Anthony Fokker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Anthony Fokker
Anthony Fokker
Anthony Fokker
Algemene informatie
Volledige naam Antonij Herman Gerard Fokker
Geboren Kediri, 6 april 1890
Overleden New York City, (New York), 23 december 1939
Nationaliteit Nederlandse
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart
De Fokker A-2
Fokker Dr.I 3 - Duits jachtvliegtuig in de Eerste Wereldoorlog
De Fokker S11 Vliegtuigregistratienummer PH-GRY

Antonij Herman Gerard (Anthony) Fokker (Kediri, 6 april 1890New York City, (New York), 23 december 1939) was een Nederlandse luchtvaartpionier en vliegtuigbouwer. Het vliegtuigbedrijf Fokker is naar hem genoemd.

Levensloop[bewerken]

Fokker, lid van de patriciaatsfamilie Fokker, werd geboren op Java, in het toenmalige Nederlands-Indië, als zoon van de koffieplanter Herman Fokker. Vier jaar later verhuisde de familie naar Haarlem om Tony en zijn oudere zus Toos een Nederlandse opvoeding te kunnen geven. Fokker senior was een self made man, en ook Fokker zelf hield het op school niet uit. Hij speelde liever met zijn modeltrein en zijn stoommachine. Hij verliet de middelbare school voortijdig, en vond een lekvrije band uit, maar de uitvinding bleek al door een ander gepatenteerd. In de zomer van 1910 stuurde zijn vader hem naar een monteuropleiding in Duitsland. Fokker wilde liever vliegen en besloot naar een andere school te gaan. Zijn eerste propellervliegtuigje, dat hij in 1910 ontwierp en construeerde, noemde hij De Spin. Op 31 augustus 1911 vloog hij voor de eerste keer met De Spin boven Haarlem, nadat hij was opgestegen van een weiland en een rondje maakte over de Grote Markt. Vervolgens maakte hij toen een landing in het Kleverpark. Hij testte zelf zijn modellen.

In 1912 vertrok Fokker naar Johannisthal, een vliegveld in de buurt van Berlijn, waar hij een bedrijf oprichtte, Fokker Aeroplanbau. Het eerste bekende en succesvolle vliegtuig dat Fokker produceerde was de Fokker Eindecker, met de gesynchroniseerde mitrailleur. Deze techniek paste hij toe op twee zeer succesvolle vliegtuigen, de Fokker Dr.I Dreidecker en de Fokker D.VII. De Duitsers vroegen Anthony Fokker om de productie grootscheeps aan te pakken, waarop in zijn fabriekshallen in Schwerin duizenden arbeiders werden ingezet die tientallen toestellen per dag in elkaar schroefden en lijmden.

Fokker raakte bevriend met de grote man van de Duitse oorlogsvliegers, Manfred von Richthofen, bijgenaamd de Rode Baron. De Fokker Dr.I werd vooral bekend toen Von Richthofen met dit toestel ging vliegen. De Fokker D.VII wordt beschouwd als het beste vliegtuig uit de hele Eerste Wereldoorlog. Aan het eind van de wereldoorlog was een van de eisen van de geallieerden dat alle D.VII’s vernietigd of ingeleverd werden. Ongeveer 140 vliegtuigen werden naar de Verenigde Staten verscheept.

In de navolgende jaren construeerde hij diverse andere typen vliegtuigen. Het bedrijf leverde circa 700 gevechtsvliegtuigen aan het Duitse leger. In 1913 maakte Anthony Fokker zijn eerste looping met een vliegtuig; hij was de tweede, na de Rus Pyotr Nesterov.

Ondanks verwoede pogingen van Fokker om ook vliegtuigen aan Nederland te verkopen, was Nederland alleen geïnteresseerd in Franse en Engelse toestellen. Dat deed Fokker toen definitief besluiten om voor de Duitsers te werken. Zij gaven hem alle ruimte en waardeerden zijn werk. Bij het uitbreken van de oorlog werd die fabriek door de staat overgenomen en verplaatst naar Schwerin, waar Fokker aanbleef als directeur. Hij bezocht het front en bezorgde de Duitsers een nagenoeg oppermachtige positie in de lucht, dankzij zijn revolutionaire synchronisatiesysteem. Door dit systeem werd de mitrailleur door een simpele borgpen, die op de propeller-as gemonteerd was, geblokkeerd zodra een propellerblad zich voor de loop bevond. Dit zorgde ervoor dat men niet de eigen propeller kapot schoot. De Entente (Frankrijk en Engeland) vloog met metalen plaatjes op de propellers om de afgeschoten kogels af te doen ketsen. Het systeem van Fokker was vele malen effectiever dan dat van de geallieerden.

In 1919 keerde Anthony Fokker terug in Nederland en sloot zich aan bij de N.V. Trompenburg. Op 21 juli 1919 richtte hij de Nederlandse Vliegtuigenfabriek op. Dit kon hij doen met steun van familie, de Steenkolen Handels Vereniging (SHV) (eigendom van de families van Beuningen en Fentener van Vlissingen) en enkele rijke particulieren.

Hij trouwde op 25 maart 1919 te Haarlem met Sophie Marie Elisabeth von Morgen. Dit huwelijk strandde na vier jaar. In 1922 vertrok hij naar de Verenigde Staten, waar hij zich tot Amerikaan liet naturaliseren. Al in 1923 begon hij ook daar met een eigen vliegtuigfabriek. Hij trouwde een tweede maal in juli 1927 te New York met Violet Austman, die na een sprong uit het raam van haar appartement overleed.

Anthony Fokker overleed op 49-jarige leeftijd als gevolg van complicaties na een operatie aan zijn neusbijholten. Zijn as werd bijgezet in het familiegraf op de begraafplaats Westerveld in Driehuis.

Trivia[bewerken]

Bibliografie[bewerken]

  • De Vliegende Hollander - A.H.G. Fokker & Bruce Gould, 1931, Uitg. Van Holkema en Warendorf (met voorwoord van C.J. Snijders)
  • Dwarswind. Een biografie van Anthony Fokker - Marc Dierikx, 1997, Uitg. Sdu Uitgevers, Den Haag
  • "Anthony Fokker". Een vervlogen leven - Marc Dierikx, 2014, Uitg. Boom, Amsterdam

Externe links[bewerken]