Ieren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Ieren (Iers: Éireannaigh, Gaeil) vormen een bevolkingsgroep die (oorspronkelijk) voorkomt op het noordwestelijke Europese eiland Ierland.

Geschiedenis[bewerken]

Het begin[bewerken]

Ierland werd voor het eerst bevolkt rond 8000 v.Chr., nadat het klimaat van Ierland was verbeterd na het wegtrekken van het ijs van de IJstijd. In het Midden-Oosten was toen al de Nieuwe Steentijd begonnen. De Nieuwe Steentijd luidde de agrarische revolutie in. Deze zou pas rond een jaar of 4000 v.Chr. in Ierland aankomen. Er is weinig over het volk bekend dat in Ierland aankwam. Aangezien Ierland veel van de Indo-Europese tradities kent, is het erg aannemelijk dat het volk Indo-Europees was.

De bronstijd[bewerken]

In de bronstijd (ca. 1200-600 v.Chr.) was Ierland, ondanks de locatie, een centrum voor vele handelscontacten. Ondanks de naam, zijn de meeste Ierse voorwerpen geproduceerd in de bronstijd, van goud. In deze 600 jaar was Ierland zeer welvarend en had naar alle waarschijnlijkheid zelfs handelscontacten met het Midden-Oosten. Er was waarschijnlijk maar een kleine elite die de rijkdom in handen had.

Begin van IJzertijd: zwarte gat[bewerken]

Omstreeks 600 v.Chr. lijkt de bevolking te zijn verdwenen. Tot op heden staan archeologen voor een raadsel[bron?]. De zeer welvarende cultuur wordt niet teruggevonden na 600 v.Chr. Tussen 600-300 v.Chr. lijkt het eiland zelfs onbewoond te zijn[bron?]. Er is geen voorwerp gevonden dat uit deze periode dateert. Ongeveer drie lichamen zijn gevonden die uit deze tijd zouden kunnen komen, maar ook dat is niet zeker. Het is hoogst onwaarschijnlijk dat de Kelten het land massaal binnenvielen. Ook lijkt de La Tène-techniek bij deze zwaarden nog in de kinderschoenen te staan, terwijl de techniek bij de Kelten toch al zo'n 150 jaar bekend was. Daarnaast zijn deze zwaarden allemaal in rivieren en meren gevonden, wat meer lijkt op een religieuze traditie, wat een voortzetting lijkt te zijn van dezelfde traditie uit de Bronstijd. Bovendien kent de Keltische wereld een grootse begravingstraditie, zoals de 'begravingsheuvels' van Vix (Frankrijk) en Hochdorf (Duitsland), terwijl in Ierland mensen gecremeerd werden. Ook is er geen aardewerk gevonden in Ierland dat gedateerd kan worden naar deze periode. Keltische nederzettingen in Europa kennen duizenden fragmenten aardewerk.

Keltisch of niet[bewerken]

De enige reden waarom Ierland als Keltisch wordt gezien, is vanwege het feit dat het een Keltischsprekend land is. Het Iers-Gaelisch is inderdaad een Keltische taal, maar dit is geen bewijs genoeg om te beweren dat Ierland overvallen is door Kelten. Er zijn vele manieren waarop een taal een land bereikt, en de taal zou in Ierland aangekomen kunnen zijn met de handel. Bovendien, beweren sommigen, zou de Ierse taal Ierland bereikt kunnen hebben toen de eerste mensen aankwamen in 10.000 v.Chr. De Ierse taal, of de Keltische talen zouden dan dus veel ouder kunnen zijn dan op dit moment gedacht wordt.

Ierse diaspora[bewerken]

Ierse emigranten hebben zich over een groot deel van de wereld verspreid. Vooral op plekken die onderdeel vormen of vormden van het Britse Gemenebest. Het resultaat is dat de Ieren die in Ierland geboren zijn maar een klein onderdeel vormen (5 miljoen) van het totaal mensen van Ierse oorsprong (85 miljoen), waarvan de meeste in de Verenigde Staten.

Overzicht[bewerken]

Hieronder volgt een lijst van landen en gebieden met een aanzienlijke populatie van (deels) Ierse afkomst:

Beroemde Ieren[bewerken]

Literatuur

  • Cunliffe, Barry, The Oxford Illustrated History of Prehistoric Europe (Oxford: 2001)
  • Cunliffe, Barry, The Ancient Celts (Oxford: 1997)
  • Raftery, Barry, Pagan Celtic Ireland: The Enigma of the Irish Iron Age (London: 1994)
  • Thurneysen, Rudolf, Die Kelten in ihrer Sprache und Literatur : ein akademische Rede gerhalten am Geburtstag S.M. des Kaisers den 27. Januar 1914 (Bonn: 1914)
  • Waddell, John, The Invasion Hypothesis in in Irish Prehistory, published in: Antiquity 52, 1978, 121-8
  • Waddell, John, The Prehistoric Archaeology of Ireland (Galway: 1998)
Afrika: Algerijnen · Angolezen · Beniners · Botswanen · Burkinezen · Burundezen · Centraal-Afrikanen · Comorezen · Congolezen · Djiboutianen · Egyptenaren · Equatoriaal-Guineeërs · Eritreeërs · Ethiopiërs · Gabonezen · Gambianen · Ghanezen · Guineeërs · Guinee-Bissauers · Ivorianen · Kaapverdiërs · Kameroeners · Kenianen · Lesothanen · Liberianen · Libiërs · Malagassiërs · Malawiërs · Malinezen · Marokkanen · Mauritaniërs · Mauritianen · Mozambikanen · Namibiërs · Nigerezen · Nigerianen · Oegandezen · Rwandezen · Santomezen · Senegalezen · Seychellers · Sierra Leoners · Sudanezen · Somaliërs · Swaziërs · Tanzanianen · Togolezen · Tsjadiërs · Tunesiërs · Zambianen · Zimbabwanen · Zuid-Afrikanen
Azië: Afghanen · Armeniërs · Azerbeidzjanen · Bahreini · Bengalen · Bhutanezen · Birmezen · Bruneiers · Cambodjanen · Chinezen · Filipijnen · Georgiërs · Indiërs · Indonesiërs · Irakezen · Iranezen · Israëliërs · Japanners · Jemen · Jordaniërs · Kazachen · Kirgiezen · Koeweiters · Laotianen · Libanezen · Maldiviërs · Maleiers · Mongolen · Nepalezen · Noord-Koreanen · Oezbeken · Omanieten · Oost-Timorezen · Pakistanen · Palestijnen · Qatarezen · Russen · Saoedi's · Singaporezen · Sri Lankanen · Syriërs · Tadzjieken · Taiwanezen · Thai · Turken · Turks-Cyprioten · Turkmenen · Inwoners van de Verenigde Arabische Emiraten · Vietnamezen · Wit-Russen · Zuid-Koreanen
Europa: Albanezen · Andorrezen · Armeniërs · Azerbeidzjanen · Belgen · Bosniërs · Britten · Bulgaren · Denen · Duitsers · Esten · Finnen · Fransen · Grieken · Grieks-Cyprioten · Hongaren · IJslanders · Ieren · Italianen · Kazachen · Kosovaren · Kroaten · Letten · Liechtensteiners · Litouwers · Luxemburgers · Macedoniërs · Maltezen · Moldaviërs · Monegasken · Montenegrijnen · Nederlanders · Noren · Oekraïners · Oostenrijkers · Polen · Portugezen · Roemenen · Russen · San Marinezen · Serviërs · Slovenen · Slowaken · Spanjaarden · Tsjechen · Turken · Wit-Russen · Zweden · Zwitsers
Noord-Amerika: Amerikanen · Antiguanen · Antilianen · Bahamanen · Barbadanen · Belizanen · Canadezen · Costa Ricanen · Cubanen · Dominicanen (Dominica) · Dominicanen (Dominicaanse Republiek) · Salvadoranen · Grenadanen · Guatemalanen · Haïtianen · Hondurezen · Jamaicanen · Mexicanen · Nicaraguanen · Panamezen · Inwoners van Saint Kitts en Nevis · Saint Lucianen · Inwoners van Saint Vincent en de Grenadines · Trinidadanen
Zuid-Amerika: Argentiniërs · Bolivianen · Brazilianen · Chilenen · Colombianen · Ecuadoranen · Guyanen · Paraguayanen · Peruanen · Surinamers · Uruguayanen · Venezolanen
Oceanië: Australiërs · Fijiërs · Indonesiërs · Kiribatiërs · Marshalleilanders · Micronesiërs · Nauruanen · Nieuw-Zeelanders · Oost-Timorezen · Palauers · Bewoners van Papoea-Nieuw-Guinea · Salomonseilanders · Samoanen · Tonganen · Tuvaluanen · Vanuatuanen