Heveskesklooster

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heveskesklooster
Wierde in Nederland Vlag van Nederland
Heveskesklooster
Heveskesklooster
Situering
Provincie Vlag Groningen (provincie) Groningen
Gemeente Vlag Delfzijl Delfzijl
Coördinaten 53° 18′ NB, 6° 58′ OL
Woonplaats (BAG) Farmsum
Foto's
Hunebed gevonden onder de wierde van Hevekesklooster, in het Muzeeaquarium in Delfzijl
Hunebed gevonden onder de wierde van Hevekesklooster, in het Muzeeaquarium in Delfzijl
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Heveskesklooster is een wierde in de gemeente Delfzijl in de Nederlandse provincie Groningen. De wierde ligt in de Oosterhoek, iets ten zuiden van het verdwenen dorp Heveskes.

De benaming Heveskesklooster kwam pas in de 19e eeuw in zwang. De naam verwijst naar het klooster Oosterwierum dat hier tot in de 16e eeuw heeft gestaan.

Geschiedenis[bewerken]

De bewoning van de wierde kan (met uitzondering van de periode van het hunebed) in vier periodes worden ingedeeld:

  • oudste wierdebewoning, tweede helft 1e eeuw v.Chr. - eind 4e / begin 5e eeuw na Chr.
  • vroegmiddeleeuwse wierdebewoning, ca. 800 - 1300.
  • laat-middeleeuwse wierdebewoning, ca. 1300 - 1610.
  • jongste wierdebewoning, 1610-1975.

In de vroegste perioden werd de wierde waarschijnlijk bezet door slechts één boerderijbehuizing van het type woonstalhuis.

Fundamenten van de in 1586 uitgebrande kloosterkerk van Oosterwierum, vierhonderd jaar later blootgelegd

Hunebed[bewerken]

Op de wierde werd in de jaren 1982-1986, in het kader van de Monumentenwet, archeologisch onderzoek verricht door het Biologisch-Archeologisch Instituut (BAI) van de Rijksuniversiteit Groningen. Daarbij werden niet alleen resten van het klooster gevonden, maar ook het meest noordelijke hunebed in Nederland en een steenkist.

Het hunebed G5 (nummering-Van Giffen) werd geheel onverwacht in 1982 aangetroffen, twee meter onder de klei. Het hunebed was van het type 'vergrote dolmen'. Het stenen grafmonument was omstreeks 3400 v.Chr. gebouwd op het dekzand en omstreeks 2200 v.Chr. gedeeltelijk gesloopt. In de loop der tijd werd het hunebed door lagen veen en klei aan het oog onttrokken. In 1984 werd nog de steenkist uit het Neolithicum gevonden.

De zes zijstenen, de sluitsteen en de drie dekstenen werden naar het Muzeeaquarium Delfzijl overgebracht, gescheiden van de steenkist, die is te bezichtigen in het Hunebedcentrum in Borger. Dat dit archeologische monument gesloopt werd, is een grote uitzondering in de moderne tijd. Het bijzonder gesitueerde, unieke hunebed mocht niet blijven liggen op de vindplaats, omdat men uitging van de veronderstelling dat de oprukkende industrie van Delfzijl tot hier zou gaan reiken. Uiteindelijk gebeurde dit niet, maar het hunebed was toen al verwijderd.

Klooster[bewerken]

Het klooster Oosterwierum bestond uit twee omgrachte kerkelijke gebouwen. Het klooster, een Johannieter commanderij, wordt voor het eerst vermeld in 1319 en was waarschijnlijk niet veel eerder gesticht. De meeste vestigingen van de Johannieters in Nederland leken meer op welvoorziene landgoederen dan op werkelijke kloostergemeenschappen. Tot het klooster behoorden boerderijen tot in Hoeksmeer bij Garrelsweer. Het klooster bezat ook een refugehuis in Groningen in de Schoolstraat. Dit werd later het Ommelanderhuis.

Het klooster werd in 1586 tijdens de Tachtigjarige Oorlog door brand verwoest. De fundamenten van de kloosterkerk en bijbehorende kerktoren werden begin jaren 1980 teruggevonden bij opgravingen.

Externe links[bewerken]

Beluister

(info)