Heilige Rok

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
deel van de serie over
Christelijke relieken

Ook bekend als
"Relikwieën"

Reliekhouder
Overblijfselen van de
Heiligen uit het christendom
Bewaard in
reliekhouders

Relieken
van het leven van Christus
Lijkwade van Turijn
De Heilige Rok van Trier
Zweetdoek van Oviedo
Het Kleed van Edessa
De Heilige Lans
Het Heilig Bloed
De Heilige Graal
De Heilige Trap

Relieken van heiligen
Petrus te Rome
Paulus te Rome
Nicolaas te Bari
Bernadette Soubirous te Nevers
de Drie Koningen te Keulen
Theresia in Lisieux
Hildegard te Eibingen

Relieken in Nederland
Servatius te Maastricht
Lidwina te Schiedam
Bonifatius te Dokkum
Thomas van Kempen te Zwolle
Werenfridus te Elst
Amelberga te Susteren

De Heilige Rok is het vermeende onderkleed (rok, tuniek) van Jezus, dat hij volgens de christelijke traditie droeg vóórdat hij gekruisigd werd. Het tweedegraads relikwie, waarvan de echtheid omstreden is, wordt bewaard in de Dom van Trier, hoewel ook andere plaatsen claimen het relikwie in bezit te hebben.

Bijbelse bron[bewerken]

Het naadloze onderkleed van Jezus, de Tunika Christi, werd volgens het Johannes-evangelie niet verdeeld, maar door de aanwezige Romeinse soldaten verloot:

Toen dan de soldaten Jezus gekruisigd hadden, namen zij zijn klederen en maakten daarvan vier delen, voor iedere soldaat één deel, en zijn onderkleed. Dit kleed nu was zonder naad, aan één stuk geweven. Zij zeiden dan tot elkander: Laten wij dit niet scheuren, maar erom loten, voor wie het zijn zal; zodat het schriftwoord vervuld werd: Zij hebben mijn klederen onder elkander verdeeld en over mijn kleding hebben zij het lot geworpen. Dit hebben dan de soldaten gedaan.[1] (Johannes 19, vers 23-24)

Het niet-verdeeld zijn van de tuniek maakt het relikwie tot een symbool van het onverdeelde christendom. Bij de bedevaart van 1959 werd het volgende gebed geïntroduceerd, dat geïnspireerd is door de gedachte dat de Heilige Tuniek een symbool van de eenheid der christenen is:

Jezus Christus, Heiland en verlosser, Heb medelijden met ons en met de hele wereld. Gedenk uw christenen en breng tezamen wat verdeeld is.

Momenteel stelt de Kerk dat de echtheidsvraag niet bepalend is, maar het feit dat de Heilige Rok een beeld van Jezus Christus is. De verering ervan geldt – net zoals bij het Heilige Kruis en andere relieken van Jezus – niet het voorwerp als zodanig, maar het erachter staande oorspronkelijke beeld van Christus.

Geschiedenis[bewerken]

In het begin van de 12e eeuw is de eerste geschreven verwijzing naar de Heilige Rok te vinden in de Gesta Treverorum. Volgens deze tekst zou de heilige Helena, de moeder van keizer Constantijn de Grote, de rok in de 4e eeuw naar Trier gebracht hebben. Op 1 mei 1196 wijdde aartsbisschop Jan I van Trier het nieuwe oostkoor van de Dom van Trier in, waarbij de Heilige Rok in het hoofdaltaar werd ingemetseld. Het aartsbisdom Trier overtroefde hiermee de concurrerende abdij van Prüm, die sinds 752 in het bezit van de sandalen van Christus was.

De Heilige Rok werd in 1512 voor het eerst getoond op verzoek van keizer Maximiliaan I en werd daarna - tot 1517 - jaarlijks tentoongesteld. Het Domkapittel liet daartoe aan de westapsis een loggia bouwen, waarvandaan de Heilige Rok aan het volk getoond kon worden (vergelijk: dwerggalerij). Op aanwijzing van paus Leo X werd daarna een 7-jaarlijkse cyclus ingevoerd, in overleg met Aken, waar een soortgelijk heiligdomsvaart plaatsvond. Dit gebeurde in 1524, 1531, 1538 en 1545, waarna de godsdienstoorlogen van de 16e en 17e eeuw een eind maakten aan de traditie.

De aartsbisschoppen van Trier bewaarden de Heilige Rok vervolgens van 1628 tot 1794, met enige onderbrekingen in de burcht Ehrenbreitstein bij Koblenz. In 1765 vond hier een grote bedevaart plaats. Bij de komst van de Franse troepen werd de Heilige Rok weggeborgen. De laatste Trierse keurvorst, Clemens Wenceslaus van Saksen, nam het reliek mee naar Augsburg. In 1810 kwam het terug in Trier en sindsdien werd het vijf keer tentoongesteld: in 1844, 1891, 1933, 1959 en 1996. De kans dat de Heilige Rok nogmaals getoond wordt, is echter klein: de lichtinval zou erg slecht zijn voor het weefsel.

De viering van het 500-jarige jubileum van de allereerste bedevaart naar de Heilige Rok in 1512 vond plaats in Trier van 13 april tot 13 mei 2012.[2]

Andere plaatsen met de Heilige Rok[bewerken]

Trier is niet de enige plaats die claimt de Heilige Rok te bezitten:

Trivia[bewerken]

  • De Heilige Rok speelt een belangrijke rol in het ontstaan van de legende van Sint-Ontkommer.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Het “schriftwoord” waarnaar verwezen wordt is Psalm 22:19
  2. Heilig-Rock-Wallfahrt 2012, Bistum Trier
  3. Zie het artikel 'Tunique d'Argenteuil' op Franse Wikipedia.