Slochteren (dorp)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Slochteren
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Slochteren Wapen van Slochteren
(Details) (Details)
Slochteren (dorp)
Slochteren (dorp)
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Gemeente Vlag Slochteren Slochteren
Coördinaten 53° 13′ NB, 6° 48′ OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2007) 2.411
Overig
Postcode 9620 - 9621
Netnummer 0598
Belangrijke verkeersaders N387
Website slochteren.nl
Foto's
Slochteren op de topografische kaart van 1934
Slochteren op de topografische kaart van 1934
Portaal  Portaalicoon   Nederland
De Slochtertoren

Slochteren (Gronings: Slochter) is de hoofdplaats van de gemeente Slochteren in de provincie Groningen (Nederland). Slochteren had op 1 januari 2007 2.411 inwoners. Slochteren is een van de dorpen van de “Woldstreek”, welke naam herinnert aan de bossen, die hier vroeger voorkwamen. Het is een streekdorp gelegen op een oude langgerekte zandrug door het veengebied. Het vormt met andere dorpen die op deze zandrug liggen, zoals Schildwolde, Hellum, Kolham en Scharmer een langgerekt halfrondlopend lint. Het centrum van deze halve cirkel ligt ongeveer op de plaats van het dorp Woudbloem. Slochteren is beschermd dorpsgezicht.

De gemeente Slochteren waartoe het dorp behoort, is bekend door de gaswinning. Het aardgasveld van Slochteren bevat 1032 miljard kubieke meter en bevat hierbij twee derde van de Nederlandse gasreserves.

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp moet al zeer oud zijn, want in 1169 komt het reeds voor onder de naam “Slochtra”. Dit heeft de betekenis van laag gelegen streek. Van omstreeks 1290 zijn als bewoners van Slochteren Limpo, Elbo en Abbo Hagginga bekend. In vetes van die tijd moeten zij een belangrijke rol hebben gespeeld. Het is echter niet bekend, waar zij precies woonden. Ook kan er geen verband worden gelegd tussen dit geslacht en de latere Fraeylemaborg, die voor het eerst wordt genoemd in 1538 met als bewoner Oesbrandt Fraeylema, hoofdeling te Slochteren.

Als parochie bestond Slochteren zeker al in 1291, want in dat jaar is het dorp, samen met de naburige kerkdorpen, in conflict geraakt met de dekens te Loppersum. Het moet destijds een aanzienlijke parochie zijn geweest, want de huidige kerk van Slochteren is het dwarspand van een vroegere middeleeuwse kruiskerk. Ten noordwesten van de Slochter kerk prijkt de vrijstaande, vrijwel onversierde zadeldaktoren uit plm. 1300, waarin een luidklok hangt uit 1373, die vermoedelijk afkomstig is van de (verdwenen) kloosterkerk te Wittewierum.

De 17de eeuw heeft zich in Slochteren vooral gekenmerkt als de tijd van de vervening. De laagveengebieden lagen in ’t Hooiland, de streek achter de Groenedijk en in het Slochterveld. In het laatstgenoemde veld vindt men nog de baggerputten, die in de 17de eeuw zijn ontstaan. Het is thans een beschermd natuurgebied, Baggerputten genaamd. De keten van de veenarbeiders stonden destijds in Froombosch. Deze buurt werd vroeger “Bagelhutten” genoemd. De baggerturf werd destijds met wagens naar Sappemeer (dat sinds 1628 bestond) vervoerd en vandaar verscheept naar Groningen. Ook het Slochterdiep, ook wel Rengersdiep genoemd, in 1659 gegraven door Osebrandt Johan Rengers, toen de heer van Slochteren, zal destijds voor de afvoer van de turf zijn gebruikt.

Dicht bij de plaats waar eens het haventje van Slochteren lag, treft men nog steeds het Hoogehuis aan, tot 2008 bewoond door Louise Thomassen à Thuessink van der Hoop van Slochteren, een van de dochters van Evert Jan Thomassen à Thuessink van der Hoop van Slochteren (burgemeester van Slochteren van 1925 tot 1940), nadat zij in 1971 de Fraeylemaborg had verkocht. Dit 17de-eeuwse gebouw, van oorsprong een rechthuis, was jarenlang een bekende pleisterplaats voor dagjesmensen. Aan het eind van de 18de eeuw, na de komst van de Fransen, voltrok zich in de streek een grote verandering op het bestuurlijke vlak. In 1798 werd er door hen namelijk een wet uitgevaardigd, waarin een einde werd gemaakt aan de al de heerlijke rechten (zoals collatorschap, zijlvesterij, jacht- en visrecht, jurisdictie) van de heren van het dorp. Er werd een voorlopig plaatselijk bestuur ingesteld. In 1808 volgde bij Koninklijk Besluit de benoeming van het eerste gemeentebestuur van Slochteren, dat in het Hoogehuis zijn zetel kreeg en onder voorzitterschap stond van Hendrik de Sandra Veldtman. In 1811 (invoering van de burgerlijke stand) werd het gebied in drie gemeenten opgedeeld, te weten Harkstede, Slochteren en Siddeburen. Ze kregen elk hun eigen maire (burgemeester). In 1821 werd Harkstede weer bij Slochteren gevoegd. Siddeburen volgde in 1826 en vormt sindsdien weer één gemeente. De drie dorpen zijn alleen nog in kadastrale aanduidingen als drie gemeenten bekend. De ontsluiting van de streek vond plaats in de 19de eeuw met de verharding van de wegen. In Slochteren begon dit in 1846 met de weg naar Noordbroek, die toen begrind werd. In 1868 volgde de verharding van de weg van het Hoogehuis door het dorp en naar Ruischerbrug.

In 1929 kreeg Slochteren een station aan de Woldjerspoorweg. Deze lijn werd reeds in 1941 opgeheven en opgebroken. Het stationsgebouw herbergt anno 2006 een steunpunt voor de politie en een politiepettenmuseum. Over het tracé van de Woldjerspoorlijn is de later de N387 aangelegd

Monumenten[bewerken]

Het dorp Slochteren kent een aantal monumenten:

  • Landhuis de Fraeylemaborg ligt aan de Hoofdweg. Het is in de middeleeuwen ontstaan als een versterkt stenen bijgebouw (steenhuis of stins) bij een houten boerderij.
  • De Geertsemaheerd is een 18e-eeuwse herenboerderij, die vanaf 1795 door vier generaties Geertsema bewoond werd. De boerderij is gerestaureerd en herbergt drie stijlkamers in het voorhuis. In de voormalige stallen is een expositieruimte met theeschenkerij ondergebracht. Achter de boerderij is op de plaats waar een oude kapschuur stond een logiesgelegenheid gebouwd. De slingertuin bij de boerderij is de oudste van de provincie Groningen. Hij is in 1850 door Geert Vroom ontworpen.
  • Museumboerderij Duurswold is een voor de streek Duurswold typische monumentale boerderij. In de schuur is een verzameling tentoongesteld van gereedschappen en gebruiksartikelen zoals die de afgelopen eeuwen in en om de boerderij gebruikt werden. De collectie bestaat uit landbouwmachines en werktuigen, overige gereedschappen en keukengerei.
  • Slochteren is de geboorteplaats van Kornelis ter Laan. In het dorp bevindt zich een monument dat aan hem gewijd. Het is indertijd onthuld met een toespraak van K. Ter Laan zelf.
  • Langs de Groene Dijk staan een drietal poldermolens die in bezit zijn van de Slochter Molenstichting. Het zijn:

Een deel van Slochteren is rijksbeschermd dorpsgezicht. Verder zijn er in de plaats verschillende rijksmonumenten.

1rightarrow blue.svg Zie ook: Lijst van rijksmonumenten in Slochteren (plaats)

Geboren[bewerken]