Spoorlijn Stadskanaal - Zuidbroek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn Stadskanaal - Zuidbroek
Spoorlijn Stadskanaal - Zuidbroek op de kaart
Totale lengte 22,3 km
Aangelegd door NOLS
Geopend 1 augustus 1910
Opheffing
treindienst
17 mei 1953 (reizigersvervoer)
Gesloten
15 mei 1939 (reizigersvervoer)
Stadskanaal - Veendam: 1990
Heropend
25/29 mei 1940
Stadskanaal - Veendam: 1994 (museumlijn)
Veendam - Zuidbroek: 2011 (reizigersvervoer)
Huidige status
Stadskanaal - Veendam: museumlijn
Veendam - Zuidbroek: in gebruik
Geëlektrificeerd nee
Aantal sporen 1 (deels 2x1)
Baanvaksnelheid
Stadskanaal - Veendam: 30
Veendam - Zuidbroek: 80
Beveiliging of treinbeïnvloeding ATB-NG (Veendam-Zuidbroek)
Treindienst door
Stadskanaal - Veendam: S.T.A.R.
Veendam - Zuidbroek: Arriva, DB Schenker Rail, Rotterdam Rail Feeding (RRF)
Traject
dSTR lijn van Ter Apel Rijksgrens
dBHF 0,0 Stadskanaal
deABZgl lijn naar Zwolle opgebroken
deBHF 3,2 Stadskanaal Pekelderweg
voorheen Boerveenschemond
dSKRZ-Ao N33
dWBRÜCKE1 Stadskanaal
deHST 8,8 Bareveld
deBHF 12,5 Wildervank
BSicon .svgvDST-KBHFa 14,8 Veendam
BSicon .svgvSHI2g+l-
vENDEa-STR
dSHI2+ldSHI2grdSTRd
dBSTvSTRd Nedmag
dSHI2ldSHI2g+rdSTRd
dKBSTavSTRd Groningen Railport
containerterminal HUSA Logistics
dSHI2ldSHI2g+rdSTRd
vSTR-eBHF 18,4 Meeden-Muntendam
v-SHI2g+r
dABZq+rdABZg+r lijn van Bad Nieuweschans
lijn van Delfzijl opgebroken
vÜSTr
vBHF 22,3 Zuidbroek
v-SHI2g+r lijn naar Harlingen Haven

De spoorlijn Stadskanaal - Zuidbroek is de op 1 augustus 1910 geopende spoorlijn die de Nederlandse plaatsen Stadskanaal en Zuidbroek via Veendam met elkaar verbindt. De lijn werd op 17 mei 1953 voor reizigersvervoer gesloten en bleef bestaan voor goederenvervoer, maar sinds 1 mei 2011 rijdt weer een personentrein van Veendam via Zuidbroek naar Groningen.[1] Het gedeelte Stadskanaal - Veendam wordt als toeristische spoorweg geëxploiteerd.

Geschiedenis[bewerken]

Opening personenvervoer op spoorlijn Veendam - Zuidbroek, 1 mei 2011.

De lijn werd aangelegd als sluitstuk van het spoorwegnet van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij (NOLS), dat ook de eerder aangelegde spoorlijnen Zwolle - Mariënberg - Emmen - Gasselternijveen - Stadskanaal, Almelo - Mariënberg, Assen - Gasselternijveen en Zuidbroek - Delfzijl omvatte. Van deze lijnen zijn Zwolle - Emmen, Almelo - Mariënberg en Stadskanaal - Zuidbroek overgebleven.

Op 15 mei 1939 werd voor de eerste maal de lijn voor reizigersvervoer gesloten. Door de oorlogsomstandigheden werd het reizigersvervoer snel hervat: Stadskanaal - Veendam op 25 mei 1940 en Veendam - Zuidbroek op 29 mei 1940. Op 17 mei 1953 werd voor de tweede maal de gehele lijn voor reizigersvervoer gesloten, maar het goederenvervoer bleef van groot belang, met name op het baanvak Veendam - Zuidbroek. In Veendam is de tri-modale containerterminal Groningen Railport van HUSA Logistics gevestigd (voorheen bekend als Rail Service Center Groningen,RSCG). DB Schenker Rail verzorgt het vervoer op deze spooraansluiting. ACTS reed vroeger dagelijks een containertrein (de zogenaamde Veendam-shuttle) tussen de haven van Rotterdam en Veendam. Daarna werd dit door HUSA (HTRS) gedaan en sinds 1 januari 2013 wordt de Veendam-shuttle door DB Schenker Rail gereden. Sinds december 2015 rijdt er twee maal per week een shuttle tussen Wehl am Rhein (Zuid-Duitsland) en Veendam, met containers bestemd voor verwerking in de Eemshaven.

De magnesiumverwerker Nedmag heeft er een spooraansluiting. Het vervoer werd sinds 1 februari 2014 uitgevoerd door Rotterdam Rail Feeding (RRF) maar per 1 januari 2016 weer overgenomen door DB Schenker Rail, inmiddels DB Cargo geheten.

gedrukt kaartje

Het baanvak Stadskanaal - Veendam werd op 27 mei 1990 voor goederenvervoer gesloten, maar in 1994 heropend door de Stichting Stadskanaal Rail (STAR), die sindsdien een toeristische spoorweg uitbaat van Musselkanaal naar Veendam, met stations in Musselkanaal, Stadskanaal en Veendam en haltes in Bareveld en Wildervank. De stichting is inmiddels eigenaar van de spoorlijn tussen Musselkanaal en Veendam. In 2006 en 2007 werd deze geheel gesaneerd en gerenoveerd.

In 2011 werd een tweede spoor aangelegd tussen de overweg Duurkenakker bij het voormalige station Meeden-Muntendam tot aan de Lloydsweg in Veendam. Aan het oostelijke spoor zijn nu de sporen naar Nedmag en de containerterminal van HUSA Logistics aangesloten. In zuidelijke richting is er geen aansluiting op het westelijke spoor. Dit westelijke spoor, bedoeld voor personenvervoer, loopt zonder aansluitingen rechtstreeks van Veendam naar Zuidbroek. Hierbij is geen sprake van dubbelspoor, maar van tweemaal enkelspoor.

Reactivering 2008-2011[bewerken]

De spoorlijn tussen Veendam en Zuidbroek is sinds mei 2011 weer in gebruik voor personenvervoer. Al geruime tijd hadden plannen in die richting bestaan, tot op 30 augustus 2007 de provincie Groningen, de gemeente Veendam, ProRail en Arriva een intentieverklaring[2] en op 14 maart 2008 een definitieve verklaring (zonder Veendam) ondertekenden om de spoorlijn tussen Veendam en Zuidbroek weer voor personenvervoer in gebruik te nemen.

De spoorlijn werd, voorafgaand aan de ingebruikname, opgeknapt en aangepast. Een probleem daarbij vormde het goederenvervoer: de lijn was tussen de aansluiting bij Zuidbroek en Veendam geheel enkelsporig en er waren geen passeer- of inhaalmogelijkheden voor goederentreinen. Daarnaast werd het hoofdspoor op verschillende plaatsen gebruikt voor het rangeren met treindelen.[3] Daarom is een extra spoor aangelegd ter hoogte van Nedmag en Groningen Railport, zodat de goederenvervoerders hun rangeerprocessen op dezelfde wijze kunnen blijven uitvoeren zonder het reizigersverkeer te hinderen.[4]

Arriva bestelde vier nieuwe treinstellen voor de dienst op het traject, en rijdt daarmee sinds mei 2011 twee treinen per uur van station Veendam naar Groningen. Aangezien ook station Winschoten een halfuurdienst behoudt, ontstaat zo tussen Zuidbroek en Groningen een kwartierdienst.

Verlenging[bewerken]

Een op langere termijn verder doortrekken van de treindienst naar Stadskanaal is door de provincie in 2015 en 2016 nader onderzocht. Gebruik van de bestaande spoorlijn lijkt moeilijk haalbaar, mede omdat het spoor inmiddels eigendom van museumspoorlijn STAR is, en de belangen van STAR niet steeds op één lijn liggen met die van de provincie.[5] Bij spoorbeheerder ProRail (die geen eigenaar is van de spoorlijn) heeft een dergelijk project geen prioriteit.[6] Over nog verdere verlenging naar Emmen (wat een rechtstreekse verbinding van Groningen met Twente mogelijk zou maken) wordt ook gespeculeerd. Een haalbaarheidsonderzoek gaf aan dat er aanknopingspunten waren voor vervolgonderzoek.[7] Een meerderheid in Provinciale Staten van Drenthe zag in 2017 echter meer in het verbeteren van de N34 dan het aanleggen van nieuw spoor.[8]

Stations en gebouwen[bewerken]

Treindienst[bewerken]

  • Tweemaal per uur rijdt een stoptrein tussen Veendam en Groningen.
  • STAR rijdt tussen eind april en oktober op bijna alle zondagen en daarnaast in juli en augustus op de meeste dinsdagen en woensdagen. Daarnaast wordt in het voor- en najaar op bepaalde weekeind- en feestdagen tussen Stadskanaal en Veendam gereden.

Zie ook[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Na 57 jaar personentrein tussen Veendam en Groningen
  2. Intentieverklaring Provincie Groningen, gemeente Veendam, ProRail en Arriva.
  3. Arthur Kamminga, Van knelpunt naar actiepunt: Goederenvervoer in Noord-Nederland[dode link], hoofdstuk 8.3: enkelsporige baanvakken
  4. Gedeputeerde Staten van Groningen, Brief aan Provinciale Staten d.d. 6 oktober 2009.
  5. Wordt Drenthe het alternatief voor museumspoorlijn STAR?, RTV Drenthe, 29 mei 2017
  6. Spoorlijn naar Stadskanaal lijkt verder weg dan ooit, Dagblad van het Noorden, 19 juli 2017
  7. V. de Heus, Haalbaarheidsonderzoek spoorlijn Musselkanaal - Emmen, masterscriptie Universiteit Twente, 1 juli 2016
  8. Provincie Drenthe zet in op N34 en niet op trein Emmen-Groningen, RTV Drenthe, 6 september 2017