Shinya Yamanaka

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  Shin’ya Yamanaka
4 september 1962
Shinya Yamanaka in 2013
Shinya Yamanaka in 2013
Geboorteland Japan
Geboorteplaats Higashiōsaka
Nationaliteit Japans
Nobelprijs Fysiologie of Geneeskunde
Jaar 2012
Reden Voor de ontdekking dat volwassen cellen geherprogrammeerd kunnen worden tot pluripotente stamcellen die alle cellen kunnen vormen in het menselijk lichaam
Samen met John Gurdon
Voorganger(s) Bruce Beutler
Jules Hoffmann
Ralph Steinman
Opvolger(s) James Rothman
Randy Schekman
Thomas Südhof
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Shin’ya Yamanaka (Japans: 山中 伸弥, Yamanaka Shin’ya) (Higashiōsaka, 4 september 1962) is een Japans stamcel- en ontwikkelingsbiologieonderzoeker.

In 2012 kreeg hij samen met John Gurdon de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde voor de ontdekking dat volwassen cellen geherprogrammeerd kunnen worden tot pluripotente stamcellen die alle cellen kunnen vormen in het menselijk lichaam.

Biografie[bewerken]

Yamanaka studeerde aan de Universiteit van Kobe waar hij aanvankelijk een opleiding volgde om orthopedisch chirurg te worden. Echter tijdens zijn studie maakte hij de overstap naar fundamenteel onderzoek. In 1993 promoveerde hij aan de Universiteit van Osaka. Vervolgens was hij werkzaam bij het Gladstone-instituut in de Verenigde Staten en het Nara Institute of Science in Japan. Naast zijn werkzaamheden voor Gladstone is hij ook hoogleraar celbiologie aan de Universiteit van Kioto.

Werk[bewerken]

Voortbouwend op het eerder werk van Gurdon publiceerde Yamanaka in 2006 een eenvoudig recept waarmee het mogelijk werd om volwassen cellen weer te laten terugkeren naar het embryonale stadium. Zijn onderzoek begon toen hij zich richtte op pluripotente cellen, embryonale stamcellen die na de bevruchting van de eicel ontstaan en die in staat zijn om alle celtypen van het lichaam te vormen.

In 2006 slaagde hij en zijn onderzoeksteam erin om geïnduceerde pluripotente stamcellen (iPS-cellen) te maken door het herprogrammeren van volwassen cellen van vezelvormende cellen (fibroblasten) uit muizen. Deze iPS-cellen waren vervolgens, net als "gewone" pluripotente stamcellen, in staat om elke willekeurige lichaamscel te worden.[1] Later wisten hij en zijn team ook om iPS-cellen voort te brengen uit menselijke volwassen fibroblasten.

Het voordeel van deze door Yamanaka ontwikkelde methode is dat deze als alternatief voor embryonaal stamcelonderzoek kan worden gebruikt waardoor er geen stamcellen meer nodig zijn die afkomstig zijn van geaborteerde embryo’s.

Erkenning[bewerken]

Naast de Nobelprijs mocht Yamanaka ook The Shaw Prize (2008), de Albert Lasker Award for Basic Medical Research (2009), de Kyoto-prijs en de Balzam Prize in 2010 in ontvangst nemen. In 2012 werd hij onderscheiden met de Millennium Technologie Prijs voor zijn werk rondom stamcellen. Hierbij deelde hij de 1,2 miljoen euro geldprijs met Linus Torvalds, de maker van de Linux-kernel.