Siddeburen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Siddeburen
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Siddeburen
Siddeburen
Situering
Provincie Groningen
Gemeente Midden-Groningen
Coördinaten 53° 15′ NB, 6° 52′ OL
Algemeen
Oppervlakte 3,14[1] km²
Inwoners (2014) 2.970[1]
(947[1] inw./km²)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Siddeburen (Gronings: Sibboern of Siddeboeren) is een dorp in de gemeente Midden-Groningen, in de Nederlandse provincie Groningen. In 2014 telde het dorp 2.970 inwoners.[1] Het was daarmee qua inwoneraantal het grootste dorp van de toenmalige gemeente Slochteren.

Siddeburen behoorde vanouds tot de landstreek Duurswold. Van 1811 tot 1826 was Siddeburen de hoofdplaats van een afzonderlijke gemeente, waarna het opging in de gemeente Slochteren.

Geschiedenis[bewerken]

Vondsten uit de prehistorie tonen aan dat in Siddeburen al ongeveer 4500 jaar geleden mensen geweest zijn en ook gewoond hebben. In totaal werden in Siddeburen en in de directe omgeving 79 voorwerpen uit de Steentijd gevonden, waarvan 14 binnen een straal van ongeveer 800 meter direct aan de zuidkant van het dorp.[2] Siddeburen wordt in de dertiende-eeuwse kloosterkronieken van de abten Emo en Menko van het klooster Bloemhof te Wittewierum vermeld als Sigerdachurke. Deze Oudfriese naam betekent 'de kerk van Siegerd'. In de veertiende eeuw werd de plaats ook wel aangeduid met de naam Syerdeberth, hetgeen de buurt van Sierd betekent.

In het centrum van het dorp staat de hervormde kerk van Siddeburen, die geheel is gebouwd in romaanse stijl. Het oudste gedeelte van deze kerk dateert uit het begin van de dertiende eeuw en is te herkennen aan de grijze tufstenen. Later in de dertiende en misschien begin veertiende eeuw werd de kerk uitgebreid en werden er rode bakstenen gebruikt. Aan de Oudeweg staat de in 1912 gebouwde gereformeerde kerk van Siddeburen, die nagenoeg gelijkvormig is aan de (later gebouwde) vrijgemaakte kerk in Schildwolde.

In het dorp Siddeburen heeft ook een borg gestaan, het Ufkenshuis, die in 1705 werd gesloopt. Ook ten oosten van het dorp heeft nog een borg gestaan, namelijk het Eelshuis. Deze laatste borg maakte eigenlijk deel uit van een volwaardig kerkdorp dat ten oosten van Siddeburen heeft gelegen en waarvan niets meer over is. Dit dorp heette Oostwold en heeft naar alle waarschijnlijkheid een grote romanogotische kerk gehad.

Ten zuiden van Siddeburen loopt de Siepsloot, die de grens vormt tussen Fivelingo en het Oldambt. Het bijzondere van deze middeleeuws politieke grens is dat deze tot op de dag van vandaag ook een taalgrens is. Ten zuiden van de Siepsloot wordt de Oldambtster variant van het Gronings gesproken, terwijl aan de noordkant een noordelijke variant van het Gronings wordt gesproken. Deze variant wordt eigenlijk op kleine verschillen na in het gehele Fivelingo gesproken.

Van 1929 tot 1942 had Siddeburen een eigen station aan het Woldjerspoor. Dit traject liep van de stad Groningen naar Delfzijl.

Buurtschappen[bewerken]

Het kerspel Siddeburen kende vanouds vier buurtgilden: Westerklauw, Uiterbuursterklauw, Mentedaklauw en Ooster- of Hofsterklauw (ten oosten van de kerk). De naam Menteda verwijst vermoedelijk naar de borg, het latere Ufkeshuis. Hier lag ook een voorwerk van het klooster Oosterwierum.

De vier buurtgilden fungeerden tevens als onderdelen van het Woldzijlvest. Oostwold vormde een afzonderlijk kerspel en tevens een eigen zijlvest, het Oostwolderzijlvest. Net als Oostwold heeft mogelijk ook het buurtschap Tjuchem aanvankelijk een eigen kerk gehad. De rechtstoel Siddeburen telde drie edele heerden: Menteda, Dodinge en Oostwold.

Rond 1700 onderscheidde men zes afzonderlijke buurtschappen:

  • Siddeburen-zuidzijde
  • Siddeburen-noordzijde, ook wel Huisweeren genoemd, met streekje Gaarveen
  • Nieuweweg (nu Hoofdweg)
  • Akkerenden, Ooster- en Westerzanden en Oudeweg (ook wel Leentjer genoemd); het gebied ten noorden van de Oudeweg (met het gehucht Wilderhof) stond ook wel bekend als Oosterweeren (ook Weringe of inde Weeren) en maakte samen met Tjuchem deel uit van het Oostwolderzijlvest.
  • Veendijk, met 't Veen en Oostwold
  • Tjuchem, met De Hole

Deze streekjes gaven later hun naam aan een handvol waterschappen en molenpolders: Noordelijke en Zuidelijke Siddebuursterpolder, Groote en Kleine Oostwolderpolder, Zuider- en Noorderpolder in de Oosterweeren, Huisweersterpolder, Ooster Tjuchemerpolder, Veentjerpolder en Geerland. Verder lagen bij Siddeburen nog de Osseweiderpolder, de Ruigsterpolder, de Steendammerpolder en de Holepolder.

Bijzonder in Siddeburen[bewerken]

  • Gereformeerde kerk
  • Hervormde kerk
  • Siddebuurster Bok. Dit is een standbeeld van een bok dat verwijst naar het Trijntje-Fop-gedicht van Kees Stip (1913-2001), waarvan de beginregels luiden:
    In Siddeburen was een bok
    die machtsverhief en worteltrok.[3]
  • Schanspop
  • Kloksmeer Siddeburen
  • Licht- en Klankweek
  • Natuurloop Siddeburen
  • Kermis (september)
  • jeugdhonk De Schans
  • Motorcross Siddeburen

Geboren[bewerken]

Zie ook[bewerken]