Mesopotamische mythologie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Mesopotamische mythologie is de gemeenschappelijke benaming voor de mythologie van de Soemerische, Akkadische en latere Babylonische en Assyrische mythologie, die onderling verschillen en overeenkomsten kennen. De mythologie is bekend uit literatuur en iconografisch materiaal, en was verbonden met religie en politiek. Mythologische literatuur is overgeleverd vanaf het 3e millennium v.Chr. en bleef zich tot de klassieke oudheid ontwikkelen. Sommige overgeleverde mythen vertonen overeenkomsten met Kanaänitische, Anatolische (bijvoorbeeld Hettitische) en oud-Griekse mythen. Zo komt in het Epos van Gilgamesj een vroege versie van het zondvloedverhaal voor.

Geschiedenis van de godsdienst[bewerken]

De Soemerische beschaving ontstond in het 4e millennium v.Chr., toen zich vroege steden ontwikkelden. In groepen waren gemeenschappelijke afspraken nodig. Het is dan ook meer dan waarschijnlijk dat in dergelijke woonkernen eveneens algemene concepten worden gevormd over de natuur en de kosmos en over de wetmatigheden die zich daarin voor doen, welke van invloed zijn op het leven van de gemeenschap en vice versa, en die men dus in acht dient te nemen (zie Me). De beeldvorming over dergelijke drijfkrachten en hun onderlinge relaties wordt vastgelegd in symbolen en mythische verhalen, die makkelijker mondeling overdraagbaar zijn op de volgende generaties.

De eerste goden van Mesopotamië waren lokale goden of godinnen: ieder dorp had zo zijn eigen godheid. Toen de stadstaten de naburige dorpen in zich opnamen, werden de godheden van dat dorp ook in hun pantheon geïncorporeerd, eventueel als mindere goden. Zo ontstond een hiërarchie en een soort stamboom van de verschillende goden. Later zouden echte koninkrijken of staten ontstaan waarin verschillende steden aanwezig waren. Hierbij was er dan een soort rijksgod die als belangrijkste werd vooruitgeschoven. Dat was dan meestal de god van de belangrijkste stad (vb. Marduk in het geval van het latere Babylonië).

Mythen[bewerken]

De bekende mythes:

De Mesopotamiërs kenden vele voor ons nog overgeleverde mythes. Vele daarvan zijn bekend geworden van kleitabletten die dateren van rond 2000 v.Chr. maar ze waren alle eerst mondeling overgeleverd. Pas later werden ze opgeschreven door schrijvers. De personages zijn meestal goden of helden.

De brontabletten zijn ontdekt tussen tempelarchieven en het zijn doorgaans de goden die in dergelijke tempel vereerd werden, die ook op de kleitabletten vermeld staan. De tabletten bevatten niet alleen volksverhalen (mythen), maar ook cultusrituele passages en dialogen, die allicht tijdens festivals werden gereciteerd.

De reconstructie van de mythen en hun vertaling vanaf deze kleitabletten is problematisch, want vaak zijn het fragmenten waar wezenlijke passages ontbreken. Bovendien is de kennis van de taal nog steeds in ontwikkeling. Er is geen algemene consensus over de Soemerische grammatica. De vertalingen zijn dus per definitie provisorisch en veel van de eerder gepubliceerde versies kunnen onbetrouwbaar en achterhaald zijn. Interpretaties van functies, betekenissen en ook de ruimere context van afzonderlijke verhalen is vaak speculatief.

Van alle mythologische verhalen en mythen van de oude Mesopotamiërs, zijn de verhalen omtrent de halfgod Gilgamesj het bekendst, een groot heerser van Ur, de incarnatie van orde en wet. Hij raakte bevriend met Enkidoe zijn tegenpool, die zorgeloos in de natuur leefde. Hij versloeg de reus Humbaba die in het cederwoud leefde en zag uiteindelijk zijn geliefde vriend Enkidoe sterven nadat hij diens levenswijze aan de zijne had gelijk gemaakt, waarna hij de wereld rondzwierf op zoek naar onsterfelijkheid en bij het eind van de wereld terechtkwam.

Verhalen als dat van de Schepping en van de Zondvloed (Atrahasisepos) bestonden reeds in de Mesopotamische mythologie en zijn later overgenomen onder andere door de Semitische nomaden die Ur rond 2000 v.Chr. onder de voet liepen.

Belangrijke goden[bewerken]

Moedergodin[bewerken]

De 4 hoofdgoden[bewerken]

  • An of Anu god van de hemelruimte, het heelal.
  • Ki godin van de aarde.
  • Enlil god van lucht en stormen.
  • Enki (Ea) god van water en aarde.

Luchtgoden (atmosferische goden)[bewerken]

  • Nanna de godin van de maan.
  • Sjamasj de god van de zon.
  • Isjtar godin van de hemel en godin van oorlog en liefde.

Andere goden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Moderne Tijd[bewerken]

Het Zuïsme is in IJsland een religie die zich baseert op de Mesopotamische mythologie en in 2015 de snelst groeiende religie is. Het gaat echter vooral om een kritiek op religieuze belastingvoordelen.

Externe links[bewerken]