bewerken]

Demografische ontwikkeling voor de fusie

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Bron:NIS - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; 1976= inwoneraantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

[bewerken | brontekst bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1831 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari
Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari
1992 tot heden
jaarAantal[6]Evolutie: 1992=index 100
199267.776100,0
199367.875100,1
199468.127100,5
199568.086100,5
199667.926100,2
199767.891100,2
199867.65199,8
199967.61199,8
200067.37999,4
200167.22799,2
200267.23299,2
200367.40799,5
200467.34199,4
200567.47699,6
200667.53499,6
200767.844100,1
200868.191100,6
200968.426101,0
201069.043101,9
201169.440102,5
201269.593102,7
201369.667102,8
201469.842103,0
201569.756102,9
201669.471102,5
201769.493102,5
201869.554102,6
201969.370102,4
202069.083101,9
202168.795101,5
202268.518101,1
202368.710101,4
202468.554101,1
202568.991101,8

Bezienswaardigheden

[bewerken | brontekst bewerken]
Doornik vanuit de lucht

Doornik geldt nog steeds als een der voornaamste monumentensteden van België. Van groot belang is de romaanse Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. Er is een 13e-eeuwse brug 'Pont des Trous' over de Schelde, het oudste belfort van België en een lakenhal, beide aan de bezienswaardige Grote Markt, en verder verschillende stadspoorten en pakhuizen.

Kerkelijke architectuur

[bewerken | brontekst bewerken]

Burgerlijke architectuur

[bewerken | brontekst bewerken]

Militaire architectuur

[bewerken | brontekst bewerken]

Musea

[bewerken | brontekst bewerken]


Sport

[bewerken | brontekst bewerken]

Doornik was twee keer (1966 en 2012) etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. In 2012 was de Brit Mark Cavendish de laatste ritwinnaar in Doornik.

Politiek

[bewerken | brontekst bewerken]

Burgemeesters

[bewerken | brontekst bewerken]
TijdspanneBurgemeester[7]
1804 - 1818Charles De Rasse
1818 - 1824Idesbalde Vander Gracht
1824 - 1830Bernard de Bethune
1830 - 1831Charles Le Hon
1831 - 1848Désiré de Hults
1848 - 1852Augustin Dumon (PL)
...
1855 - 1868Alphonse de Rasse
1868 - 1872Léopold Fontaine (waarnemend)
1872 - 1883Louis Crombez (PL)
1883 - 1907Victor Carbonnelle (PL)
1907 - 1908Jules Boucher (waarnemend)
1908 - 1918Alphonse Stiénon du Pré (Kath. Partij)
1918 - 1919Ambroise Derick (waarnemend)
1919 - 1925Edmond Wibaut (Kath. Partij)
1925 - 1927Albert Asou (PL)
TijdspanneBurgemeester
1927 - 1933Edmond Wibaut (Kath. Verbond)
1933 - 1940Albert Asou (PL)
1940Emile Derasse (PL)
1940Charles Mauroy (waarnemend)
1940 - 1944Louis Casterman
1944 - 1956Emile Derasse (PL)
1956 - 1959Jules Hossey (PSB)
1959 - 1968Louis Casterman
1968 - 1970Jean Hachez (PSC)
1971 - 1976Fernand Dumont (PSC)
1977 - 1992Raoul Van Spitael (PS)
1992 - 2000Roger Delcroix (PS)
2001 - 2012Christian Massy (PS)
2013 - 2018Rudy Demotte (PS, titelvoerend)
Paul-Olivier Delannois (PS, waarnemend)
2018 - 2024Paul-Olivier Delannois (PS)
2024 - hedenMarie-Christine Marghem (MR)

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

[bewerken | brontekst bewerken]
Partij of kartel10-10-1976[8]10-10-19829-10-19889-10-19948-10-20008-10-2006[9]14-10-2012[10]14-10-201813-10-2024[11]
Stemmen / Zetels%39%39%39%39%39%39%39%39%39
PRL1 / PRL-MCC2 / MR318,511721,81921,111818,31723,252924,6931030,0531222,6731027,21311
PSC1 / cdH2 / Ensemble!3/ Les Engagés424,8411125,3411023,4911023,7111018,741716,762711,112414,023517,5147
PS28,121239,81741,821845,582043,871940,941842,191835,921634,8115
ECOLO-5,3416,5928,03212,98411,75410,17317,77712,434
PTB---0,560---5,6018,042
Tournai Plus------6,472--
PCB1 / PC216,2916-6,2121------
UPWT-7,312-------
IT8,913--------
Anderen(*)3,3400,4100,7803,8201,1505,840-4,020-
Totaal stemmen459644434545228453544476645232440484352542133
Opkomst %91,2690,5589,4189,9686,2786,1384,01
Blanco en ongeldig %4,784,96,617,079,236,627,058,107,16

(*) 1976: RW (3,34%) / 1982: Votez W. (0,41) / 1988: FN (0,78%) / 1994: BEB (3,82%) / 2000: VETO (1,15%) / 2006: FN (4,06%), RWF (0,71%), VIVANT (1,07%) / 2018: DéFI (1,05%), Nation (1,79%), Oxygène (1,18%)

De gevormde coalitie wordt vet aangegeven. De grootste partij is in kleur.

Geboren in Doornik

[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook

[bewerken | brontekst bewerken]

Nabijgelegen kernen

[bewerken | brontekst bewerken]

De volgende kernen omringen de stad Doornik:

Chercq, Vaulx, Warchin, Rumillies, Kain, Froyennes, Orcq, Ere, Saint-Maur

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie de categorie Tournai van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Doornik&oldid=70538776"