Albanezen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Albanezen
Shqiptarët
Albanese vrouwen in traditionele kleding
Totale bevolking c. 8 miljoen[1]
Verspreiding Vlag van Albanië Albanië: 2.525.263 (2018)[2]
Vlag van Kosovo Kosovo: 1.772.152 (2018)[3]
Vlag van Griekenland Griekenland: 574.870 (2013)[4]
Vlag van Noord-Macedonië Noord-Macedonië: 509.082 (2002)[5]
Vlag van Italië Italië: 481.535[6]
Vlag van Duitsland Duitsland: 273.645 (2018)[7]
Vlag van Zwitserland Zwitserland: 259.891 (2018) [8]
Taal Albanees
Geloof Star and Crescent.svg islam,
Gold Christian Cross no Red.svg katholieke kerk,
Alternate Emblem Orthodox Autocephalous Church of Albania.png orthodoxe kerk
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Albanezen (Albanees: Shqiptarët) zijn een volk op de Balkan. Zij vormen de meerderheid van de bevolking in Albanië en Kosovo (Albanezen in Kosovo). Ook wonen er etnische Albanezen in de omringende landen Noord-Macedonië, Griekenland, Servië en Montenegro.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De Albanezen worden door historici en in archieven uit de middeleeuwen beschreven als nakomelingen van Indo-Europese volkeren die voornamelijk in het zuidwesten van de Balkan leefden.[9][10]

Verspreiding[bewerken | brontekst bewerken]

Albanezen in Albanië (rood)

Er bestaan twee stammen van etnische Albanezen, de Gegen en de Tosken.

Etnische Albanezen vinden elkaar in een gemeenschappelijke identiteit, taal en Albanese vlag.

Diaspora[bewerken | brontekst bewerken]

De Albanese diaspora vormt een van Europa's grootste diaspora's. De emigratie van Albanezen vanuit Albanië doet zich al sinds de vroege middeleeuwen voor, toen tal van Albanezen naar Zuid-Italië en Griekenland emigreerden om te ontsnappen aan verschillende sociaal-politieke moeilijkheden en de Ottomaanse heerschappij, in deze landen zijn zij een erkende minderheid, namelijk de Arbëreshë in Italië en de Arvanitika in Griekenland. De moderne Albanese diaspora is grotendeels gevormd sinds 1991, na de val van het communisme in Albanië. Ruim 800.000 Albanezen hebben het land sinds 1991 verlaten, de meesten vestigen zich in Griekenland en Italië, hetzij permanent, hetzij als tijdelijke arbeidskrachten. In buurland Kosovo hebben ruim 1 miljoen Albanezen het land definitief verlaten, met name na de Kosovo-oorlog. De belangrijkste bestemmingslanden voor Albanezen uit Kosovo zijn landen zoals Zwitserland, Oostenrijk, Duitsland en Zweden.

Albanië[bewerken | brontekst bewerken]

In de Albanese volkstelling van 2011 werden identificeerden 2.312.356 personen zich als etnische Albanezen, hetgeen 82,58% van de Albanese bevolking is. De telling wordt door de Raad van Europa als onbetrouwbaar en onnauwkeurig beschouwd, aangezien 390.938 inwoners (14% van de totale bevolking) hun nationaliteit niet aangaven, terwijl 44.144 (1,6%) hun nationaliteit als 'niet relevant' beschouwden.

Ontwikkeling van het aantal Albanezen in Albanië in de periode 1945–2011
Jaar 1945 1955 1960 1979 1989[11] 20111
Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal %
Albanezen 1.075.500 95,9 1.349.100 97,0 1.581.745 97,3 2.535.913 97,9 3.117.601 98,0 2.312.356 82,58

Kosovo[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Albanezen in Kosovo voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Albanezen vormen de grootste bevolkingsgroep in Kosovo. Het aantal Albanezen in Kosovo is de afgelopen decennia continu gestegen, vooral als gevolg van het hogere geboortecijfer vergeleken met de Serviërs (zie: onderstaand tabel).

Ontwikkeling van het aantal Albanezen in Kosovo in de periode 1948–2011
Jaar [12] 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2011
Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal %
Albanezen 498.244 68,5 524.559 64,9 646.605 67,1 916.168 73,7 1.226.736 77,4 1.596.072 81,6 1.616.869 92,9

Noord-Macedonië[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Albanezen in Noord-Macedonië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Volgens de meest recente volkstelling in 2002 telde de Republiek Noord-Macedonië 2.022.547 inwoners, waarvan 509.083 etnische Albanezen (oftewel: 25,2% van de Macedonische bevolking). De Albanese minderheid woont vooral in het noordwesten en het westen van het land.

Ontwikkeling van het aantal Albanezen in Noord-Macedonië in de periode 1948–2002
Jaar 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2002
Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal %
Albanezen 197.389 17,1 162.524 12,5 183.108 13,0 279.871 17,0 377.726 19,8 441.987 21,7 509.083 25,2

Montenegro[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Albanezen in Montenegro voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Verspreiding van de Albanezen in Montenegro (2011)

Volgens de meest recente volkstelling in 2011 telde Montenegro 620.000 inwoners, waarvan ruim 30.000 etnische Albanezen (oftewel: 4,9% van de bevolking). Albanezen zijn met name geconcentreerd in het zuidoosten en oosten van Montenegro, langs de Montenegrijnse grens met Albanië. De grootste en belangrijkste nederzetting van Albanezen in Montenegro is Ulcinj, waar ook het hoofdkantoor van de Albanese Nationale Raad is gevestigd. Naast een Albanese bevolkingsmeerderheid in Ulcinj (71%) en het nieuwgevormde Tuzi (68%), vormen Albanezen een significante minderheid in de gemeenten Gusinje (40%), Plav (19%), Bar (6%), Podgorica (5%) en Rožaje (5%).

Ontwikkeling van het aantal Albanezen in Montenegro in de periode 1948–2011
Jaar 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2003 2011
Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal % Aantal %
Albanezen 19.425 5,1 23.460 5,6 25.803 5,5 35.671 6.7 37.735 6,5 40.415 6,6 31.163 5,0 30.439 4,9

Diaspora[bewerken | brontekst bewerken]

Ook buiten de Balkan worden grote groeperingen Albanezen aangetroffen, vooral in Turkije, Groot-Brittannië, Italië, Duitsland, Zwitserland en de Verenigde Staten.

Religie[bewerken | brontekst bewerken]

Verspreiding per religie in Albanië.

Van oudsher waren de Albanezen paganisten. Later werden zij oosters-orthodox, rooms-katholiek en islamitisch, mede een gevolg van de overheersing door andere volkeren.

Albanezen zijn een multireligieus volk. Het volk is zeer tolerant als het gaat om religie. Ook de Albanese etniciteit speelt een belangrijke rol in de cultuur, zo verenigen Albanezen elkaar ondanks de verschillende religieuze achtergronden, elkaar door dezelfde identiteit. Een bekend motto van de Albanezen is: Feja e Shqiptarit është Shqiptaria, (Nederlands: Het geloof van de Albanezen is Groot-Albanië). Deze overtuiging wordt ook breed gedragen door de Albanese diaspora over de hele wereld. Deze traditie stamt uit de middeleeuwen toen de Albanese prins Lekë Dukagjini een wettekst schreef, beter bekend als de besa, waarin staat dat Albanezen zich horen te verenigen middels de etnische bloedverwantschap en niet zozeer door de religieuze achtergrond.

Van de religieuze Albanezen is de meerderheid soennitisch moslim, met name in Kosovo en Noord-Macedonië.

De rooms-katholieke kerk is na de islam de grootste religie onder de Albanezen. De Albanese katholieken komen vooral uit het uiterst noorden van Albanië, in de omgeving van Shkodër en Lezhë en in de Dukagjini-regio van Kosovo, het westen van het land, met als belangrijkste plaatsen Gjakovë, Pejë, Prizren en Klinë en in de omringende traditionele dorpen.

De laatste belangrijkste religie onder Albanezen is de Albanees-Orthodoxe Kerk, deze stroming van het christendom heeft vooral veel volgelingen in Centraal en Zuid Albanië.

De religieuze voorkeur van Albanezen verschilt van land tot land (zie onderstaand tabel).

Religie van de Albanezen per land
Religie Star and Crescent.svg Islam Gold Christian Cross no Red.svg Christendom Atheïsme/
Agnosticisme
Anders
Vlag van Albanië Albanië 56,7%[13] 17% 3% 15%
Vlag van Kosovo Kosovo 95,6% 3,7% 0,1% 0,6%
Vlag van Noord-Macedonië Noord-Macedonië 98,2% 1,4% 0% 0,4%
Vlag van Montenegro Montenegro 73,2% 26,4% 0,1% 0,3%
Vlag van Servië Servië 71,1% 19,5% 3% 6,4%
Vlag van Kroatië Kroatië 54,8% 40,7% 1,8% 2,7%
Vlag van Italië Italië [14] 41,5% 38,9% 17,8% 1,9%
Vlag van Australië Australië [15][16] 25,5% 33,9% 31,4% 2,1%
Vlag van Slovenië Slovenië [17] 86,7% 6,1% 1,6% 7,2%

Taal[bewerken | brontekst bewerken]

De Albanezen spreken Albanees, een Indo-Europese taal zonder nauwe verwanten. Het Albanese alfabet is gebaseerd op het Latijnse en heeft 36 letters. Er zijn twee dialecten van het Albanees: het Gegisch (noorden) en het Toskisch (zuiden).

Bekende Albanezen[bewerken | brontekst bewerken]

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Albanians van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Europese etniciteiten en nationaliteiten
Etniciteit:Adygeeërs · Agoeliërs · Aroemenen · Arpitanen · Ashkali · Avaren · Balkaren · Basken · Bosniakken · Bretons · Britten · Catalanen · Cornish · Corsicanen · Csángó's · Dargienen · Donau-Zwaben · Friezen · Gagaoezen · Galiciërs · Goralen · Gorani · Ingoesjen · Ingriërs · Jenische · Joden · Kabardijnen · Kalmukken · Karatsjajers · Kareliërs · Kasjoeben · Koemukken · Komi · Komi-Permjaken · Kozakken · Krim-Tataren · Laken · Letgallen · Lezgiërs · Lijven · Lipovanen · Manx · Mari · Mordwienen · Nenetsen · Oedmoerten · Osseten · Pomaken · Roethenen · Roetoelen · Roma · Samen · Sarakatsani · Sardijnen · Savoyaarden · Sinti · Sorben · Tabassaranen · Taten · Torbesjen · Tsachoeriërs · Tsjerkessen · Tsjetsjenen · Tsjoevasjen · Vlachen · Vlamingen · Walen · Wepsen · Wolga-Tataren · Woten · Zevenburger Saksen · Zweedstalige Finnen
Nationaliteit:Abchaziërs · Albanezen · Andorrezen · Armeniërs · Azerbeidzjanen · Belgen · Bosniërs · Bulgaren · Denen · Duitsers · Engelsen · Esten · Faeröerders · Finnen · Fransen · Georgiërs · Grieken · Grieks-Cyprioten · Hongaren · Ieren · IJslanders · Italianen · Kroaten · Letten · Liechtensteiners · Litouwers · Luxemburgers · Macedoniërs · Maltezen · Moldaviërs · Monegasken · Montenegrijnen · Nederlanders · Noren · Oekraïners · Oostenrijkers · Polen · Portugezen · Roemenen · Russen · San Marinezen · Schotten · Serviërs · Slovenen · Slowaken · Spanjaarden · Tsjechen · Turken · Turks-Cyprioten · Welsh · Wit-Russen · Zweden · Zwitsers
Afrika:Algerijnen · Angolezen · Beniners · Botswanen · Burkinezen · Burundezen · Centraal-Afrikanen · Comorezen · Congolezen · Djiboutianen · Egyptenaren · Equatoriaal-Guineeërs · Eritreeërs · Ethiopiërs · Gabonezen · Gambianen · Ghanezen · Guineeërs · Guinee-Bissauers · Ivorianen · Kaapverdiërs · Kameroeners · Kenianen · Lesothanen · Liberianen · Libiërs · Malagassiërs · Malawiërs · Malinezen · Marokkanen · Mauritaniërs · Mauritianen · Mozambikanen · Namibiërs · Nigerezen · Nigerianen · Oegandezen · Rwandezen · Santomezen · Senegalezen · Seychellers · Sierra Leoners · Sudanezen · Somaliërs · Swaziërs · Tanzanianen · Togolezen · Tsjadiërs · Tunesiërs · Zambianen · Zimbabwanen · Zuid-Afrikanen
Azië:Afghanen · Armeniërs · Azerbeidzjanen · Bahreini · Bengalen · Bhutanezen · Birmezen · Bruneiers · Cambodjanen · Chinezen · Filipijnen · Georgiërs · Indiërs · Indonesiërs · Irakezen · Iranezen · Israëliërs · Japanners · Jemen · Jordaniërs · Kazachen · Kirgiezen · Koeweiters · Laotianen · Libanezen · Maldiviërs · Maleiers · Mongolen · Nepalezen · Noord-Koreanen · Oezbeken · Omanieten · Oost-Timorezen · Pakistanen · Palestijnen · Qatarezen · Russen · Saoedi's · Singaporezen · Sri Lankanen · Syriërs · Tadzjieken · Taiwanezen · Thai · Turken · Turks-Cyprioten · Turkmenen · Inwoners van de Verenigde Arabische Emiraten · Vietnamezen · Zuid-Koreanen
Europa:Albanezen · Andorrezen · Armeniërs · Azerbeidzjanen · Belgen · Bosniërs · Britten · Bulgaren · Denen · Duitsers · Esten · Finnen · Fransen · Grieken · Grieks-Cyprioten · Hongaren · IJslanders · Ieren · Italianen · Kazachen · Kosovaren · Kroaten · Letten · Liechtensteiners · Litouwers · Luxemburgers · Macedoniërs · Maltezen · Moldaviërs · Monegasken · Montenegrijnen · Nederlanders · Noren · Oekraïners · Oostenrijkers · Polen · Portugezen · Roemenen · Russen · San Marinezen · Serviërs · Slovenen · Slowaken · Spanjaarden · Tsjechen · Turken · Wit-Russen · Zweden · Zwitsers
Noord-Amerika:Amerikanen · Antiguanen · Antillianen · Bahamanen · Barbadanen · Belizanen · Canadezen · Costa Ricanen · Cubanen · Dominicanen (Dominica) · Dominicanen (Dominicaanse Republiek) · Salvadoranen · Grenadanen · Guatemalanen · Haïtianen · Hondurezen · Jamaicanen · Mexicanen · Nicaraguanen · Panamezen · Inwoners van Saint Kitts en Nevis · Saint Lucianen · Inwoners van Saint Vincent en de Grenadines · Trinidadanen
Zuid-Amerika:Argentiniërs · Bolivianen · Brazilianen · Chilenen · Colombianen · Ecuadoranen · Guyanen · Paraguayanen · Peruanen · Surinamers · Uruguayanen · Venezolanen
Oceanië:Australiërs · Fijiërs · Indonesiërs · Kiribatiërs · Marshalleilanders · Micronesiërs · Nauruanen · Nieuw-Zeelanders · Oost-Timorezen · Palauers · Bewoners van Papoea-Nieuw-Guinea · Salomonseilanders · Samoanen · Tonganen · Tuvaluanen · Vanuatuanen