Arameeërs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arameeërs
(Suryoye Oromoye / Aramaye)
ܣܽܘܪܝܳܝܶܐ ܐܳܪܳܡܳܝܶܐ
De Aramese vlag
De Aramese vlag
Totale bevolking ca. 5 miljoen[1]
Verspreiding Syrië, Libanon, Irak, Turkije, Iran, België, Nederland, Duitsland, Zweden, Verenigde Staten, Jordanië, Australië, Canada, Rusland, Zwitserland, Denemarken, Italië en andere diaspora
Taal Syrisch en Aramees
Geloof Syrisch-orthodox, Syrisch-katholiek, Maronitisch en Oost-Syrische Kerk
Verwante groepen Semieten, Mhalmieten
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

De Arameeërs, zichzelf ook wel identificerend als Suroye/Suryoye/Suryoyo of Syrische christenen/Syriërs (niet te verwarren met Syrische Arabieren)[2], vormen van oudsher een Semitisch volk uit het Midden-Oosten. Hun ontstaansgeschiedenis gaat terug tot het oude Mesopotamië en ze zijn daarmee één van de oudste volkeren op aarde. Arameeërs hebben een eigen taal, het Aramees. Ooit was het een wereldtaal. De Arameeërs bekeerden zich al heel vroeg tot het christendom. De komst van de islam betekende de teloorgang van de Aramese beschaving, hoewel het Grieks de Aramese taal al eerder in veel streken had verdrongen. Tegenwoordig leven de Arameeërs in een diaspora vooral in West-Europa, Amerika en India. De reden hiervan is de meerdere keren plaatsgevonden genocide op dit volk, o.a de Aramese Genocide in het Ottomaanse rijk en de vele onderdrukkingen in hun thuisland.

Geschiedenis

Aram-Naharaim (Syrië & Mesopotamië) door cartograaf Jodocus Hondius, 1607 te Amsterdam

Vanaf het derde millennium v.Chr. (ca. 2400-2000 v.Chr.) infiltreerden semi-nomadische stammen, de Amuru (Soemerisch voor westerlingen), in Syrië en Mesopotamië. Ze vestigden zich in het gebied waar de Hurrieten woonden, vermengden zich met hen en vormden zo de Arameeërs. De Arameeërs waren Semitische stammen, die verspreid woonden in Mesopotamië, Syrië en het land ten oosten van de Jordaan. De Chaldeeën, die zich in 1200 v.Chr. in de oude Soemerische steden vestigden, zijn oorspronkelijk ook van Aramese afkomst. Aantekeningen in spijkerschrift maakten al in 1200 v.Chr. melding van de Arameeërs. Het land der Arameeërs heette Aram-Naharaim en betekent het tweestromenland. Dit is het tegenwoordige Turkije, Syrië, Irak, Jordanië en Libanon.[3]

In het Midden-Oosten leeft nog een volk dat zich vanouds Arameeërs ("Syriërs", niet te verwarren met het Arabische Syrië) noemt en de Aramese taal spreekt. Deze Arameeërs vormen een overwegend christelijke bevolkingsgroep die al zo'n 4500 jaar woont in hetzelfde gebied van Beth Nahrin (Mesopotamië), het land tussen en langs de rivieren de Eufraat en de Tigris wat tegenwoordig in Zuidoost-Turkije, Syrië, Noord-Irak, Jordanië en Libanon ligt.

De bekendste steden van de Arameeërs waren onder andere Damascus, Urhoy (Urfa), Antiochië (Antakya) (gesticht 300 v.Chr. door de Griekse koning van Syrië, Seleucus I; Amid Diyarbakir, Merde Mardin, Midyat, Nsibin Nusaybin, Gozrto d-Qardu (Cizre), Siirt, Bitlis, Kharput (Elazig, Malatya, Mara’ash (Maras) en Beth Zebday (İdil). Deze steden liggen tegenwoordig in Turkije en Syrië. Het centrum van de Arameeërs was Syrië (Aram) met als hoofdstad Damascus. De namen Aram en Arameeërs zijn inheemse benamingen voor Syrië en Syriërs.

Verspreiding van de Arameeërs

Wereldwijde verspreiding van Arameeërs.

██ meer dan 500.000

██ 100.000 - 500.000

██ 50.000 - 100.000

██ 10.000 - 50.000

██ minder dan 10,000

De Arameeërs worden beschouwd als een van de inheemse volkeren van het Midden-Oosten. Hun vaderland is Mesopotamië (Aramees: Beth Nahrin ܒܝܬ ܢܗܪܝܢ).

Turkije

De Arameeërs bevinden zich vooral in Zuidoost-Turkije, maar bijvoorbeeld ook in grote steden als Istanbul en Ankara. Zuidoost-Turkije, door de Arameeërs ook wel Tur Abdin genoemd, wat berg der dienaren van God betekent, kent een oude cultuurgeschiedenis die dateert van eeuwen voor Christus. De Arameeërs maken een belangrijk deel uit van de geschiedenis van deze regio. Ook had deze regio grote betekenis in de begintijd van het christendom. Het christendom is wijdverspreid binnen de grenzen van het gebied: in het westen Mardin, in het noorden het oude Hasankeyf, in het oosten Cizre en Nusaybin in het zuiden. 50% van de bevolking van de regio woont op het platteland en houdt zich bezig met landbouw en veeteelt.

De Aramese populatie in Turkije nam af na de Aramese Genocide, doordat slachtoffers vluchtten naar buurlanden het aantal Arameeërs wordt geschat op ± 40.000.[4] In de Byzantijnse periode en de eerste eeuwen van de islam was Tur Abdin geheel en al bewoond door christelijke Arameeërs. In 1974 woonden er nog ± 100.000 christenen in Tur Abdin, anno 2014 woonden er nog maar ± 5.000 personen, grotendeels oudere mensen. [5][6] De Britse reizigster Gertrude Bell bezocht de regio in 1909. "The Thousand and One Churches" is de titel van haar reisverslag, omdat er veel kerken en kloosters te bezichtigen zijn in Tur Abdin.

Aramese vrouwen in traditionele kledij Mardin,Turkije (1905)

Syrië

In 2007 was er een zeer grote Aramese populatie in Syrië, namelijk 1,5 miljoen.[7] Na de Genocide van Simele is een groot aantal Arameeërs het land ontvlucht. De stad Kamishli is van oorsprong een Aramese stad die door de uit Turkije gevluchte Arameeërs is gesticht. De hoofdstad Damascus was vroeger ook de hoofdstad van het Aramese rijk, tegenwoordig bevindt zich daar de zetel van de Syrisch-Orthodoxe patriarch.

De Syrische burgeroorlog, sinds 2013, heeft ook tot gevolg dat Aramese christenen het doelwit zijn van salafistische en wahabistische terreur. [8]

Irak

In Irak woonden in 2006 zo'n 600.000[9] Arameeërs, vooral in het noorden in steden met relatief veel Armeniërs, Koerden, Alevieten en Jezidi's. Toen eind 2013 IS in Mosoel aan de macht kwam zijn ± 160.000 Arameeërs de stad ontvlucht.[10]

Er werd enige tijd gelobbyd over een autonome regio in Irak voor de christelijke Arameeërs zonder succes.[11]

Diaspora

Sinds de Aramese Genocide zijn veel Arameeërs gevlucht uit hun thuisland naar een meer veilig en comfortabel leven in het westen. Sinds het begin van de 20e eeuw is de Aramese bevolking in het Midden-Oosten drastisch afgenomen door geloofsonderdrukkingen waardoor bijvoorbeeld christenen in Turkije verplicht werden een Turkse achternaam te dragen; de Aramese namen van steden en dorpen werden veranderd in Turkse.

Aramese taal

1rightarrow blue.svg Zie Aramees voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De taal die de Arameeërs spreken is de Aramese taal (het Neo-Aramees). Aramees was zeer waarschijnlijk ook de taal van Jezus Christus en de apostelen. Het Aramees behoort tot de Semitische talen en was sinds 700 v.Chr. tot 3e eeuw n.Chr. een verkeerstaal in het Nabije Oosten, zozeer dat andere Semitisch talen er door verdrongen werden. Het Aramees verspreidde zich over Assyrië, Babylonië en het Perzische Rijk, als diplomaten- en handelstaal. In de Perzische tijd (600-332 v.Chr.) brak het Aramees als taal door en de Aramese taal nam dezelfde positie in als thans het Engels en het Spaans, het was de 'lingua franca', de handelstaal in de Oude Wereld. Reeds in de Assyrische tijd was het Aramees een internationaal gebruikte verkeerstaal geworden en als zodanig was het door de Perzen overgenomen. Vijf eeuwen voor onze jaartelling werd het Aramees ook wel Rijks-Aramees genoemd. Ook in het Babylonische rijk werd dit Rijksaramees gebruikt, maar zijn hoogtepunt bereikte het tijdens zesde eeuw v.Chr. tot 330 n.Chr. Trouwens lang nadien deed het nog zijn invloed gelden.

Om enkele voorbeelden te noemen: In Afghanistan is een tweetalige tekst gevonden Grieks/Aramees, die vertelt van de bekering van de Indische koning Aśoka tot het boeddhisme (± 250 v.Chr.). Ook deze tekst is een bewijs van de invloed van het Aramees, een invloed die zelfs buiten de grenzen van het voormalige Perzische rijk reikte. Palmyra (in het Aramees Tadmur), ten Oosten van Damascus in de Syrische woestijn gelegen, was in de eerste twee eeuwen na Christus de hoofdstad van een bloeiende Aramese handelsstaat, die het Aramees als verkeerstaal hanteerde. De inscripties lopen door tot 272 n.Chr.

Zoals elke taal kent dus ook het Aramees vele dialecten. Dialecten van de taal die ooit ontwikkeld werden door de oude, voorchristelijke Arameeërs, bestaan vandaag de dag nog steeds en worden hoofdzakelijk door groepen christenen, joden en in mindere mate door moslims gesproken in het Nabije Oosten. Deze Aramese dialecten worden in de wetenschap vaak aangeduid met de vaktermen Neo-Aramese dialecten ofwel Modern Aramese dialecten, die op hun beurt binnen de oostelijke tak van de Aramese taal vallen, waar ook het zogenoemde Turoyo onder verstaan moet worden, dat trouwens eveneens in verschillende dialecten onder te verdelen valt (bijvoorbeeld Midyad en Miden dialect), alhoewel het slechts nuanceverschillen zijn. De eeuwenoude liturgische taal van de meeste Aramese (Syrische) kerken wordt ook wel het ‘(klassiek) Syrisch’ genoemd, wat zich als een Aramees dialect in de regio van Edessa (thans Sanliurfa, Turkije) heeft ontwikkeld.

Sinds de vlucht van de Arameeërs vanaf de 20e eeuw uit hun eeuwenoude woongebieden in het bekende ‘Mesopotamië’ naar de Westerse werelddelen, worden de Aramese dialecten ook elders in de wereld gesproken. Namelijk daar waar de Arameeërs hun toevlucht gezocht hebben.

Aramese genocide

De Arameeërs beschouwen zich als een volk dat met zijn kennis, taal en handel veel bijgedragen heeft aan de wereldbeschaving, maar dat gedurende de geschiedenis zwaar onderdrukt en vervolgd is geweest en tot op de dag van vandaag nog steeds onderdrukt wordt. Zo werden honderdduizenden Arameeërs die in het noorden van Mesopotamië (het huidige zuidoosten van Turkije en noordwesten van Iran) leefden, in de periode 1915-1920 met geweld gedeporteerd, uitgehongerd en vermoord door Ottomaanse soldaten en Koerden. Hierbij kwamen 750.000 Arameeërs om het leven.[12] De genocide is bekend geworden onder de naam Armeense genocide, Arameeërs spreken hiernaast ook over de Aramese Genocide of over de Sayfo wat zwaard in het Aramees betekent.

Aramese vlag

oude Aramese vlag

De Aramese vlag is gekozen door de Arameeërs om het Aramese volk in hun thuisland en diaspora te vertegenwoordigen. De rode achtergrond staat voor het bloed dat verspild is in de Aramese Genocide. De vlam symboliseert de Heilige Geest, waarmee ze willen uitdrukken dat zij het eerste volk zouden zijn geweest dat het christendom accepteerde. De vier sterren onderaan symboliseren de rivieren de Tigris, Eufraat, Gihon, en Bishon in hun thuisland Mesopotamië. De gele kleur is voor de hoop op een terugkerende onafhankelijke staat.

In hun thuisland werd er al gebruik gemaakt van een vlag die vooral bij politieke afspraken gebruikt werd. De drie sterren bovenaan symboliseren de Chaldeeuws-katholieke, Syrisch-Orthodoxe en Nestoriaanse kerk.

Organisaties

In de jaren zeventig van de 20ste eeuw[13] kwamen er veel Aramese vluchtelingen naar Nederland. Zij hadden hulp nodig met asielprocedures, en wilden ondersteuning bij de integratie (met behoud van de eigen identiteit, taal en cultuur) in de Nederlandse samenleving.

Daartoe werden Aramese verenigingen opgericht, de eerste te Enschede in 1981. Vervolgens werden er ook Aramese verenigingen opgericht in Rijssen, Oldenzaal en Hengelo. De vier Aramese verenigingen worden op landelijk niveau vertegenwoordigd door de Suryoye Aramese Federatie Nederland. Deze organisatie is aangesloten bij de internationale koepel World Council of Arameans (Syriacs).

Religie van de Arameeërs

De Arameeërs zijn overwegend een christelijke bevolkingsgroep en behoren tot de volgende christelijke kerken:

Veel van de mensen van Aramese afkomst in Europa en Nederland zijn leden van de Syrisch-orthodoxe Kerk van Antiochië (SOK).

Literatuur

  • Hans Hollerweger - Tur Abdin Living Cultural Heritage - Linz, Freunde des Tur Abdin, 1999, 367 p., drietalig (Engels-Duits-Turks) tekst-en fotoboek.
  • August Thiry - De Stem van Tur Abdin - novelle in reisboek Grieks vuur - Leuven, Davidsfonds, 2001.
  • Turkse en Aramese ouderen; Saxion Hogeschool Enschede, juni 2004.
  • Aramese Beweging voor Mensenrechten (ABM), informatiebrochure.

Zie ook