Terugtrekking van gletsjers sinds 1850
In de periode 1912 - 1921 was er een constant herstel van +137 meter en tussen 1960 en 1980 was de gletsjer met plussen en minnen stabiel ondanks de kleine aanwassen van totaal +71 meter.
Van 1880 tot 2000 trok de gletsjer zich netto ongeveer 1,2 km terug.
De terugtrekking van gletsjers sinds 1850, die door glaciologen geconstateerd is, wordt vaak genoemd als aanwijzing voor de opwarming van de aarde en valt samen met de gemeten toename van antropogene broeikasgassen in de atmosfeer. Gebergten op middelbare breedten zoals de Himalaya, Alpen, Rocky Mountains, Cascade Range, het zuidelijke deel van de Andes en geïsoleerde bergtoppen in de tropen zoals de Kilimanjaro in Afrika vertonen verhoudingsgewijs de grootste verliezen aan gletsjerijs. Het gaat om een wereldwijde trend, maar plaatselijk kunnen bij wijze van uitzondering gletsjers (soms tijdelijk) aangroeien door toegenomen sneeuwval.[1][2][3]
Uit analyse van vele gletsjers volgt dezelfde historische opwarmingskromme van de Aarde als uit directe onafhankelijke temperatuursmetingen.[4][5] Het smeltwater dat vrijkomt door terugtrekking van gletsjers, vergroot de hoeveelheid zoet water voor rivieren, bevloeiing en huishoudelijk gebruik. Vele dieren en planten zijn voor hun bestaan afhankelijk van smeltwater van gletsjers, dat tevens het peil van de oceanen verhoogt.
Inhoud |
Voorbeelden[bewerken]
Zich terugtrekkende gletsjers[bewerken]
- Aletschgletsjer (Zwitserland)
- Athabasca-gletsjer (Canada) krimpt
- Breiðamerkurjökull (IJsland)
- Briksdalsbreen (Noorwegen)
- Calderonegletsjer (Italië) maar herstel sinds 2001
- Chacaltaya-gletsjer (Bolivia)
- Franz Josefgletsjer (Nieuw-Zeeland) groeide, maar sinds 2010 snelle afsmelting
- Gangotrigletsjer (India)
- Gannettgletsjer (Wyoming, Rocky Mountains, Verenigde Staten)
- Gepatschferner (Oostenrijk)
- Glacier National Park (VS): alle gletsjers (bijvoorbeeld de Grinnellgletsjer) trekken zich terug[6]
- Grinner Ferner (Oostenrijk)
- Gurgler Ferner (Oostenrijk)
- Guslarferner (Oostenrijk)
- Hintereisferner (Oostenrijk)
- Hintertuxer Gletscher (Oostenrijk, gletsjer dunner geworden)
- Hochjochferner (grens Oostenrijk/Italië)
- Ilulissatgletsjer (ook Jakobshavn Glacier, Sermeq Kujalleq of Jakobshavn Isbræ bij Ilulissat op Groenland, versnelde terugtrekking sinds 1997)
- Jostedalsbreen (Noorwegen)
- Kebnekaise: de meeste gletsjers zijn gekrompen (Zweden)
- Langtauferer Ferner (Italië)
- Larsen-ijsplateau op Antarctica verdween grotendeels
- Mer de Glace (Frankrijk)
- Mont Blanc-gletsjer (Frankrijk)
- Morteratschgletsjer (Zwitserland)
- Mount Dana (VS)
- Mount Everest (grens Nepal/Tibet)
- Mount Kenya (Kenia)
- Nevado del Ruiz (Colombia)
- Niederjochferner (Oostenrijk)
- Nigardsbreen (Noorwegen) groeide, maar sinds 2004 afsmelting
- North Cascades National Park (VS): alle gletsjers trekken zich terug
- Nova Zembla (Rusland): gletsjer is korter geworden
- Pasterze (Oostenrijk)
- Puncak Jaya (Carstensz Pyramide) (Nieuw-Guinea)
- Puncak Trikora (Wilhelminatop) (Nieuw-Guinea)
- Punta Sommeiller (Frans-Italiaanse grens)
- Rätzligletsjer (Plaine Morte) (Zwitserland)
- Rhônegletsjer (Zwitserland)
- Saskatchewan (Canada)
- Siachengletsjer (grens Inda/Pakistan)
- Taschachferner (Oostenrijk)
- Tasmangletsjer (Nieuw-Zeeland)
- Tiensjan (grens Kazachstan, Kirgizië en China)
- Upsalagletsjer (Argentinië)
- Vatnajökull (IJsland)
- Vernagtferner (Oostenrijk)
(Tijdelijk) aangroeiende gletsjers[bewerken]
- Calderonegletsjer (Italië, herstel sinds 2001)
- Franz Josefgletsjer (Nieuw-Zeeland, sinds 2010 weer snelle afsmelting)
- Nigardsbreen (Noorwegen, sinds 2004 weer afsmelting)
- Perito Morenogletsjer (Argentinië)
- Takugletsjer (Taku Glacier, Alaska)
Verdwenen gletsjers[bewerken]
- Corral de la Veleta (Granada, Spanje), verdwenen in 1913[7]
- Spider Glacier, Lewis Glacier, Milk Lake Glacier en David Glacier (North Cascades National Park, VS) sinds 1985
- Balaitus-, Perdigurero- en La Muniagletsjers (Pyreneeën, Spanje) sinds 1991
- vele kleine gletsjers in Glacier National Park (Verenigde Staten)
- Puncak Mandala (Julianatop, Nieuw-Guinea) ijskap in de jaren 1990[8]
- Puncak Trikora (Wilhelminatoppen, Nieuw-Guinea) ijskap die tot onder 4400 m reikte in 1909, verdween tussen 1939 en 1963, de naburige Merengletsjer verdween tussen 1994 en 2000[9].
- Idenburggletsjer op Ngga Pilimsit (Nieuw-Guinea) droogde in 2003 op.
- Jones Ice Shelf (Antarctica), 2008
Zie ook[bewerken]
Externe links[bewerken]
- Kennislink Paul Leclercq: gletsjers als thermometers uit het verleden, 2010
- (en) United Nations Environment Programme: Global Outlook for Ice and Snow, 2007.
- (en) United Nations Environment Programme: Global Glacier Changes: facts and figures, 2008
| Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Gletsjers op Wikimedia Commons. |
Bronnen, noten en/of referenties
|