Frisii

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Frisii waren een Germaans volk dat ten noorden van de Rijn leefde ten tijde van de Romeinen[1]. De Romein Publius Cornelius Tacitus onderscheidde twee groepen Frisii, namelijk de maiores Frisii (Grote Friezen) en minores Frisii (Kleine Friezen).

Onderwerping[bewerken]

In het jaar 12 v.Chr. versloeg Romeins veldheer Nero Claudius Drusus de Frisii en lijfde hen in bij het Romeinse Rijk. De voorwaarden voor de Frisii waren een belasting (meestal in de vorm van huiden van oerossen) en het leveren van manschappen. Het kasteel Flevum werd gebouwd om de Romeinen een veilige doortocht over het Vlie te bieden.

Opstanden[bewerken]

In 28 n.Chr. komen de Frisii in opstand tegen de Romeinen[2]. Volgens Tacitus begon deze opstand omdat de Romeinen onder hun landvoogd Olennius als belasting ossehuiden eisten. De Frisii konden hier niet aan voldoen aangezien er nog maar weinig oerossen in de vrije natuur rondliepen. Zij moesten hun kinderen als slaaf verkopen om de belasting te kunnen betalen. Dit leidde tot een opstand. De Frisii en hun bondgenoten hingen een aantal belastinginners op en brachten 900 Romeinen om het leven.

In 47 n.Chr werden de Frisii opnieuw onderworpen door een strijdmacht die onder leiding stond van de Romeinse generaal Gnaius Domitius Corbulo. Hij had hiervoor de beschikking over twee legioenen, Legio V Alaudae en Legio XV Primigenia. In dezelfde besloot de Romeinse keizer Claudius I dat de Rijn de grens (Limes) van het Romeinse Rijk zou worden.

In 69/70 n.Chr namen de Frisii deel aan de mislukte opstand van de Batavieren.

Na de Opstand van de Batavieren raakte Nederland verdeeld in vier zones. Het zuiden werd geromaniseerd, de inheemse taal wordt verdrongen door het Latijn. Een tweede gebied was het gebied rond de rivieren. De lokale bevolking handelde met de Romeinen (ze leverden soldaten, voedsel, etc.). Hier slopen Latijnse leenwoorden het Germaans binnen. Het derde gebied ligt ten noorden van de rivieren en wordt ontvolkt gehouden. Het vierde gebied is Nederland boven het ontvolkte gebied. Daar woonden de vrije stammen, waaronder de Frisii. Hier is de Romeinse invloed op de Germaanse taal betrekkelijk gering.

Definitieve einde van de oude Frisii[bewerken]

Nadat de Romeinse keizer Constantius Chlorus aan het eind van de derde eeuw met succes campagne had gevoerd tegen verschillende Germaanse volkeren, in het nederrijnse gebied, waaronder de Frisii en Chamaven, beschrijft de Panegyrici Latini (manuscript VIII) dat de Frisii onder Romeinse dwang werden gedwongen om zich als laeti (dat wil zeggen half-vrijen met militaire verplichtingen) op Romeins grondgebied te vestigen. De laatste verwijzing naar de oude Frisii in de bewaard gebleven geschiedschrijving dateert van 296 n.Chr. De Frisii zijn in de vierde eeuw echter nog wel zichtbaar in het archeologische archief. De ontdekking van het zogenaamde terp Tritzum-aardewerk, uniek voor het gebied van de Frisii, toont aan dat een onbekend aantal Frisii in Vlaamse en het Engelse graafschap Kent werd geherhuisvest.[3]

Versmelting van de volkssamenstelling[bewerken]

In de loop van de 4e eeuw versmolt de Nederlandse volkssamenstelling tot drie nieuwe stamverbanden die de naam Franken, Saksen en Friezen kregen. Deze 'Friezen' zijn een samensmelting van stammen van onder andere, Cananefaten, een deel Angelen en Saksen, waarin de Frisii bleven domineren. In Nederland woonden aan het einde van de vierde eeuw Friezen in het noorden en westen, Saksen in het oosten tot aan 't Gooi en Franken ten zuiden van de Rijn.

De Frisii en de Friezen[bewerken]

Tegenwoordig zijn enkele inwoners van de provincie Friesland trots op de Frisii die in hun ogen de Romeinen hebben verslagen [bron?]. Dit is deels incorrect aangezien in Nederland de verschillende volkeren zo veel samengesmolten met de vroegere Frisii dat alleen de naam 'Frisii/Friesland' is behouden. De term Friezen heeft weinig te maken met de Frisii uit de Romeinse tijd maar is de naam voor de versmelting van Angelen, Saksen en Frisii in het huidige Noord-Nederland. De Frisii hebben niet geheel zelfstandig, maar samen met andere volken[bron?] de Romeinen verslagen. Deze drongen de Romeinen verder terug dan het gebied van de Frisii zelf.

Voetnoten[bewerken]

  1. Tacitus: Annales IV
  2. Publius Cornelius Tacitus, Annales boek IV, 72-73. Ook digitaal beschikbaar op www.thelatinlibrary.org
  3. Looijenga citeert Gerrets' "The Anglo-Frisian Relationship Seen from an Archaeological Point of View" (1995) voor deze bewering, blz. 40

Referenties[bewerken]

  • Looijenga, Jantina Helena, 1997, SSG Uitgeverij, History, Archaeology and Runes, Runes Around the North Sea and on the Continent AD 150 - 700 (zie hier); Texts and Contexts (PhD dissertation), Groningen University, 1997, Groningen, ISBN 90-6781-014-2.