Tyrus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tyrus
Plaats in Libanon Vlag van Libanon
Tyrus
Tyrus
Situering
Gouvernement al-Janub
District Tyrus
Coördinaten 33° 16' NB, 35° 13' OL
Algemeen
Inwoners 117.000
Foto's
De oude haven van Tyrus
De oude haven van Tyrus
Romeinse triomfboog in Tyrus
Romeinse triomfboog in Tyrus
Portaal  Portaalicoon   Azië
Tyrus
Werelderfgoed cultuur
TyreAlMina.jpg
Land Vlag van Libanon Libanon
UNESCO-regio Arabische Staten
Criteria iii, vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 299
Inschrijving 1984 (8e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Tyrus (soms gespeld Tiroes) of Sur is een oude havenstad met 117.000 inwoners en districtshoofdstad in het zuiden van Libanon, gelegen aan de Middellandse Zee. Ten noorden van de stad ligt Sidon. Tyrus ligt op minder dan twintig kilometer van de grens met Israël, in het gelijknamige district Tyrus. De naam van de stad betekent 'rots'. In de Oudheid was Tyrus een van de belangrijkste steden van Kanaän.

Geschiedenis[bewerken]

De Oud-Griekse historicus Herodotus verklaart dat Tyrus gesticht werd in ongeveer 2700 v.Chr. Het werd de latere havenstad van de Feniciërs. Een deel van de stad lag aan de kust en een deel lag op een prachtig eiland.

De Feniciërs spraken een Semitische taal, verwant aan het latere Hebreeuws en aan het Kanaänitisch van voor de verovering door de Hebreeën. Ook hun religie heeft kenmerken van de Kanaänitische (Baäl, Astarte)

Tabletten uit de periode tussen 1400 en 1200 v.Chr. wijzen op een Hurritisch sprekende minderheid van aanzienlijke omvang in de stad Ugarit van Cyprioten, Hettieten, Egyptenaren, mannen uit Tyrus en Byblos, Mesopotamië en Palestina.

Rond 1220 v.Chr. kwamen de Danuna met gezin en huishouden naar Tyrus, zoals gesignaleerd in de Amarna brieven.

Ook volgens de Bijbel is Tyrus een van de eerste steden na de zondvloed. Tyrus zou gesticht zijn door kolonisten uit Sidon. In de latere tijd waren Tyrus en Sidon felle concurrenten van elkaar. Koning Hiram van Tyrus was rond 965 v.Chr. een bondgenoot van Salomo van Koninkrijk Israël. Hiram leverde het merendeel van het bouwmateriaal en de bouwvakkers om de Joodse Tempel mee te bouwen. Ook rustten Hiram en Salomo gezamenlijk expedities uit voor handelsreizen op de Middellandse en Rode Zee.

In 910 v.Chr. werd de Kanaänitische godin Asherah, ook geïdentificeerd met de naam Ashtoreth, in Tyrus en Sidon hoog vereerd.

Tyrus was in Herodotus' tijd een van de stadstaten van de Feniciërs.

Onder andere vanuit deze stad verkenden en bedienden de Feniciërs met hun schepen de kusten van de Middellandse Zee, waar zij een handelsimperium leidden. Zij stichtten her en der diverse koloniën. De beroemde Tyrische koningin Dido was de stichteres van de Tyrische kolonie Carthago rond 800 v.Chr., die aldus Vergilius verliefd werd op Aeneas, die levend uit het brandend Troje ontsnapte.. De Tyriërs zaten zelfs tot in Rome, waar op het Forum Boarium (veemarkt) reeds in de 7e eeuw v.Chr. Feniciërs zich schijnen te hebben gevestigd.

In 841 v.Chr. trok Salmanassar III weer op naar Syrië en nu ook noord Israël, verwoestte volgens zijn inscripties talloze steden en vorderde er schatten van Tyrus, Sidon en "Jehu, zoon van Omri" (dat wil zeggen van het huis van…) De Zwarte obelisk (British Museum) toont Jehu knielend, de grond kussend aan de voeten van Salmanassar III.

Koning Achab had in Samaria een 'ivoren paleis' gebouwd. Opgravingen tonen Fenicisch fijn ivoorsnijwerk dat hij onder impuls van zijn gemalin Isebel uit Tyrus had laten maken. Hij was ook degene die Hazor en Megiddo weder op bouwde.

Tyrus verheugde zich toen Jeruzalem viel, want Tyrus en Juda streden altijd met elkaar om de winstgevende handel die vanuit Egypte in het zuiden en Mesopotamië in het noorden door hun land kwam. Tyrus domineerde de handelsroutes op zee terwijl Juda de karavaanroutes over land beheerste. Nadat Juda was verslagen, dacht Tyrus dat het alle handelsroutes voor zichzelf had.

De profeet Ezechiël profeteerde in 586 v. Chr. tegen Tyrus. Tyrus zou met de grond gelijk gemaakt worden.

Van 586 v.Chr. tot 573 v.Chr. werd Tyrus belegerd door de Babylonische koning Nebukadnezer, maar na een beleg lukte het hem niet om Tyrus, dat toen nog een eiland was, in te nemen, want de achterkant van de stad lag aan de zee, zodat elke dag verse voorraden binnengevaren konden worden. Wel werd een compromis bereikt waarbij Tyrus toch schatting aan de Babyloniërs moest betalen.

Later kwam Tyrus, net als grote delen van het Midden-Oosten, in handen van de Perzische Achaemeniden.

Oorspronkelijk was Tyrus dus gelegen op een eiland, zo'n 800 m uit de kust. Toen Alexander de Grote in 333 v.Chr. met zijn leger de stad bereikte, weigerden de inwoners zich aan hem te onderwerpen. Ze gingen ervan uit dat Alexander de Grote geen maanden zou verspillen met het veroveren van een eilandje, en tevens dachten de Tyriërs dat hun machtige dochterstad Carthago hen wel te hulp zou snellen. Aanvankelijk probeerde Alexander de Grote de stad in handen te krijgen door ze aan te vallen met zijn vloot, maar de Feniciërs waren heer en meester op zee. De Tyriërs waren voorbereid op een maandenlange belegering. Alexander de Grote gooide het puin van de stad op het vasteland in zee totdat er een brug was ontstaan naar het eiland. Vervolgens trok hij de brug over en verwoestte het eiland. De stad werd ingenomen, en de inwoners die niet naar Carthago konden vluchten werden gevangengenomen: de kinderen en vrouwen werden verkocht als slaven en de mannelijke inwoners werden allen gekruisigd. Het is dus aan Alexander de Grote te danken dat Tyrus tegenwoordig een schiereiland is in plaats van een eiland.

In de Oudheid stond Tyrus bekend om de productie van een bijzondere kleur purper, Tyrisch purper. Het werd gewonnen uit de purperslak, een bepaalde zeeslak. De kleur bleef gereserveerd voor de koningen en keizers, waaronder de Romeinse keizer.

Volgens Marcus 7:24 e.v. heeft Jezus in de omgeving van Tyrus het kind van een Syrofenicische vrouw genezen. Kort na de dood van de heilige Stefanus werd er in Tyrus een kerk gesticht. In 636 werd Tyrus door het Arabische Rijk veroverd.

In 1124 werd het veroverd door de kruisridders en ging het behoren tot het Koninkrijk Jeruzalem. Na de val van Jeruzalem aan Saladin verplaatste de zetel van het Koninkrijk Jeruzalem naar Akko, maar de kroningen van nieuwe koningen werden in Tyrus gehouden.

In 1291 veroverden de Mamelukken Tyrus. In 1516 werd het door het Ottomaanse Rijk veroverd.

Na de Eerste Wereldoorlog, toen troepen van het Franse vreemdelingenlegioen in Libanon landden om de Britten te assisteren, ging de stad bij het Franse mandaatgebied Libanon horen.

Tijdens de Israëlische-Libanese crisis van 2006 werd Tyrus zwaar getroffen door Israëlische bombardementen.

Trivia[bewerken]

  • In 1984 is de stad door UNESCO tot Werelderfgoed verklaard.
  • Het Romeinse hippodroom van Tyrus fungeerde als decor in een beroemde scene uit Ben-Hur.
  • De beroemde Tyrische koningin Dido, was de stichteres van de Tyrische kolonie Carthago. Zij werd verliefd op Aeneas, die levend ontsnapte uit het brandende Troje. De Romeinse dichter Vergilius vertelt hierover in de Aeneis.

Externe links[bewerken]