Geschiedenis van de Joden in België

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Joden hebben een lange geschiedenis in België. Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog waren er zo'n 100.000 Joden in het land, maar na de oorlog en de Holocaust was dat nog de helft daarvan.

Geschiedenis[bewerken]

Vroege geschiedenis[bewerken]

De eerste Joden kwamen samen met de Romeinen op het grondgebied van het huidige België aan rond het jaar 50 n.Chr. Er zijn vermeldingen van Joden in Tienen, Brabant teruggevonden rond 1255-1256. In 1261 beval hertog Hendrik III dat de Joden uit de provincie verdreven moesten worden. Tijdens de Kruistochten leed de Joodse gemeenschap nog meer: velen van hen werden ter dood veroordeeld als ze zich niet lieten dopen. De meeste Joden verdwenen na de zwarte dood. In 1370 werden zes joden in Brussel terechtgesteld op de brandstapel nadat ze veroordeeld werden wegens diefstal en ontheiliging van hosties.

Sefardisme[bewerken]

Aan het einde van de vijftiende eeuw vestigden vele maranen (joden die zich bekeerden tot het christendom) zich in Antwerpen. In de zestiende eeuw vestigden vele Sefardische Joden, die uit Spanje verdreven werden, zich in België en Nederland.

18e, 19e en vroege 20e eeuw[bewerken]

Na 1713 maakte de Oostenrijkse overheersing in België een meer open Joodse gemeenschap mogelijk. In deze tijd vond er een grote immigratie van Asjkenazische Joden naar het land plaats. Keizer Jozef II gaf Joden het recht om handel te drijven, ambachten uit te oefenen en grond te bezitten. Ten slotte kregen ze ook het recht op eigen begraafplaatsen. De status van de Joden verbeterde nog tijdens de Franse en Nederlandse overheersing.

In 1830, wanneer België zich onafhankelijk verklaart, erkent het Nationaal Congres de joodse godsdienst. Op 17 maart 1832 wordt het Centraal Israëlitisch Consistorie van België opgericht. In 1865 wordt in Aarlen de eerste Belgische synagoge opgericht. De hoofdsynagoge in de Brusselse Regentschapsstraat wordt tussen 1876 en 1877 gebouwd. De hoofdsynagoge in de Antwerpse Bouwmeesterstraat wordt in 1892 gebouwd.

Rond de eeuwwisseling nam Antwerpen de rol van Amsterdam over als wereldcentrum van de diamant. Toen tussen 1914 en 1918 de Eerste Wereldoorlog uitbrak vluchtten veel Joodse diamantairs naar Nederland. Camille Huysmans haalde hen na de oorlog, in 1919, terug. Tijdens de jaren 20 immigreren veel Poolse en Roemeense Joden naar België en tijdens de jaren 30 veel Duitse en Oostenrijkse Joden.

Holocaust[bewerken]

Net voor de Tweede Wereldoorlog bereikte de Joodse gemeenschap een piek in België met zo'n 75.000 Joden (met concentraties van zo'n 35.000 in Antwerpen en 30.000 in Brussel). Zo'n 22.000 van de Joden waren Duitse vluchtelingen. Tussen mei 1940 en september 1944 werd België bezet door nazi-Duitsland. Er kwamen antisemitische acties in het ganse land, die echter op veel weerstand stuitten. Vele Belgische Joden werden gearresteerd, soms door de Belgische politie (3 acties in Antwerpen en 1 in Brussel), naar de Dossinkazerne in Mechelen gestuurd en naar concentratiekampen gevoerd, voornamelijk Auschwitz. België was het enige land waarin een deportatietrein halt hield om de gevangen Joden een kans te geven om te ontsnappen. Zo'n 25.000 Belgische Joden werden vermoord tijdens de Holocaust.

Naoorlogse geschiedenis[bewerken]

Na de Hongaarse Opstand in 1956 migreren er een groot aantal Joden naar Antwerpen. In 1959-1960 werden er in de omgeving van Brussel diverse winkels beklad met Jodensterren. Op 19 april 1970 werd er in Anderlecht een Nationaal Gedenkteken van Joodse martelaren ingehuldigd.

In 1980 wordt er een bomaanslag gepleegd op de Brusselse synagoge. Een jaar later wordt er ook op de synagoge in de Antwerpse Hoveniersstraat een bomaanslag gepleegd. In 2008 betaalde de Commissie voor de Schadeloosstelling van de Joodse Gemeenschap in België 35,2 miljoen euro uit aan Joodse slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog.

Heden[bewerken]

Momenteel leven er zo'n 42.000 Joden in België.[bron?] De Joodse gemeenschap van Antwerpen is met 20.000 aanhangers een van de grootste in Europa en Joods Antwerpen is een van de laatste plaatsen op de wereld waar het Jiddisch de eerste taal is. Ongeveer 95% van de Joodse kinderen krijgt een Joodse opvoeding. Er zijn 5 Joodse kranten en 45 synagogen in België.

Verder lezen[bewerken]

  • SCHREIBER, Jean-Philippe, "Politique et Religion. Le Consistoire Central Israëlite de Belgique Au XIXième siècle", Brussel, Editions de l' université de Bruxelles, 1995.

Externe links[bewerken]