Zondagsheiliging

Zondagsheiliging is een onderdeel van het geloof zoals dit onder bepaalde groepen christenen in gebruik is. Het houdt in dat zij de zondag zien als een gewijde rustdag, die uitsluitend bedoeld is voor rust, overdenking, bijbellezing en kerkgang. In Nederland wordt vooral in de Hervormde en gereformeerde gezindte de zondagsrust in acht genomen.

Zondagswet 1911 in Ontario, Canada.

Zaterdag of zondag

De Sabbat wordt in het Jodendom gevierd van vrijdag zonsondergang tot zaterdag zonsondergang. Vele christenen hebben daar het beeld bij dat in het Nieuwe Testament geschetst wordt, waar het Jezus verweten werd als hij iemand op Sabbat genas. In het Jodendom is echter sinds die tijd veel meer uitgekristalliseerd wat wel en niet mag; de sabbat is vooral een blijde dag. De eerste christengemeenten bestonden uit zowel Joden als tot geloof gekomen heidenen, en het is aannemelijk dat de Joden de sabbat hielden. In het Nieuwe Testament kwamen christenen, Joden en niet-joden op de eerste dag der week bij elkaar, de zondag. De invoering van de zondag als rustdag vond plaats onder de Romeinse keizer Constantijn de Grote (Constantinus). Door Constantijn werd in een edict in 321 zowel aan zijn heidense als aan zijn christelijke onderdanen de zondag aanbevolen als de ’eerbiedwaardige dag voor de verering van de Zon'. Het was zijn manier om de tegenstrijdige religies van het Rijk samen te brengen door iets gemeenschappelijks onder hen in te stellen.

Verschil van visie

• De Zevendedagsadventisten en vele zogenaamde Messiasbelijdende Joden houden de zaterdag als rustdag en zien dit als één van de geboden.
• Onder rooms-katholieken geldt het houden van de zondag als één van de Vijf geboden van de Heilige Kerk.
• In de bevindelijk gereformeerde stromingen en orthodoxe kerken, zoals de Nieuwe Vrijgemaakte Kerken, wordt de zondag gezien als vervanging van de sabbat, en de zondagsrust als één van de Tien geboden.
• Vele christenen hechten wel waarde aan de zondag, maar zien deze niet als opvolger van de Sabbat. Ze vinden de zondag echter een bijzondere dag waarop tijd gemaakt wordt voor kerkbezoek en waarop rust wordt genomen en tijd is voor familie en dergelijke.
• Met name onder evangelische christenen speelt de zondag vaak een minder grote rol. Evangelische christenen beroepen zich nogal eens op Romeinen 14:5 en soortgelijke teksten, waar gezegd wordt dat christenen elkaar hierover niet mogen veroordelen.

Minderheidsgroeperingen

In Nederland werkt een deel van de christenen liever niet op zondag en houdt op deze manier zo zondagsrust. Zo was onder journalisten al snel duidelijk dat Eimert van Middelkoop, minister van 2007 tot 2010 namens de ChristenUnie, op zondag niet door hen wilde worden gestoord. Verder kan als stelregel gelden dat de mate van bevindelijk gereformeerdheid ook de maat is voor het inachtnemen van de zondagsrust. Vaak staat centraal dat men het niet passend vindt dat anderen door jouw toedoen op zondag moeten werken. Daarom wordt er soms geen gebruik gemaakt van het openbaar vervoer. Een zeer kleine minderheid vindt het gebruik van auto en fiets ook niet toegestaan. Ook het beoefenen van sport staat vaak ter discussie. Deze meer rechtzinnige christenen erkennen overigens zeker de noodzaak en het goed recht van bepaalde zondagsvoorzieningen, zoals ziekenhuizen, artsen en noodhulpdiensten. Ook in andere sektoren, zoals in het boerenbedrijf, kan het leven soms niet geheel tot stilstand gebracht worden.

In het algemeen wordt de zondag ingevuld door het één of tweemaal bezoeken van een kerkdienst, en in een paar gedeelten van Nederland (provincie Zeeland en het dorp Rijssen in provincie Overijssel ) drie keer op deze dag. Tevens is er ruimte voor ontspanning en staat ook het huiselijk familieleven centraal. In de Gereformeerde Gemeenten in Nederland wordt de zondagsrust het strengst in acht genomen. De SGP wil graag een algemene zondagsrust voor geheel Nederland. De websites van de SGP en het Reformatorisch Dagblad zijn op zondag uit de lucht. In een paar christelijke gemeenten in Nederland in de Bijbelgordel vinden op zondag significant minder activiteiten plaats dan elders in het land. Zo worden er geen koopzondagen toegestaan en wordt sportclubs bevolen om op zondag geen activiteiten te organiseren. Overigens onthoudt ook het Koninklijk Huis zich op zondag zoveel mogelijk van openbare activiteiten. De Nederlandse Vereniging tot bevordering van de Zondagsrust en de Zondagsheiliging werd op 12 mei 1954 te Ede opgericht. Deze vereniging wil de zondagsrust bevorderen. De vereniging beschouwt de zondag als Sabbatdag.

Gevolgen van de secularisatie

De zondagsheiliging is steeds verder afgenomen, volgens het rooms-katholieke KASKI dat de kerkelijke statistiek bijhoudt voor de rooms-katholieke Kerk en de kerkmeesters van de nieuwe Protestantse Kerk in Nederland, is het aantal kerkgangers anno 2009 afgenomen tot circa 5 procent van de Nederlands bevolking. Ofschoon het aantal geregistreerde leden van de rooms-katholieke Kerk hoger is dan het aantal protestanten zijn er verreweg meer protestanten die zondags naar de kerk dan katholieken (namelijk 1 procent katholieken (196.000) en 4 procent protestanten).

Wetgeving

De Europese Unie beschouwt de wetgeving over de zondagsrust als voorbehouden aan de lidstaten.

In Nederland wordt de zondagsrust onder meer geregeld in de Zondagswet en de Winkeltijdenwet. Er is een beperkt aantal koopzondagen; in toeristische gebieden kan hier een uitzondering voor worden gemaakt. Daarop hebben een aantal steden gebieden tot toeristisch benoemd die dat tevoren niet waren.

In Duitsland is het op zondag 24 uur lang verboden loonarbeid te verrichten. Vanzelfsprekend zijn er de nodige uitzonderingen; zoals bij voorbeeld Hulpdiensten. In Zweden zijn er geen wettelijke beperkingen op zondag. In Frankrijk is sedert 2008 een wet van kracht die zondagsrust voorschrijft, maar een uitzondering maakt voor toeristische en stedelijke gebieden. In Canada zijn de winkels sedert de jaren zeventig steeds meer open gebleven, maar moet de wet nog worden aangepast.

Literatuur

• De zondag onder druk, Klaas Runia, 1996, 79 p., Kok - Kampen, ISBN 90-242-7769-8

Zie ook

• Plaats van de zondag voor bevindelijk gereformeerden.

Externe links

• Steeds meer nodig op zondag, Nederlands Dagblad, 17 juni 2006