Hindoestanen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hindo(e)stanen
Totale bevolking 400.000
Verspreiding Vlag van Nederland Nederland:
   123.000
Vlag van Suriname Suriname
   180.000
Rest van de wereld:
   100.000
Taal Sarnami Hindoestani, Nederlands, Hindi, Caribisch Hindoestani
Geloof hindoeïsme, islam, christendom, atheïsme
Verwante groepen Indo-Arische volken
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Hindoestanen of Hindostanen (of Hindoestani) zijn een bevolkingsgroep in Suriname en Nederland van Indiase afkomst. De Hindoestanen kwamen vanaf 1873 vanuit het toenmalige Brits-Indië naar Suriname. Na de onafhankelijkheid van Suriname in 1975, vertrokken vele Hindoestanen naar Nederland. Hindoestanen dienen niet te worden verward met volgers van het Hindoeïsme, hoewel een groot aantal Hindoestanen deze religie aanhangt.

In Suriname maken de Hindoestanen met ongeveer 180.000, 27,4% uit van de totale bevolking. De Hindoestaanse gemeenschap is vooral gevestigd in Nickerie en de districten Paramaribo, Wanica en Commewijne. In Nederland woonden in 2009 ruim 160.000 Hindostanen, wat neerkomt op bijna 1% van de totale bevolking.[1] Zij zijn voornamelijk in de steden Den Haag, Amsterdam, Utrecht, Almere en Rotterdam en de gemeenten daar omheen gevestigd. Daarnaast zijn er aanzienlijke Hindoestaanse gemeenschappen te vinden in Guyana, Trinidad en Tobago en Jamaica en kleinere gemeenschappen Hindoestanen in Midden-Amerikaanse landen.

Geschiedenis[bewerken]

Etymologie[bewerken]

De term "Hindo(e)stanen" of "Hindo(e)stani" sloeg oorspronkelijk op mensen die in Noord-India woonden, langs de Indus. Deze rivier werd in middeleeuws-Perzisch Sindhu genoemd, waarvan de termen "hindoe", "hindoestaan" en "hindoeïsme" zijn afgeleid. India, specifiek Noord-India (waar de Hindoestanen oorspronkelijk vandaan komen), kreeg de naam Hindoestan en zijn inwoners werden Hindo(e)stanen genoemd. De inwoners van deze streek hebben deze naam behouden, ook toen ze zich verder verspreidden over de rest van de wereld. Hoewel de naam hindostanen vaak wordt gebruikt is het geen correcte aanduiding van de Hindoestanen. De naam Hindoestaan slaat niet op religie maar op etniciteit. Dus Hindoestaan is de correcte benaming voor mensen die een Hindoestaanse cultuur hebben.

Contractarbeid[bewerken]

Na de afschaffing van de slavernij in 1863 weigerden veel voormalige slaven nog langer op de plantages te werken. Suriname, dat toen gekoloniseerd was door Nederland, ging op zoek naar nieuwe en vooral goedkope arbeidskrachten. Contractanten die zich een aantal jaren moesten verbinden tot het verrichten van arbeid in loondienst op de plantages. Zo werden in 1853 Chinezen uit China en Java en Portugezen uit Madeira aangeworven. Toen dit onbevredigend verliep, richtte men de blik op een wervingsterrein waar andere landen wel succes hadden: Brits-Indië. De Engelse en Franse kolonies betrokken daar vandaan al geruime tijd hun plaatsvervangers voor de negerslaven.

Vanaf 1868 werkten er al Hindoestaanse immigranten afkomstig uit het Engelse deel van West-Indië (zoals Brits-Guyana) op Surinaamse plantages. Het betrof vooral Indiase immigranten die als contractarbeider naar Britse kolonies in West-Indië waren gekomen en na afloop van hun contract aldaar een nieuw contract voor Suriname sloten.

In 1872 werd een traktaat gesloten met de Engelse regering. Dit werd in Engeland ondertekend door Koningin Victoria op 10 februari 1872, en koning Willem III bekrachtigde het zes dagen later. Op 5 juni 1873 arriveerde het eerste schip met Brits-Indische contractanten, de Lalla Rookh, in Suriname. De 399 passagiers, voor wie bij vertrek uit Calcutta onduidelijk was waar ze precies terecht zouden komen, zetten voet aan wal te Fort Nieuw Amsterdam, thans de hoofdplaats van het district Commewijne.

Uttar Pradesh

Het aanwervingscentrum van het koloniaal bestuur van Suriname was in Calcutta, de hoofdstad van Bengalen. Het voornaamste wervingsterrein waren de United Provinces (tegenwoordig Uttar Pradesh en West-Bihar in de Gangesvlakte van Noord-India. Deze streken behoorden tot de dichtst bevolkte gebieden ter wereld, met weinig andere bestaansmogelijkheden dan de landbouw. Voor de werving van de aspirant contractanten maakte men gebruik van wervers (Arkaathi's). Met valse voorwendselen en mooie beloften haalden de wervers de mensen over om mee te gaan. Vanuit de 'subdepots' in Benares, Allahabad, Basti en Muzzafarpur werden zij per trein vervoerd naar de inschepingshaven Calcutta. Van hieruit maakten zij de overtocht per zeil- of stoomschip. Per zeilschip duurde de reis 3 maanden, per stoomschip 6 à 8 weken.

Tussen 1873 en 1916 kwamen ongeveer 35.000 Hindoestanen uit Brits-Indië naar Suriname. De contractanten lieten een armoedig bestaan in India achter zich, maar kregen het in eerste instantie in Suriname niet veel beter. Zij werden zeer slecht betaald, zodat ze ook wel 'cent-slaven' werden genoemd. De roman Tweemaal Mariënburg van Cynthia Mc Leod geeft een beeld van hun leven in die tijd. Ongeveer één derde van de immigranten keerde na afloop van hun (vervolg)contract terug naar hun geboorteland. In dezelfde periode kwamen daarnaast ca. 2.500 Brits-Indiërs als vrije immigranten naar Suriname.

Na berichten over hoge sterftecijfers bij de emigranten door onvoldoende medische verzorging, besloot de Brits-Indische regering de emigratie in 1875 te schorsen. Door tussenkomst van de agent-generaal voor de Immigratie Cateau van Rosevelt werd de schorsing in 1878 opgeheven.

Een van de eerste opstanden van Hindoestaanse contractarbeiders tegen het plaatselijke gezag vond plaats in 1879 op de plantages Alliance en De Resolutie. In september 1884 was er verzet tegen een aantal gezagsfunctionarissen op de plantages Zoelen en Zorg en Hoop onder leiding van de vrijheidsstrijder Mathura. Een militair detachement maakte hier een einde aan. Aan de klachten van de arbeiders werd niet tegemoet gekomen. Op Zorg en Hoop brak opnieuw opstand uit onder aanvoering van Ramjanee. Honderd arbeiders met stokken en houwers kwamen voor hun rechten op. Militairen openden van korte afstand het vuur op hen waarbij zeven arbeiders werden gedood. Bijna zes jaar later raakten arbeiders van Zoelen en Geertruidenberg slaags. Marechaussees kwamen met vuurwapens tussen beide waarbij vijf doden en veel gewonden vielen. In 1902 werd op Mariënburg de Schotse directeur Mavoe gedood door tweehonderd razende arbeiders onder leiding van Jumpa Ray Garoo. De volgende dag werd tijdens het gerechtelijk onderzoek geschoten op de arbeiders. Hierbij vielen 17 doden en 39 gewonden, van wie er later nog 7 overleden.

In 1916 zette de Britse regering de emigratie van contractarbeiders naar alle delen van de wereld stop, onder druk van de nationalistische beweging onder leiding van Mahatma Gandhi.

De ruim 25.000 Hindoestanen die in Suriname bleven hebben inmiddels ca 300.000 nakomelingen in leven (waarvan ongeveer 120.000 in Nederland).

Tegenwoordig[bewerken]

Standbeeld Baba en Mai in Paramaribo, ter herinnering aan de Hindoestaanse immigratie in Suriname

Inmiddels staan Hindoestanen in Suriname bekend vanwege hun ondernemerschap. Hoewel de politieke macht lange tijd in handen was van de Nederlanders en (daarna) de Creolen, hadden Hindoestanen een financieel-economisch overwicht ten opzichte van andere inheemse bevolkingsgroepen. Lange tijd leek het er op dat de Hindoestanen politiek weinig te vertellen hadden en zouden krijgen, maar hun positie - en dan vooral die van de VHP - is cruciaal voor het bereiken van meerderheidsregeringen.

Het Surinaamse parlement werd in de periode van 1984 tot 2001, 17 jaar lang, voorgezeten door VHP-voorzitter Jaggernath Lachmon. Met Fred Ramdat Misier, president in 1982-1988, en Ramsewak Shankar, president van 1988 tot 1990, vormen Hindoestanen inmiddels een belangrijke politieke macht.

Nickerie (Suriname)

Een grote concentratie aan Hindoestanen woont in het district Nickerie. Dit district staat wereldwijd in de top-3 voor wat betreft zijn zelfmoordpercentage[bron?]. Over de periode 2002-2007 probeerden gemiddeld 73 Nickerianen per jaar een einde aan hun leven te maken,[2] waaronder een groot aantal door het gebruik van pesticiden, onder andere veroorzaakt door de armoede en slechte economische situatie in de regio[3]. Meisjes zien zelfdoding vaak als uitweg om aan een gedwongen huwelijk te ontsnappen. Ook is overmatig drankgebruik door werkloze vaders of broers een bekend verschijnsel, wat vaak leidt tot mishandeling van de vrouwelijke gezinsleden of zelfs tot seksueel misbruik.

Hindoestanen in Nederland[bewerken]

Net voor en net na de onafhankelijkheid van de Republiek Suriname op 25 november 1975 emigreerden veel Hindoestanen naar Nederland, vooral vanwege de onzekere toekomst die hen te wachten stond. Aanvankelijk werden zij via een spreidingsbeleid vanuit opvangcentra verspreid door heel Nederland. Naderhand verhuisden velen van hen naar de grote steden waar familieleden en vrienden woonden. Momenteel wonen er ruim 120.000 Hindoestanen in Nederland, waarvan het grootste deel, zo'n 50.000, in Den Haag en omgeving. De meesten van hen wonen in de Haagse Schilderswijk, Transvaal, Molenwijk, Spoorwijk en Regentesse-Valkenboskwartier. De winkelstraat Paul Krügerlaan in Transvaal, Den Haag, wordt ook wel "Little India" genoemd, gezien het winkelaanbod in deze straat. De laatste jaren zijn veel met name jonge Hindoestaanse gezinnen naar de nieuwste nieuwbouwwijken Wateringse Veld, Leidschenveen, Pijnacker-Nootdorp en Ypenburg rondom Den Haag verhuisd. De sociale controle in de gemeenschap is hoog. Cultuur, gezin, taal, India en Suriname zijn sterke bindende factoren. Voor de Hindoes speelt de pandit een belangrijke rol als voorganger.

Gemengde huwelijken tussen Hindoestanen en anderen komen voor, hoewel niet veel. Ook zijn er heel weinig huwelijken tussen hindoes en moslims. Voor het oog komt de Hindoestaanse bevolkingsgroep over als rustig, goed geïntegreerd en zonder grote maatschappelijke problemen. Hoewel uithuwelijking haast niet meer voor komt is er sterke sociale druk en bepaalt de familie erg veel. Gearrangeerde huwelijken zijn heel gebruikelijk.

Ook in Nederland is het zelfmoordpercentage onder Hindoestanen relatief hoog.[4]

Exacte cijfers over de omvang van de Hindoestaanse gemeenschap in Nederland zijn niet voor handen. Het CBS registreert de landen van herkomst maar niet de religie, etniciteit of culturele achtergrond. De omvang van de groep bedraagt gebaseerd op schattingen en oude gegevens tussen de 90.000 en 215.000 personen. Het grootste deel hiervan is van Surinaamse afkomst. Ongeveer twee derde woont in de regio Den Haag-Rotterdam, een derde in de regio Amsterdam-Almere.[5]

Nuvola single chevron right.svg Zie Hindostaanse vrouwenemancipatie in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Religie[bewerken]

Van de Hindoestanen in Nederland is circa 65% Hindoe, 25% moslim en 5% christen. De hindoes kunnen weer onderverdeeld worden in twee stromingen: Sanatana Dharma (75%) en Arya Samaj (25%). De meeste hindoes in Nederland zijn Surinaamse Hindoestanen die van Indiase oorsprong zijn. Van de hindoes in Nederland is circa 85% Hindoestaans en de overige 15% is meestal afkomstig uit India. Er zijn in Nederland zo'n 30.000 Hindoestaanse moslims. Van hen is 60% Soenniet en 40% Ahmadiyya. Er zijn ook Hindoestaanse christenen, merendeels bekeerlingen gemaakt onder de hindoes of afkomstig uit Goa, en er zijn thans ook Hindoestaanse atheïsten en agnosten.

Cultuur[bewerken]

De Hindoestaanse cultuur en tradities zijn, na de verscheidene golven van immigraties die meer dan 100 jaar geleden voornamelijk uit het noorden van India naar Suriname kwamen, goed bewaard gebleven.

Muziek[bewerken]

De traditionele muziek Hindoestaanse muziek uit Noord-India muzieksystemen zijn gebaseerd op Vedische principes. Een aantal muziekinstrumenten uit India, zoals de dhol, sitar en de tabla, zijn wereldwijd bekend. Niet-traditionele muziek, waaronder vooral de muziek uit de Bollywoodfilms en westerse invloed, is echter het meest populair.

Er zijn in Nederland en Suriname diverse radiozenders die in het Hindoestaans gepresenteerd worden. Op deze zenders zijn bekende nummers uit klassieke en moderne Bollywood films te horen. De zenders gaan voornamelijk in op de Hindoestaanse religies. Omdat de meeste luisteraars van Surinaams-Hindoestaanse afkomst zijn wordt zowel het nieuws uit Nederland als het nieuws uit Suriname behandeld.

Dans[bewerken]

Er bestaan veel traditionele dansvormen, onder andere de Bharata Natyam, Odissi, Kuchipudi, Kathak en Kathakali. De meeste dansen vertellen een verhaal. Ook zijn er lokale dansvormen bekend zoals Chutney/Baithak.

Festivals[bewerken]

Hindoestanen kennen vele festivals, zoals het Holi-Phagwa en Diwali.De datums van het Holi-Phagwa feest verschilt per jaar.

Taal[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Sarnami Hindoestani voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Sarnami Hindoestani is de moedertaal van maximaal circa 500.000 Surinamers binnen en buiten Suriname. De circa 150.000 Sarnamisprekers in Suriname wonen in het noordelijk kustgebied. Sarnami Hindoestani wordt ook door vele, met name oudere Surinaamse immigranten in Nederland gesproken.

Het woord 'Sarnami' betekent letterlijk 'Surinaams'. De naam 'Sarnami Hindoestani' werd voor het eerst gebruikt in 1961 door J.H. Adhin.

De Hindoestaanse literatuur wordt zowel geschreven als oraal overgebracht.

Bollywood[bewerken]

De Indiase filmindustrie Bollywood is de grootste ter wereld. Bollywoodfilms zijn mateloos populair onder Hindoestanen. Bollywood maakt meer films per jaar dan Hollywood in Amerika.

Kleding[bewerken]

Traditionele Hindoestaanse kostuums zijn de Sari, Salwar Kameez, Dhoti, de Kurta en de Ghagra Choli.

Keuken[bewerken]

In de Hindoestaanse keuken wordt veel gebruikgemaakt van rijst, granen, peper en specerijen en verse kruiden die tot garam masala's (aromatische mengsels) gemalen worden. Roti, Phulauri, samosa, bara zijn bekende Hindoestaanse gerechten.

Jaarlijkse evenementen[bewerken]

Jaarlijks worden er voor en door Hindoestanen verschillende evenementen georganiseerd. Ook niet-Hindoestanen brengen hieraan steeds vaker een bezoek. Een overzicht van de grootste evenementen:

  • februari/maart: Holi-viering wijkpark Transvaal in Den Haag
  • eind juli: "Milan" Europa's grootste 3-daagse Hindoestaans openluchtfestival gehouden in het Zuiderpark in Den Haag
  • augustus: "Ha-Schi-Ba" in de Schilderswijk in Den Haag
  • oktober/november: Divaliviering, fakkeloptochten in Den Haag, Rotterdam en Amsterdam

Bekende Hindoestanen[bewerken]

In Suriname[bewerken]

In Nederland[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Fred Budike en Bim Mungra, 1986, Creolen en Hindostanen, Het Wereldvenster, ISBN 90-293-0644-0
  • Chan E.S. Choenni en Kanta Sh. Adhin (red.), 2003, Hindostanen, van Brits-Indische emigranten via Suriname tot burgers van Nederland, Communicatiebureau Sampreshan, ISBN 90-805092-4-8, NUR 680
  1. C.Choenni, Integratie Hindostani Stijl, Vrije Universiteit 2011:19. Berekend in samenwerking met het Centraal Bureau voor de Statistiek
  2. Dr. T.L.G. Graafsma - Suicides in Nickerie, Paramaribo area and Suriname (2008)
  3. (en) Graafsma, T., Kerkhof A., Gibson D., Badloe R. en Beek, L.M. van de Suicide Using Pesticides in Nickerie, Suriname, South America (2006)
  4. Hindoestanen plegen vaker zelfmoord, Algemeen Dagblad, 10 november 2010 (ANP/AK-bericht)
  5. Factsheet Hindostanen in Nederland 2011. ACB Kenniscentrum (2011) Geraadpleegd op 4 augustus 2013