Hofkapel (Den Haag)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hofkapel
Hofkapel gezien vanaf de hofvijver voor de verbouwing van 1879
Hofkapel gezien vanaf de hofvijver voor de verbouwing van 1879
Locatie Binnenhof 20
Coördinaten 52° 5′ NB, 4° 19′ OL
Oorspr. functie hofkapel
Huidig gebruik kantoren Eerste Kamer
Start bouw 13e eeuw
Verbouwing 1879
Monumentstatus onderdeel Rijksmonument
Monumentnummer 17477
Detailkaart
Hofkapel (Den Haag)
Hofkapel (Den Haag)
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Hofkapel op het Binnenhof (tekening Albertus Frese, 1777)

De Hofkapel is een voormalige kapel op het Binnenhof in Den Haag. Tegenwoordig bevinden zich in dit deel van het Binnenhof fractie-, commissie- en werkruimtes van de Eerste Kamer.

Oprichting[bewerken]

De Kapel van Maria ten Hove werd in de dertiende eeuw gesticht door Willem II of graaf Floris V als een hofkapel bij de Grafelijke zalen. De kapel was 7,5 meter breed en 22 meter lang. In 1453 is de kapel in de lengte met een travee uitgebreid naar 28 meter. In de veertiende eeuw schonk koning Karel V van Frankrijk een stuk van het heilig kruis en de doornenkroon aan Albrecht van Beieren, graaf van Holland, als relikwieën voor zijn hofkapel.[1] Niet lang daarna zou graaf Albrecht er een kapittel stichten.

De kapel liep in 1644 grote brandschade op waarbij alleen de muren gespaard werden. Het werd daarna voorzien van een nieuwe grenenhouten gotische kap naar ontwerp van Pieter Noorwits. De kapel is in 1688 vergroot in de breedte waarbij de oude muur aan de Hofvijverzijde uitgebroken werd, vervangen door pilaren en een extra parallelle zijbeuk met een schilddak werd aangelegd.

Waalse kerk[bewerken]

Vanaf 1591 hield de Waals-Hervormde gemeente haar diensten in deze kapel, hernoemd tot de Franse Kerk. Lodewijk Napoleon Bonaparte, de eerste koning van het Koninkrijk Holland van 1806 tot 1810, heeft tot september 1807 op het Binnenhof gewoond. Zodra hij in 1806 het Binnenhof als residentie betrok, moesten in de hofkapel katholieke diensten worden gehouden. Aan de Waals-Hervormden gaf Lodewijk Napoleon een bijdrage om aan het Noordeinde de huidige Waalse kerk te bouwen.

Rijksbestemming[bewerken]

Verbouwing in 1879

De Hofkapel werd in 1879 aan de Rijksoverheid verkocht. Na een ingrijpende verbouwing door architect Ferdinand Nieuwenhuis kreeg het gebouw een andere bestemming. De kerk werd onherkenbaar verbouwd tot kantoor in neorenaissance-stijl. Nieuwenhuis deelde de ruimte op in verdiepingen met een middengang met aan weerszijden kamers. In het verbouwde pand vond het toen nog jonge ministerie van Waterstaat onderdak. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat verliet Binnenhof 20 in 1970. Het pand werd in 1977 na een grondige renovatie in gebruik genomen door het Kabinet van de Minister-president en de Rijksvoorlichtingsdienst.[2] Op de zolder is nog het oude houten gotische plafond te zien.

De buitenmuur bevat een ingemetselde steen met daarop:

"De voormalige hofkapel

in MDCCCLXXIX verbouwd.

In de kelders dezer kapel zijn de grafsteden van Graven en Gravinnen van Holland en werd het lijk van Johan van Oldenbarneveld den XIV Mei MDCXIX bijgezet."

Grafkelders[bewerken]

Plattegrond van de grafkelders

Bij de renovatie in 1770 werden gedeeltelijk ingestorte kelders met oude graven gevonden. Albert Frese heeft van verschillende vondsten schetsen gemaakt:

Ook werden er grafstenen gevonden van Jacob van Barry (± 1500), Johan van Noortwijck (± 1515) en Clara d'Anneux (± 1617). Het lichaam van Johan van Oldenbarnevelt werd er waarschijnlijk ook bijgezet, maar is later mogelijk door de familie weer weggehaald.

Bij de verbouwing in 1879 bleven de gave grafstenen bewaard en werden opgeslagen in de kelders van de Ridderzaal, en de grafkelders werden dichtgemetseld[5]. De grafstenen zijn tegenwoordig te bezichtigen in de expositieruimte onder de Ridderzaal.

Albrecht van Beieren, graaf van Holland, en zijn vrouw Margaretha van Brieg, stichtten in 1367 een kapittel in de Hofkapel (Archief van het Kapittel van St. Marie op het Hof, bewaard in het Nationaal Archief)