Erasmuspark

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Erasmuspark
Erasmuspark.
Erasmuspark.
Type Stadspark
Locatie Amsterdam-West
Coördinaten 52° 22′ NB, 4° 51′ OL
Detailkaart
Erasmuspark (groot-Amsterdam)
Erasmuspark

Het Erasmuspark is een stadspark in Amsterdam-West. Het park ligt tussen de Admiralengracht (oostzijde van het park), de Erasmusgracht (noord), de Mercatorstraat (west) en de Jan van Galenstraat (zuid). De hoofdingang is aan de Jan van Galenstraat, tegenover de Vespuccistraat.

Introductie met ontwikkelingsgeschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Erasmuspark
Toegangspoort op de Geert Geertsenbrug

In 1926 besloot de gemeente tot aanleg van een park, dat circa 12 hectare groot moest worden. Het was toen nog ingepland tussen landerijen.[1] Door de crisis werd in 1927 in eerste instantie slechts 4 hectare aangelegd met een brug, de latere Desideriusbrug. In 1931 werd nog geconstateerd dat het parkje er mooi maar enigszins verwaarloosd bij lag. In 1939 kreeg het zijn naam. Het park werd evenals de Erasmusgracht vernoemd naar de beroemde Nederlandse humanistische schrijver Desiderius Erasmus (1467-1536).

In 2000 kreeg het een grote opknapbeurt en werd het park opnieuw ingericht in Mondriaanstijl. In het schilderij is er harmonie tussen vlak, kleur en lijn. In het parkontwerp zocht de tuinarchitect naar harmonie in belijning van paden, bomen en gras.[2] Centraal in het park ligt een groot speel-/sportveld (met velddoelen) waarop men kan sporten en (wordt onder meer gebruikt door schoolkinderen, potjes voetbal en klasjes bootcamp en buiten-yoga). Hier omheen worden veel rondjes gelopen op een verhard pad (binnenring). Langs dit pad staan aan de noordzijde vrij te gebruiken fitnesstoestellen voor de nodige krachttraining en aan de zuidoostzijde zijn schaaktafels aanwezig om het brein aan te spreken. Veel buitensportmogelijkheden dus.

De wandelpaden aan de noord- en oostzijde vormen in combinatie met de groen ingebedde paden langs Mercatorstraat en Jan van Galenstraat de buitenring. In tegenstelling tot de rest van het park wordt deze 's nachts niet afgesloten (vanaf laat in de avond tot vroeg in de ochtend). De wandelpaden aan de noord- en oostzijde (boulevard) zijn sinds 2009 uitgerust met groenkleurige energiebesparende straatverlichting (led). De zachtgroene kleur zou bovendien minder hinderlijk zijn voor dieren.[3]

In de zuidwesthoek is een speeltuin gesitueerd die in 2019 een grondige opknapbeurt heeft gehad, en waaraan toen diverse nieuwe speeltoestellen zijn toegevoegd.

Water en bruggen[bewerken | brontekst bewerken]

Het park is net als veel andere Amsterdamse parken grotendeels direct aangelegd op het voormalige veenweidegebied. Ten opzichte van de voor woningbouw opgehoogde omgeving ligt het maaiveld van het centrale deel van het park daarom lager. Hier omheen ligt rondom een ringvaart waarmee het lager gelegen deel wordt gescheiden van hoger gelegen omgeving. Feitelijk is er sprake van een werkend poldertje dat met een gemaal wordt drooggehouden. Er zijn drie bruggen waarmee het centrale deel binnen de ringvaart bereikt kan worden. Deze hebben namen verwijzend naar Erasmus: de Desideriusbrug (Amsterdams brugnummer 396) aan de Jan van Galenstraat vormt de hoofdingang, in het verlengde van de Vespuccistraat. De Geert Geertsenbrug (395) ligt aan de Mercatorstraat bij de Hondiusstraat en de Lof der zotheidbrug (394) in de noordoosthoek van het park. Deze hoek is middels de Wil de Graaffbrug (393) over de Erasmusgacht ook met het Wachterliedplantsoen verbonden bij de Augustanakerk/-hof.

Flora en fauna[bewerken | brontekst bewerken]

Er zijn verschillende boomsoorten van uiteenlopende leeftijden en formaten aanwezig in het Erasmuspark. Grofweg treft men aan de noordzijde langs de Erasmusgracht veel exemplaren aan van de soorten gewone es, veldesdoorn en zwarte els. Verspreid over het open speel-/sportveld staan enkele grote Canadese populieren. Ten oosten van het open veld staan voornamelijk zomereiken en aan de boulevard langs de Admiralengracht is een laanstructuur met drie rijen Hollandse lindes aanwezig. Aan de zuidzijde van het open veld in het park zijn twee laanopstellingen met twee rijen zilveresdoorn aanwezig. De overgang naar de stad vindt aan de zuid- en westzijde plaats middels een rij volwassen platanen langs Mercatorstraat en Jan van Galenstraat.[4]

Ten oosten van het open veld ligt een bijzondere bloementuin: The Miracle Garden, geïnitieerd en ontworpen door de Amsterdamse beeldend kunstenaar Elspeth Diederix. Dit is een kunstwerk dat de wereld van bloemen en planten dichter bij de mensen brengt.[5] Hier zijn dan ook heel veel bewonderenswaardige soorten planten en bloemen aanwezig met de meest uiteenlopende vormen en kleuren waar ook veel vlinders op afkomen.

Uit gemeentelijke inventarisatie blijkt dat er diverse broedvogels in het Erasmuspark voorkomen, waaronder boomkruiper, roodborst, zwartkop, zwarte kraai, vink, tjiftjaf, winterkoning, koolmees, pimpelmees, staartmees, kuifeend, waterhoen, nijlgans en halsbandparkiet.[6]

Kunst[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de parktoegang in de noordwesthoek, op de hoek tussen Erasmusgracht en Mercatorstraat, staat een bronzen hondje op een kademuur van Linda van Boven. In de noordoosthoek staat het 3,5 meter hoge standbeeld Orso, wat Italiaans is voor beer. De opvallende witte beer is door Simona Vergani gemaakt van één groot stuk Italiaans marmer.[7]

Centraler, binnen de ringvaart van het park, aan de oostzijde van de speelweide, staat het beeld Leda en de zwaan van Han Rädecker. Het bestaat uit een liggende vrouw met zwaan balancerend op een zandstenen sokkel.[7] Aan de zuidzijde van het park, aan weerszijden van het pad over de Desideriusbrug, bevinden zich twee abstracte beelden: in 2001 is een bronzen sculptuur van Renze Hettema naar het park verplaatst. De grondvorm bestaat uit twee grote keien waarop een abstracte vorm van brons ligt, die zich lijkt te voegen naar de ligging en vorm van de stenen.[7] In 2013 is Monument voor een verzonken stad van Berend Peter Hogen Esch toegevoegd. De net zichtbare blauwe betonpalen geven aan dat de buurt ooit op de grens van de stad en het waterrijke polderland lag. Tegelijk symboliseerden ze de onzichtbare heipalen waar Amsterdam op gebouwd is.[7]

Aan de zuidoostzijde van het park staan stenen beelden van een tijger en een ijsbeer van Jan Trapman op de muren aan weerszijden van de trap die de Jan van Galenstraat met het park verbindt. Bij de aan deze muur verbonden Vierwindstrekenbrug (381), over de Admiralengracht, zijn ook diverse beelden aangebracht: allereerst zijn in vier sculpturen van Hildo Krop de verbeelding van de vier windstreken op de bruggenhoofden te bewonderen:

  • Een Eskimo met wapen geflankeerd door iglo en twee walrussen, staande voor het koude Noorden (op het noordoostelijk brughoofd);
  • Een Afrikaanse krijger/jager met speer en schild geflankeerd door een hut en twee leeuwen, staande voor het Zuiden (op het zuidoostelijk brughoofd);
  • Een Chinese stuwadoor/havenarbeider geflankeerd door een pagode op (de) Chinese muur en twee stoomschepen, staande voor het (Verre) Oosten (op het zuidwestelijk brughoofd);
  • Een telefonerende (Amerikaanse) hoekman/beurshandelaar met bolhoed en aktetas geflankeerd door een kantoor, handelskoersen en twee auto's, staande voor het Westen (geplaatst op het noordwestelijk brughoofd).

Ook zijn er nog twee beelden enigszins verdekt opgesteld: aan weerszijden onderaan de trappenpartij naar het Joos Banckersplantsoen (aan de noordoostzijde van de brug). Hier treft men een knielende moeder met kind aan van Jaap Kaas en staand naakt van Hubert van Lith.

Voor liefhebbers van de Amsterdamse Schoolstijl staat in de zuidwesthoek (buiten de ringvaart) het Gemaal Mercatorstraat. Ook de uit baksteen en natuursteen opgetrokken Desideriusbrug (396) is door architect Piet Kramer volledig in de stijl van de Amsterdamse School ontworpen. Net als de Vierwindstrekenbrug (381) overigens, welke bovendien de status van gemeentelijk monument heeft.

1rightarrow blue.svg Zie ook Lijst van beelden in Amsterdam-West

Horeca[bewerken | brontekst bewerken]

In de zuidwesthoek van 't Erasmuspark zelf, naast de speeltuin, is sinds 2011 een kleinschalige horecagelegenheid met terras gesitueerd (Terrasmus). Verder kan (en mag) er in het park van 1 april tot 1 oktober op aangegeven plekken worden gebarbecued. Alleen in het Westerpark mag dat ook zonder vergunningsaanvraag of meldingsplicht. In verreweg de meeste Amsterdamse parken mag er helemaal niet worden gebarbecued.[8]

Direct aan het park is overigens nog meer horeca aanwezig. Tussen de hoofdingang van het park en de zuidoostelijke ingang nabij de Vierwindstrekenbrug (Admiralengracht), op de hoek tussen Jan van Galenstraat en John Franklinstraat zit sinds 2007 een authentieke Amsterdamse broodjeszaak (Broodje Daan). Bij de noordwestelijke parktoegang op de hoek tussen Mercatorstraat en Erasmusgracht zit sinds 2015 een eetwinkel/pizzeria (Buurman & Buurman).

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Erasmuspark van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.