Kareliërs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kareliërs
Karelische vrouwen in Sammatoes, Russisch Karelië.
Karelische vrouwen in Sammatoes, Russisch Karelië.
Totale bevolking ±150.000
Verspreiding Vlag van Rusland Rusland (Russisch Karelië):± 93.000 (65.700)

Vlag van Finland FIN:±30.000

Taal Karelisch
Geloof Oosters-orthodox, Lutheraans.
Verwante groepen Finnen, Esten en andere Oeraalse volkeren.
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
De samenstellende delen van Karelië

Kareliërs (Karelisch: karjalaižet, Russisch: карелы) is de benaming voor een Oeraals volk, dat voornamelijk woonachtig is in Russisch Karelië en het oosten van Finland. De Kareliërs laten zich het best onderscheiden door hun taal: het Karelisch, dat sterk verwant is aan het Fins en er vaak als dialect van wordt gezien.

Geschiedenis[bewerken]

Vroeger leefden de Kareliërs samen in één gebied, Karelië. Echter zijn zij in de loop der geschiedenis gescheiden door staatsgrenzen tussen Rusland en Zweden, later Finland. Bij het Oosters Schisma geraakten de christelijke Kareliërs in twee kampen; de westelijker wonende Kareliërs bleven Rooms-katholiek, de oostelijke Kareliërs werden Russisch-orthodox. Rond 1500 kwam Karelië grotendeels in bezit van Moskovië, voorloper van het latere Rusland. Hiermee begon geleidelijk aan de russificatie van de Kareliërs, en vestigde de Orthodoxe kerk zich er nog hechter, terwijl de westelijke Kareliërs zich bekeerden tot het Lutheranisme. In 1809 kwamen ook de Finnen en westelijke Kareliërs onder Russisch bestuur, wat zorgde voor een kleine toenadering. Echter nam het aantal Karelischtaligen steeds verder af, vooral doordat het Russisch steeds verder doordrong als bestuurstaal, en geleidelijk ook als voertaal.
Toen Finland in 1918 onafhankelijk werd, betekende dit opnieuw de deling van de Kareliërs in west en oost. Russisch Karelië kreeg een zekere mate van zelfbestuur toekend binnen de Sovjet-Unie, met tot in de jaren '80 Fins als bestuurstaal naast het Russisch. Toch werd vooral daarna het gebied gerussificeerd, door de vestiging van etnische Russen en door het overnemen van het Russisch als voertaal.

In 1989 bedroeg het aantal Karelischtaligen in de sovjetrepubliek Rusland 124.921 (130.929 in de hele Sovjet-Unie).[1] Bij de volkstelling van 2002 was dit aantal gedaald tot 93.344[2], waarvan 65.651 in Russisch Karelië[3] (ongeveer 9% van de bevolking aldaar).

Sinds de 19e eeuw is er onder de Kareliërs een beweging die streeft naar een eigen staat, maar vaker komt het idee voor om Karelië en Finland te verenigen in één Groot-Finland.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Volkstellingsaantallen Russische SFSR en Sovjet-Unie (Карелы)
  2. Volkstellingsaantal Rusland (Карелы)
  3. Etnische samenstelling van Karelië bij de volkstelling van 2002