Tijdlijn psychologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Psychologie
Psy logo.jpg

Basisdisciplines
Functieleer
Sociale psychologie
Ontwikkelingspsychologie
Gedragsanalyse
Cognitieve psychologie
Biologische psychologie
Klinische psychologie
Neuropsychologie
Persoonlijkheidsleer

Andere disciplines
Humanistische psychologie
Arbeids- en organisatiepsychologie
Psychologie van arbeid en gezondheid
Leerpsychologie
Rechtspsychologie
Dieptepsychologie
Gestaltpsychologie
Dierpsychologie
Culturele psychologie
Psychometrie
Psychonomie
Taalpsychologie
Evolutionaire psychologie
Psychohistorie

Gerelateerde onderwerpen
Lijst van psychologen
Psychologie van A tot Z

Portaal  Portaalicoon  Psychologie

Dit is een tijdlijn van de psychologie. De studie van menselijke gedragingen en belevingen is al oud. Griekse filosofen zoals Aristoteles, Socrates en Plato debatteerden al over motieven voor het menselijk handelen en over wat zich in het brein afspeelt. Het gestructureerd wetenschappelijk bedrijf 'psychologie' is pas eind 19e eeuw ontstaan. Begin 20e eeuw werd de psychologie ook bij een breder publiek bekender door een van haar praktische toepassingsvormen: de testpsychologie. Na de Tweede Wereldoorlog is aan de universiteiten de psychologie los gekomen van de studie der wijsbegeerte en een afzonderlijke studierichting geworden.

In de geschiedenis van de psychologie zijn verschillende stromingen te onderscheiden, waaronder het Structuralisme, het Functionalisme, het Behaviorisme en de Gestaltpsychologie.

Voorgeschiedenis[bewerken]

Plato
  • rond 1550 v.Chr. - in de Papyrus Ebers wordt depressie aangestipt.
  • rond 390 v.Chr. - Plato onderscheid vier stadia van de menselijke kennisverwerving, stelt dat alle kennis aangeboren is en maakt een onderscheid tussen waarneming en werkelijkheid.
  • rond 350 v.Chr. - Aristoteles schrijft een filosofisch boek over een psychologisch onderwerp: De anima (Over de ziel). Aristoteles maakt als eerste impliciet onderscheid tussen psychologie en filosofie. Hij onderzoekt de relatie tussen ziel en lichaam.
  • rond 100 v.Chr. - in de Dode Zeerollen wordt het onderscheid gemaakt tussen de twee ‘temperamenten’ in de menselijke natuur.
  • rond 60 – in het Nieuwe testament wordt onderscheid gemaakt tussen de menselijke geest (waarmee men contact maakt met God), de ziel (zelfbewustzijn en persoonlijkheid) en het lichaam (als voertuig van de ziel en geest).
  • rond 400 - Augustinus beschrijft in zijn werk zijn persoonlijke ontwikkeling en introduceert daarmee de autobiografische onderzoeksmethode.
  • rond 1020 - De Perzische filosoof en arts Avicenna beweert dat de drie delen van de hersenen vijf aparte cognitieve processen uitvoeren: gezond verstand, voorstellingsvermogen, reflectie, schatting en geheugen.
  • rond 1250 - Thomas van Aquino onderzoekt de onderliggende problemen van de aard van de ziel in relatie tot het lichaam (lichaam-geestprobleem).
  • 1511 - Desiderius Erasmus publiceert zijn eerste opvoedkundige werk: De ratione studii, over het inrichten van de studie en het lezen en verklaren van auteurs.
  • 1524 - Marko Marulić publiceert Psichiologia de ratione animae humanae (De psychologie van het menselijke denken). Dit is de oudst bekende literaire referentie naar het begrip psychologie.
  • 1575 - Johann Thomas Freigius gebruikt de term psychologie in zijn boek Catalogue of Common Place.
  • 1588 - In de Franstalige wereld is het de theoloog Noel Taillepied die als eerste het woord psichologie gebruikt.
  • 1590 - De Scholastische filosoof Rudolphus Goclenius gebruikt de term psychologie. Ten onrechte is dit gebruik in het verleden aangeduid als het eerste gebruik van de term.

Zeventiende eeuw[bewerken]

René Descartes

Achttiende eeuw[bewerken]

Immanuel Kant
  • 1709 - George Berkeley publiceert An Essay Toward a New Theory of Vision, waarin hij beweert dat de mentale ideeën die mensen hebben uitsluitend worden gevormd uit andere ideeën en niet door fysieke objecten.
  • 1713 - Jakob Bernoulli publiceert een belangrijk werk voor de ontwikkeling van de statistiek: Ars Conjectandi.
  • 1732 - Christian Wolff gebruikt de begrippen Psychologie en bewustzijn voor het eerst in zijn boek psychologia empirica. In 1734 volgt een tweede boek over psychologie genaamd psychologia rationalis.
  • 1734 - Abraham de Moivre introduceert in een artikel de Normale verdeling.
  • 1745 - Julien Offray de la Mettrie publiceert zijn boek Histoire naturelle de l'âme, waarin hij stelt dat fysieke verschijnselen het effect zijn van organische veranderingen in de hersenen en het zenuwstelsel.
  • 1748 - David Hume publiceert An Inquiry Concerning Human Understanding, waarin hij onder andere de betrouwbaarheid van getuigenissen behandeld.
  • 1754 - Étienne Bonnot de Condillac houdt in zijn Traité des sensations vast aan het idee dat zintuiglijke waarnemingen de enige bron van kennis zijn.
  • 1763 - Thomas Bayes schrijft een baanbrekend essay over kansrekening. Zijn theorie staat bekend als Bayesiaanse kansrekening.
  • 1765 - Van Gottfried Wilhelm von Leibniz verschijnt postuum het boek Nouveaux essais sur l'entendement humain, een krachtig statement ten faveure van de empirische onderzoeksmethode.
  • 1771 - Johann August Unzer onderscheid de reflex van de welbewust uitgevoerde actie.
  • 1774 - Franz Anton Mesmer maakt melding van een eerste succesvolle genezing met behulp van dierlijk magnetisme.
  • 1777 - De Schotse arts William Cullen publiceert het boek First Line in the practice of Physic, waarin hij de term neurosis gebruikt bij het definiëren van psychische ziekte.
  • 1781 - Immanuel Kant publiceert zijn Kritik der reinen Vernunft, waarin hij een antwoord probeert te vinden op de vragen Wat weten we? en Hoe weten we dat?
  • 1786 - Luigi Galvani rapporteert de resultaten van zijn experimenten met het stimuleren van de spieren van kikkers door het toedienen van elektrische pulsen.
  • 1793 - Philippe Pinel haalt geestelijk zieke uit hun gevangenschap en start met een meer humane behandeling.

Negentiende eeuw[bewerken]

1800 - 1809[bewerken]

Franz Joseph Gall
  • 1800 - Thomas Young publiceert A Theory of Color Vision waarin hij stelt dat de retina van het oog drie verschillende soorten van kleur-sensitieve punten zitten.
  • 1808 - Franz Joseph Gall publiceert Recherches sur le Systèm Nerveux.

1810 - 1819[bewerken]

1820 - 1829[bewerken]

  • 1920 - Het Tavistock Institute of Medical Psychology werd opgericht op het Londense Tavistock Square.
  • 1822 - George Combe brengt de frenologie naar Amerika met zijn publicatie Essays on Phrenology, Or An Inquiry into the Principles and Utility of the Systemof Drs. Gall and Spurzheim, and into the objections Made Against It.
  • 1822 - Georges Cuvier beargumenteert het gebruik van de term ‘l'intelligence’ (intelligentie) in plaats van ratio bij het praten over intelligent gedrag van dieren.
  • 1823 - De astronoom Friedrich Wilhelm Bessel meet individuele verschillen in reactietijd met behulp van de Fernrohr fest.

1830 - 1839[bewerken]

  • 1834 - De fysioloog Ernst Heinrich Weber ontdekt de wet van Weber die zegt dat de verandering van de prikkel gedeeld door de oorspronkelijke prikkel constant is. Onze zintuigen meten in verhoudingen, niet in verschillen.

1840 - 1849[bewerken]

1850 - 1859[bewerken]

1860 - 1869[bewerken]

1870 - 1879[bewerken]

Wilhelm Wundt
  • 1872Charles Darwin publiceert The Expression of the Emotions in the Man and in the Animals, De eerste wetenschappelijke studie naar nonverbale communicatie.
  • 1874 - Wilhelm Wundt publiceert Grundzüge der physiologischen Psychologie, het eerste leerboek over de experimentele psychologie.
  • 1875 - William James opent in Amerikaanse een laboratorium voor experimentele psychologie. In eerste instantie is het vooral bedoeld voor demonstratielessen.
  • 1875 - Francis Galton publiceert History of twins, waarin hij de onderzoeksmethode van vergelijking tussen helften van tweelingen introduceert.
  • 1877 - Francis Galton publiceert Regression to the mean.
  • 1878 - Granville Stanley Hall promoveert als eerste Amerikaan op een psychologisch onderwerp aan Harvard University.
  • 1879 - Wilhelm Wundt opent het eerste Duitse onderzoekslaboratorium in de experimentele psychologie aan de Universiteit van Leipzig.
  • 1879 - Lightner Witmer gebruikt voor het eerst de term klinische psychologie (clinical psychology).

1880 - 1889[bewerken]

Sigmund en Anna Freud op vakantie in de Dolomieten (1913)

1890 - 1899[bewerken]

Twintigste eeuw[bewerken]

1900 - 1909[bewerken]

1910 - 1919[bewerken]

1920 - 1929[bewerken]

1930 - 1939[bewerken]

1940 - 1949[bewerken]

1950 - 1959[bewerken]

Carl Rogers

1960 - 1969[bewerken]

1970 - 1979[bewerken]

1980 - 1989[bewerken]

1990 - 1999[bewerken]

Kunstmatige intelligentie: Voetbaltoernooi met robots
  • 1993 - Vermeend concentratiekampbewaarder John Demjanjuk wordt vrijgesproken van oorlogsmisdaden door het Israëlische Hooggerechtshof nadat de Leidse hoogleraar psychologie Willem Albert Wagenaar beargumenteert dat de herkenning van Demjanjuk door overlevenden van Treblinka onbetrouwbaar is.
  • 1994 - DSM IV wordt gepubliceerd door de American Psychiatric Association.
  • 1996 - René Diekstra legt zijn functie van hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Leiden neer, nadat hij door een commissie van dezelfde universiteit wordt beschuldigd van onzorgvuldig wetenschappelijk handelen.
  • 1997 - Deep Blue zet een mijlpaal in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie door de wereldkampioen schaken Garri Kasparov te verslaan.
  • 1998 - De psychologie zet stappen in het digitale tijdperk: de eerste experimenten met e-therapie (therapie via het internet) vinden plaats.
  • 1999 - Anne Cutler ontvangt de spinozapremie vanwege haar toonaangevende rol in de ontrafeling van de menselijke mechanismen van de spraakherkenning en -productie, en in de rol van klank bij de waarneming van woorden.

Eenentwintigste eeuw[bewerken]

2000 - 2009[bewerken]

Daniel Kahneman
  • 2000 - Onderzoekers van het menselijk genoomproject publiceren een ruwe kaart van het complete menselijk genoom.
  • 2000 - Eric R. Kandel ontvangt de nobelprijs voor de geneeskunde voor het ‘beschrijven hoe korte- en langetermijngeheugen worden gevormd op moleculair niveau.’
  • 2001Dorret Boomsma ontvangt de Spinozapremie wegens haar baanbrekend onderzoek op het gebied van de menselijke gedragsgenetica.
  • 2002 - In de Amerikaanse staat New Mexico wordt een wet aangenomen die het psychologen met een licentie toestaat om cliënten medicijnen voor te schrijven.
  • 2002 - De Israëlische-Amerikaanse psycholoog Daniel Kahneman ontvangt de Nobelprijs voor de Economie voor zijn werk aan de prospect theorie.
  • 2005Peter Hagoort ontvangt de Spinozapremie onder andere voor zijn onderzoek naar het menselijk taalvermogen en de manier waarop hij het F.C. Dondersinstituut binnen vijf jaar naar wereldfaam heeft geleid.
  • 2006Jozien Bensing ontvangt de Spinozapremie voor het aantonen dat relaties tussen dokters en hun patiënten op een solide empirische basis onderzoekbaar zijn en voor het ontwikkelen van een internationaal toegepaste onderzoeksmethode voor non-verbale communicatie.

Bronnen[bewerken]

Online:

Boeken:

  • Bem, S. (1985) Het Bewustzijn te Lijf. Een Geschiedenis van de Psychologie in samenhang met culturele en maatschappelijke Ontwikkelingen van 1600 tot het begin van de 20e Eeuw. Meppel: Boom.
  • Draaima, D. (1988) De geest in getal: beginjaren van de psychologie. Amsterdam: Swets & Zeitlinger.
  • Jansz, J. & P. van Drunen (red.) (2001) Met zachte hand: opkomst en verbreiding van het psychologisch perspectief. Leusden: De Tijdstroom.
  • Kolk, H.H.J. (1994). Actief en Passief Bewustzijn. Korte voorgeschiedenis van de cognitieve psychologie. Rotterdam: Ad Donker.