NOS Journaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
NOS Journaal
Genre Nieuwsprogramma
Eindredactie Marcel Gelauff
Tekenaar CapeRock, Fisheye
Muziek Cablejuice
Land van oorsprong Vlag van Nederland Nederland
Taal Nederlands
Locatie Hilversum
Uitzendingen
Start 5 januari 1956
Netwerk NPO
Zender NPO 1
NPO 2
NPO 3
Website
Portaal  Portaalicoon   Televisie

NOS Journaal is de overkoepelende benaming van de nieuwsuitzendingen van de NOS op radio en televisie. De redacties van alle nieuwsprogramma's van de NOS werken samen onder de naam NOS Nieuws in het videocentrum op het Media Park in Hilversum. In Den Haag zit de Haagse redactie, waar politiek redacteuren werkzaam zijn en een volledig uitgeruste radiostudio en televisiestudio aanwezig zijn.

Televisie[bewerken]

Een opname van het NOS Journaal in 1974. De nieuwslezer is Rien Huizing.

De Nederlandse Omroep Stichting (NOS) zoals die er nu is, stamt uit 1969. Toen werden de Nederlandse Televisie Stichting (NTS) en de Nederlandse Radio Unie (NRU) samengevoegd. De NTS zond op 5 januari 1956 het eerste NTS-journaal uit.

Het NTS-journaal zond aanvankelijk driemaal per week uit. De uitzendingen duurden een kwartier en kenden geen presentator. Wel was Coen van Hoewijk als verslaggever te zien. Vanaf 3 oktober 1957 werd Van Hoewijk de eerste nieuwslezer. In 1965 volgde de eerste vrouwelijke presentator, Eugènie Herlaar. Later werd het aantal uitzendingen steeds verder uitgebreid.

Op 6 januari 1973 om 20:00 uur werd de autocue ingevoerd. Voor die tijd lazen de nieuwslezers het nieuws van papier.[1]

In 1985 werd er dubbelpresentatie ingevoerd om de uitstraling van het journaal te verlevendigen. Aan het begin en het eind waren de twee presentatoren te zien, waarbij de ene presentator de aan- en afkondiging deed; voor de rest werd elk onderwerp door één nieuwslezer behandeld, waarbij ook één nieuwslezer in beeld was. Later werd de dubbelpresentatie afgeschaft, omdat het niet aansloeg.

In 1989 kreeg het NOS Journaal concurrentie van het RTL Nieuws.

Avond[bewerken]

Het belangrijkste en tevens langst bestaande bulletin is het journaal van 20.00 uur. Van 1964 tot 1975 was dit bulletin gelijktijdig te zien op Nederland 1 en 2. Van 1975 t/m 1982 en van 1988 t/m 1992 was dit bulletin te zien op Nederland 2. De overige jaren was het te zien op Nederland 1 en dat is tegenwoordig nog steeds het geval. [2] In de tijd dat het bulletin alleen op Nederland 2 was te zien, was er op Nederland 1 een kort journaal om 19.00 uur. Het achtuurjournaal duurt een klein half uur. De onderwerpen zijn langer, diepgaander en uitgebreider dan in het zesuurjournaal. Het journaal wordt afgesloten met een uitgebreid weerbericht.

Daarnaast worden er al jarenlang journaals op de late avond uitgezonden. Het journaal van 22.00 uur (t/m 1991 22.30 uur) bestaat sinds 6 september 2010 niet meer. Wel zit er sindsdien een nieuwsblok in het programma Nieuwsuur en dit blok wordt gepresenteerd door een nieuwslezer van de NOS. Ook rond middernacht wordt al sinds de jaren zestig een kort journaal uitgezonden.

In het najaar van 1991 werd het 18.00 uur journaal geïntroduceerd. Dit bulletin duurt 15 minuten. Het nieuws wordt op een iets hoger tempo gebracht dan in het achtuurjournaal en soms worden de berichten ingeleid met wat achtergrondinformatie. Vroeger waren de verschillen met het achtuurjournaal kleiner. De uitzending wordt afgesloten met een uitgebreid weerbericht.

Bij groot nieuws zijn de journaals vaak langer en/of worden er extra journaals uitgezonden.

In het weekend zijn de avondbulletins vaak korter.

Overdag[bewerken]

Lange tijd waren er overdag geen uitzendingen. In 1984 werd in de middag het halfzesjournaal geïntroduceerd. Presentatrice Maartje van Weegen zat achter een ronde tafel, waar gasten konden aanschuiven om door haar geïnterviewd te worden. In het weekend was er ook een halfzesjournaal, maar dit was een kort bulletin in het reguliere decor en met een andere presentator. In het najaar van 1991 verdween het halfzesjournaal en werd het 16.00 uur nieuws geïntroduceerd. Eind augustus 1993 begon de publieke omroep met dagtelevisie. Het NOS Journaal maakte vanaf nu ook journaals om 7.00, 8.00, 9.00 en 13.00 uur.

In 2004 is het aantal uitzendingen op werkdagen verder uitgebreid. Van 6.30 tot 9.00 uur is er ieder half uur een nieuwe uitzending op NPO 1. Deze journaaluitzendingen worden gelijktijdig uitgezonden op NPO 2 met een gebarentolk. Van 9.00 tot 17.00 uur is er ieder uur een uitzending op NPO 1 of NPO 2. De meeste journaals worden op NPO 1 of NPO 2 herhaald tot het volgende nieuwe journaal.

De ochtendbulletins laten een mix zien van het laatste nieuws, het nieuws van de vorige avond, sportnieuws en het weer. Tot en met 10.00 uur is de rubriek Verder Vandaag te zien, met kort nieuws zonder beeld. Vanaf 10.00 uur worden de reportages langer en er is soms plaats voor een gesprek met een verslaggever. Om 13.00 uur is er een langer bulletin met een sportblok dat wordt gepresenteerd door een presentator van NOS Sport.

Op zaterdag wordt het eerste journaal om 13.00 uur uitgezonden en op zondag om 12.00 uur. Er is dan geen sportnieuws. Verder is er in het weekend om 17.00 uur een kort bulletin.

Weekjournaal[bewerken]

In 1987 en 1988 werd er op zondag een weekjournaal uitgezonden, waarin het nieuws van de afgelopen week werd doorgenomen. Het waren aaneengesloten beelden van dag tot dag en er was geen presentator voor dit journaal. Sinds 2009 zendt de NOS op zaterdag en zondag een weekoverzicht uit op het digitale themakanaal NPO Nieuws. Dit weekoverzicht, verdeeld in een binnenland- en een buitenlandblok, wordt door verschillende nieuwslezers gepresenteerd.

Studio's[bewerken]

Het NOS Journaal maakt gebruik van studio 8 en studio 10 op het Media Park in Hilversum.

Leaders en gongs[bewerken]

De vormgeving van het journaal is diverse malen gewijzigd. De eerste leader voor het NTS-Journaal was al meteen controversieel, omdat daarin dames met korte rokjes en op de achtergrond heren in maillots te zien waren. De NCRV maakte hier bezwaar tegen en zodoende verdween dit fragment uit de leader.

De leaders worden vergezeld door een gong. Van 1988 t/m 1995 zat er geen gong in de tunes. Componist Stephen Emmer gebruikte voor de tune die van 1995 t/m 2001 was te horen exact dezelfde gong als die uit 1956. Na lang speurwerk vond hij de gong in het tropenmuseum, waar deze onderdeel was van de niet uitgestalde collectie. Omdat er een klein scheurtje in zat moest het geluid worden nabewerkt.[3]

Vanaf 1988 verschilden de leaders, dat wil zeggen de arrangementen, ook per journaal. Zo was duidelijker te zien of het hier om bijvoorbeeld het achtuurjournaal of het halfelfjournaal ging. De leader die tot 31 december 1994 gebruikt werd gaf dit als eerst goed weer. De gekleurde rechthoeken gaven de tijdstippen van het Journaal weer: geel werd gebruikt voor het journaal van 4 uur (eerst half 6, de leader van het ochtendjournaal had ook een gele balk), groen voor het journaal van 6 uur (eerst 7 uur), blauw voor het journaal van 8 uur, lila voor het journaal van 10 uur (eerst half 11), rood voor het late journaal (de leader van het extra journaal had ook een rode balk), grijs voor het weekjournaal en alle balken voor het Jeugdjournaal.

In 1995 werd de methode overgeheveld naar de nieuwe leaders. De vele cirkels in de vorm van een gong met de aarde in het midden om de dag weer te geven.[4] De leader was blauw in de ochtend, geel in de middag, oranje bij het zesuurjournaal (extra journaals hadden ook oranje leaders), rood bij het achtuurjournaal, paars bij het tienuurjournaal en daarna weer blauw. Ook het Jeugdjournaal had een andere leader, de kleuren van de cirkels varieerden tussen rood en geel en de aarde was vervangen door een doorzichtige knikker met de werelddelen erop getekend. Verder was er een aparte leader voor het weer; de kleuren van de cirkels waren vooral wit. Ook deze leader was te zien na het achtuurjournaal, als tegenhanger van het uitgebreide weerbericht wat op RTL 4 na het halfachtjournaal te zien was.

In 2001 werd de vormgeving opnieuw vernieuwd. Een aantal elementen uit het vorige pakket werden behouden. Zo stond de wereldbol nog steeds centraal. Alle leaders waren nu blauw.

De huisstijl die in 2005 werd geïntroduceerd werd ontworpen door het Britse bureau Lambie-Nairn. De logo's, leaders en decors van de NOS-programma's gingen sterk op elkaar lijken om de herkenbaarheid te versterken. De NOS kreeg daarnaast een nieuw logo. In het NOS-logo is de O rood gemaakt en de rode o komt terug in de leaders en in de decors als rode ronde tafel. Alle programma's van de NOS kregen de toevoeging 'NOS' voor de programmanaam. Het NOS Radionieuws wijzigde in NOS Journaal. Ook het nieuwsgedeelte van NOS Teletekst heet sindsdien NOS Journaal.

In mei 2012 werd de huisstijl weer vernieuwd. Qua kleurgebruik lijkt de stijl op die van 2005.[5] Een opvallende verandering was dat de presentatoren in het decor staand en lopend presenteren. Een groot deel van het decor bestaat uit beeldschermen waarop stilstaande beelden uit het nieuws te zien zijn. Ook de leaders, tunes en decors van de andere NOS-programma's kregen een nieuwe stijl.

Bijzonderheden[bewerken]

Op 29 en 30 november 1961 was er vanwege een staking van het NTS-personeel geen uitzending van het NTS Journaal.[6] Op 2 mei 1977 ging het NOS Journaal niet door, eveneens vanwege een staking, ditmaal door NOS-geluidstechnici.[7] Op 17 april 1985 werd er geen NOS Journaal uitgezonden vanwege een staking.[8] Op 29 januari 2015 werd er geen achtuurjournaal uitgezonden, omdat een gewapende indringer zendtijd eiste.[9]

Radio[bewerken]

Op NPO Radio 1, -2, -4, -5 en -6 verzorgt het NOS Journaal zeven dagen per week, 24 uur per dag nieuwsuitzendingen. Deze nieuwsbulletins heetten tot 17 december 2005 NOS Radionieuws. Op NPO 3FM worden de nieuwsbulletins tussen 6.00 en 19.00 uur verzorgt door NOS op 3. Op de overige uren is ook het NOS Journaal te horen.

Medewerkers[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van medewerkers van het NOS Journaal voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

50-jarig jubileum[bewerken]

Op 5 januari 2006 vierde het Journaal zijn 50-jarig bestaan. De bulletins overdag werden bij die gelegenheid gelezen door oud-nieuwslezers. De NOS zond die dag ook de documentaire Het schitterende scherm over 50 jaar het Journaal uit, gemaakt door Pieter Fleury. Er verscheen ook een boek: "Het Journaal - 50 Jaar Achter De Schermen Van Het Nieuws" van Ad van Liempt.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]