Vrederechter (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een Belgische vrederechter is de gemakkelijkst toegankelijke rechter en het feitelijke gezicht van de rechtspraak bij de burger.

Wie met het gerecht in aanraking komt, zal meestal met het vredegerecht te maken krijgen, omdat de vrederechter een zo ruime bevoegdheid heeft dat bijna alle zaken uit het dagelijkse leven van de mensen voor hem moeten gebracht worden.

Organisatie[bewerken]

Omdat men het vredegerecht dicht bij de burger wil hebben, heeft ieder van de 187[1] gerechtelijke kantons zijn eigen vredegerecht. In het totaal zijn er 187 vredegerechten met 229 zetels. In principe is er één vastbenoemde vrederechter per kanton en telt elk kanton één enkele zetel. (De zetel is de plaats waar zitting wordt gehouden en waar een griffie is). Er zijn echter ook een aantal toegevoegde vrederechters, die volgens de noodwendigheden van de dienst (bijvoorbeeld bij langdurige ziekte van de titularis; in een overbelast kanton) ingezet kunnen worden in meerdere vredegerechten van één gerechtelijk arrondissement.

35 kantons hebben twee of drie zetels i.p.v. één. Als een vredegerecht meerdere zetels heeft, dan bedient elke zetel een welbepaalde groep gemeenten van dat kanton. (art. 186 Gerechtelijk wetboek + K.B. 03.06.1999, B.S., 04.08.1999)

In de volgende steden en gemeenten is er een vredegerecht:

provincie Antwerpen

Antwerpen (12 kantons), Boom, Brasschaat, Kapellen, Kontich, Schilde, Zandhoven, Heist-op-den-Berg, Lier, Mechelen, Willebroek, Arendonk, Geel, Herentals, Hoogstraten, Mol, Turnhout, Westerlo

provincie Limburg

Beringen, Hasselt (2 kantons), Houthalen-Helchteren, Neerpelt-Lommel, Sint-Truiden, Bilzen, Borgloon, Bree, Genk, Maaseik, Maasmechelen, Tongeren-Voeren

provincie Waals-Brabant

Eigenbrakel, Geldenaken-Perwijs, Nijvel, Tubeke, Waver (2 kantons)

Brussels Hoofdstedelijke Gewest

Anderlecht (2 kantons), Oudergem, Brussel (6 kantons), Etterbeek, Vorst, Elsene, Jette, Sint-Jans-Molenbeek, Sint-Gillis, Sint-Joost-ten-Node, Schaarbeek (2 kantons), Ukkel, Sint-Pieters-Woluwe

provincie Vlaams-Brabant

Asse, Grimbergen, Halle, Herne-Sint Pieters Leeuw, Kraainem-Sint Genesius Rode, Lennik, Meise, Overijse-Zaventem, Vilvoorde, Aarschot, Diest, Haacht, Landen-Zoutleeuw, Leuven (3 kantons), Tienen

Oost-Vlaanderen

Aalst (2 kantons), Beveren, Dendermonde-Hamme, Lokeren, Ninove, Sint-Niklaas (2 kantons), Wetteren-Zele, Deinze, Eeklo, Gent (5 kantons), Merelbeke, Zelzate, Zomergem, Geraardsbergen-Brakel, Oudenaarde-Kruishoutem, Ronse, Zottegem-Herzele

provincie West-Vlaanderen

Brugge (4 kantons), Oostende (2 kantons), Tielt, Torhout, Ieper, Ieper-Poperinge, Wervik, Harelbeke, Izegem, Kortrijk (2 kantons), Menen, Roeselare, Waregem, Diksmuide, Veurne-Nieuwpoort

provincie Luik

Eupen, Sankt-Vith, Hamoir, Hoei (2 kantons), Hannuit, Fléron, Grâce-Hollogne, Herstal, Luik (4 kantons), Saint-Nicolas, Seraing, Sprimont, Wezet, Borgworm, Limburg-Aubel, Malmedy-Spa-Stavelot, Herve, Verviers (2 kantons)

provincie Luxemburg

Aarlen-Messancy, Virton-Florenville-Etalle, Marche en Famenne-Durbuy, Vielsalm-La Roche-en-Ardenne-Houffalize, Bastenaken-Neufchâteau, Saint Hubert-Bouillon-Paliseul

provincie Namen

Beauraing-Dinant-Gedinne, Ciney-Rochefort, Couvin-Philippeville, Florennes-Walcourt, Andenne, Fosses-la-Ville, Gembloers-Eghezée, Namen (2 kantons)

provincie Henegouwen

Beaumont-Chimay-Merbes leChâteau, Binche, Charleroi (5 kantons), Châtelet, Fontaine-l'Evêque, Seneffe, Thuin, Boussu, Dour-Colfontaine, Edingen-Lens, La Louvière, Bergen (2 kantons), Zinnik , Aat-Lessen, Moeskroen-Komen-Waasten, Péruwelz-Leuze en Hainaut en te Doornik (2 kantons).

Rationalisering onder Koen Geens[bewerken]

Het 'plan Vredegerechten' van Minister Koen Geens [2] voorziet een rationalisering van het aantal vredegerechten in drie fasen. In de eerste fase worden van kantons met twee of drie zetels deze zetels bijeen gebracht op één locatie. Het gaat om 76 zetels van 35 kantons waarvan er 29 verdwijnen en 47 zetels overblijven. In een tweede fase wordt bekeken of stedelijke kantons "die aan elkaar grenzen en/of reeds in hetzelfde gebouw huizen" kunnen worden "gegroepeerd". In een derde fase zou de kaart zelf van de gerechtelijke kantons hertekend worden.[3]

De kantons met meerdere zetels worden als volgt gereorganiseerd:

West-Vlaanderen
Nieuwpoort naar Veurne (K.B. 23.08.2014, B.S., 20.02.2015)
Ieper-2 naar Poperinge [1]
Oost-Vlaanderen
Kruishoutem naar Oudenaarde (K.B. 16.02.2016, B.S., 22.02.2016)
Zele naar Wetteren (K.B. 14.03.2016, B.S., 11.04.2016) [2]
Zottegem naar Herzele (K.B. 06.11.2016, B.S., 02.12.2016)
Brakel naar Geraardsbergen : tijdelijk beide zetels in Brakel (K.B. 06.06.2016, B.S., 05.10.2016), uiteindelijk beide in Geraardsbergen
Dendermonde - Hamme behoudt beide zetels en wordt in de 3e fase herbekeken
Antwerpen
Antwerpen-8 (Berchem en Mortsel) naar Kontich (K.B. 01.05.2016, B.S., 30.05.2016) (Dit gaat om twee verschillende kantons, niet om één kanton met twee zetels)
Limburg
Lommel naar Neerpelt (K.B. 07.03.2016, B.S., 22.03.2016)
Voeren naar Tongeren [3]
Vlaams-Brabant
Overijse naar Zaventem (K.B. 31.05.2016, B.S., 06.06.2016)
Kraainem naar Sint-Genesius-Rode (K.B. 06.06.2016, B.S., 15.06.2016)
Herne naar Sint-Pieters-Leeuw [4]
Landen naar Zoutleeuw
Waals-Brabant
Perwez naar Jodoigne (K.B. 10.04.2016, B.S., 18.04.2016)
Henegouwen
Dour naar Colfontaine (K.B. 31.01.2015, B.S., 18.02.2015)
Comines-Warneton naar Mouscron (K.B. 10.04.2016, B.S., 06.06.2016)
Lessines naar Ath
Péruwelz naar Leuze-en-Hainaut
Merbes-le-Château naar Beaumont; derde zetel blijft in Chimay (K.B. 28.10.2016, B.S., 28.11.2016 - in 'Plan Vredegerechten'[4] was aangekondigd: Beaumont en Merbes-le-Château naar Chimay)
Engien - Lens behoudt beide zetels en wordt in de 3e fase herbekeken
Namen
Beauraing en Gedinne naar Dinant (Beauraing naar Dinant : K.B. 07.09.2003, B.S., 24.09.2003 ; Gedinne naar Dinant: K.B. 01.09.2016, B.S., 14.09.2016)
Eghezée naar Gembloux (K.B. 24.02.2016, B.S., 02.03.2016)
Rochefort naar Ciney (K.B. 20.05.2016, B.S., 30.05.2016)
Philippeville naar Couvin (K.B. 11.07.2016, B.S., 19.09.2016 - in 'Plan Vredegerechten'[5] andersom aangekondigd)
Walcourt - Florennes behoudt beide zetels en wordt in de 3e fase herbekeken
Luxemburg
Bouillon en Paliseul naar Saint-Hubert (Bouillon naar Paliseul : K.B. 01.07.2012, B.S., 17.07.2012)
Florenville naar Virton (K.B. 30.10.2015, B.S., 20.11.2015)
Etalle naar Virton (K.B. 16.02.2016, B.S., 29.02.2016)
Houffalize naar Vielsalm (K.B. 18.03.2016, B.S., 25.03.2016); derde zetel blijft in La Roche-en-Ardenne
Messancy naar Arlon (K.B. 30.08.2016, B.S., 08.09.2016)
Durbuy naar Marche-en-Famenne
Bastogne - Neufchâteau behoudt beide zetels en wordt in de 3e fase herbekeken
Luik
Aubel naar Limbourg (K.B. 18.09.2016, B.S., 22.09.2016)
Malmedy en Stavelot naar Spa
Herve naar Verviers-1 (K.B. 01.09.2016, B.S., 26.09.2016)
Huy - Hannut behoudt beide zetels en wordt in de 3e fase herbekeken

Bevoegdheden[bewerken]

In de artikelen 590 tot 601 van het Gerechtelijk Wetboek zijn ruim een 80-tal uiteenlopende bevoegdheden voor de vrederechter weggelegd.

De vrederechter (alleen zetelende rechter) beslist onder meer over de kleinere geschillen: burgerlijke zaken (bijvoorbeeld leningen of schadevergoedingen wegens fout van maximaal 2.500 euro). In handelszaken is de vrederechter niet meer bevoegd: met ingang van 1 juli 2014 is hiervoor enkel de rechtbank van koophandel bevoegd ongeacht het bedrag van de vordering.

Daarnaast beslist hij, ongeacht de omvang van het gevorderde bedrag, over

De vrederechter heeft ook een groot aantal taken op het gebied van het familierecht:

  • Hij treft dringende en voorlopige maatregelen tussen echtgenoten bij echtelijke moeilijkheden (verblijfsregeling van de kinderen, onderhoudsgelden, vervreemdingsverbod, inventarisname, afzonderlijk verblijf, enzovoort),
  • oordeelt over bijna alle mogelijke alimentatievorderingen,
  • stelt voorlopige bewindvoerders aan voor personen die hun goederen niet zelf kunnen beheren (en controleert ze),
  • beveelt de gedwongen opname van geesteszieken (de vroegere collocatie) enzovoort.
  • Hij duidt voogden over minderjarigen aan en controleert ze.
  • Hij verleent aan ouders de bijzondere machtigingen die zij nodig hebben als ze bepaalde handelingen in naam van hun minderjarige kinderen willen stellen (bijvoorbeeld een erfenis aanvaarden of verwerpen, of goederen van de kinderen, zoals huizen of grond, kopen of verkopen).

Daarnaast is een zeer belangrijke opdracht van de vrederechter de verzoening, het onderhandelen tussen de partijen om een minnelijke schikking te kunnen treffen. De vrederechter kan via een verzoeningszitting (die gratis is en zeer snel verloopt) worden ingeschakeld.

Gerechtelijke hiërarchie[bewerken]

Tegen de meeste beslissingen van de vrederechter kan de verliezende partij hoger beroep instellen bij de rechtbank van eerste aanleg van het gerechtelijk arrondissement waarin het vredegerecht gelegen is. Een uitzondering op deze regel zijn de zaken waarin in totaal niet meer dan 1.860 euro wordt gevorderd : in deze zaken kan geen hoger beroep worden ingesteld, maar kan de verliezende partij enkel nog een cassatieberoep instellen bij het Hof van Cassatie. Wel zijn er een heel aantal materies waarin hoger beroep kan worden ingesteld "ongeacht de waarde van de vordering", dat wil zeggen zelfs als het over minder dan 1.860 euro gaat (bijvoorbeeld: betwistingen over huur, onderhoudsgeld, consumentenkrediet, voorlopige maatregelen bij echtelijke moeilijkheden).

Externe link[bewerken]

  • Vredegerecht op de nationale website van de Belgische hoven en rechtbanken

Noten[bewerken]

  1. J. LAENENS, K. BROECKX e.a., Handboek gerechtelijk recht, Intersentia, 2008, Antwerpen, p. 162-163.
  2. http://www.vredegerechtenoostvlaanderen.be/site/assets/files/1544/persbericht-ministerie-van-justitie-vredegerechten.pdf persbericht 23 december 2015
  3. https://cdn.nimbu.io/s/1jn2gqe/assets/Plan_justitie_18maart_NL.pdf Justitieplan p. 99-100
  4. http://www.vredegerechtenoostvlaanderen.be/site/assets/files/1544/persbericht-ministerie-van-justitie-vredegerechten.pdf persbericht 23 december 2015
  5. http://www.vredegerechtenoostvlaanderen.be/site/assets/files/1544/persbericht-ministerie-van-justitie-vredegerechten.pdf persbericht 23 december 2015
Nationaal recht
Rechtsbron: Verdragen · Belgische Grondwet · Bijzondere wet · Wet, Decreet, Ordonnantie · Rechtspraak · Rechtsleer · Gewoonterecht · Algemene rechtsbeginselen
Publiekrecht: Staatsrecht · Strafrecht · Gerechtelijk recht · Bestuursrecht · Fiscaal recht · Sociale zekerheidsrecht
Privaatrecht: Burgerlijk recht · Arbeidsrecht · Handels- en economisch recht · Insolventierecht · Vennootschapsrecht
Rechtbanken: Hof van Cassatie (1) · Grondwettelijk Hof (1) · Raad van State (1)
hof van beroep (5) · arbeidshof (5) · arbeidsrechtbank (9) · rechtbank van koophandel (9) · hof van assisen (11) · Arrondissementsrechtbank (12) · Rechtbank van eerste aanleg (12) (Burgerlijke rechtbank, Correctionele rechtbank, Strafuitvoeringsrechtbank, Raadkamer, Onderzoeksrechter, Beslagrechter, Familierechtbank, Jeugdrechtbank) · Politierechtbank (15) · Vredegerecht (187)
Territoriale indeling: Gerechtelijk gebied · Gerechtelijk arrondissement · Gerechtelijk kanton
Actoren van justitie: Rechter · Griffier · Openbaar Ministerie (ook parket) · Ministerie van Justitie · Advocaat · Balie · Burgerlijke partij · Benadeelde persoon

Europees recht
Primair recht: VEU · VWEU · Handvest van de grondrechten van de Europese Unie
Secundair recht: Verordeningen · Richtlijnen · Besluiten · Aanbevelingen · Adviezen
Rechtbanken: Gerecht · Hof van Justitie van de Europese Unie · Europees Hof voor de Rechten van de Mens · Gerecht voor ambtenarenzaken van de Europese Unie

Internationaal recht
Rechtsbron: Verdragen · Rechtspraak · Rechtsleer · Gewoonterecht · Algemene rechtsbeginselen
Rechtstakken: Internationaal publiekrecht · Internationaal privaatrecht
Rechtbanken: Benelux-Gerechtshof · Europees Hof voor de Rechten van de Mens · Internationaal Gerechtshof · Internationaal Strafhof