NS 8100

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
NS 8100
SS 657, bewaard door de Museum Buurtspoorweg, te Boekelo.
SS 657, bewaard door de Museum Buurtspoorweg, te Boekelo.
Aantal 30
Nummering SS: 651-680
NS: 8101-8130
Fabrikant Machinefabriek Breda, Centrale werkplaats Tilburg, Centrale werkplaats Zwolle
In dienst 1901-1907
Uit dienst 1936-1955
Asindeling B
Spoorwijdte 1435 mm
Massa locomotief 33,3 ton
Diameter drijfwielen 1100 mm
Lengte over buffers 7493 mm
Hoogte 4200 mm
Maximumsnelheid 45 km/u
Vuurkist 6,5 m2
Vlampijpen 56 m2
Roosteroppervlak 1,23 m2
Maximum stoomspanning 11,7 kg/cm2
Aantal cilinders 2
Diameter x slaglengte cilinders 370 x 480 mm
Stoomverdeling Walschaerts
Waterinhoud 2,8 m3
Brandstofvoorraad 1,2 ton kolen
Trekkracht 4890 kg
Remsysteem Westinghouserem
Soortmerk NS: R2/L3
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De serie NS 8100 was een serie rangeerstoomlocomotieven van de Nederlandse Spoorwegen (NS) en diens voorganger Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen (SS).

SS-periode[bewerken]

Omdat de SS omstreeks de eeuwwisseling van 1900 de behoefte kreeg aan korte rangeerlocomotieven werd een serie van tien stuks besteld bij de Machinefabriek Breda, welke in 1901 als SS 651-660 werden geleverd. Uitbreidingen van deze serie werden in eigen beheer in de Centrale Werkplaatsen van de SS in Tilburg en Zwolle vervaardigd. In 1903 werden de in Tilburg vervaardigde 661-667 en de in Zwolle vervaardigde 668-670 in dienst gesteld, gevolgd door de in Tilburg vervaardigde 671-672, 673-677 en 678-680 in respectievelijk 1905, 1906 en 1907.

NS-periode[bewerken]

Bij de samenvoeging van het materieelpark van de HSM en de SS in 1921 kregen de locomotieven van deze serie de NS-nummers 8101-8130. Ter vervanging van de af te voeren serie 6800, welke waren ingericht voor de inzet op de tramlijn Ede - Wageningen, werden tussen 1931 en 1934 de 8124-8126 en 8128-8130 geschikt gemaakt voor deze lijn. Diverse benodigde onderdelen werden van afgevoerde 4600-en, 6200-en, 6800-en en 9500-en afgenomen en hergebruikt.

Verhuur tijdens de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Van 1940 tot 1941 werden de 8101, 8118 en 8122 verhuurd aan de Nederlandsche Tramweg Maatschappij (NTM). In 1941 werd de defect geraakte 8122 vervangen door de 8119. Van 1942 tot 1944 werden de 8104, 8109, 8112 en 8129 verhuurd aan de Gooische Tramweg-Maatschappij (GoTM). De 8104 keerde al in 1943 terug naar de NS, om later in dat jaar met de 8105 te worden verhuurd aan de NTM. In 1944 werd ook de 8130 verhuurd aan de NTM. Voor beide maatschappijen waren de schoorstenen van de 8100-en te hoog om in de loodsen te passen. De aan de GoTM verhuurde locomotieven werden daarop van een lagere schoorsteen voorzien. Bij de NTM werd de toegang tot de loods in Drachten vergroot. Na de spoorwegstaking werden 13 8100-en door de Duitsers naar het oosten afgevoerd, welke alle tussen 1945 en 1947 weer terug naar Nederland keerden. Na de Tweede Wereldoorlog keerden alle verhuurde locomotieven weer terug naar de NS en werden alle in de oorlogsjaren uitgevoerde wijzigingen teruggedraaid. De aan de GoTM verhuurde locomotieven kregen hun oude schoorsteen weer terug.

Afvoer en behoud[bewerken]

Als eerste werden de 8116 en 8121 in respectievelijk 1936 en 1937 afgevoerd. In 1945 werden de 8111 en 8122 met onherstelbare oorlogsschade afgevoerd, in 1947 en 1948 gevolgd door de 8104, 8105, 8114 en 8110. De rest volgde in de jaren 1949-1954 en als laatste de 8102 in 1955.

De 8126 werd in 1950 verhuurd aan de Verenigde Coöperatieve Suikerfabrieken voor rangeerwerkzaamheden in Roosendaal. Een aantal locs werd na afvoer niet aan een sloopbedrijf verkocht. De 8120 werd verkocht aan Montai Export in Den Haag, die de loc vermoedelijk naar haar moedermaatschappij Kweichow Moutai Distillery in het zuidwesten van China exporteerde. De 8107 werd in 1952 verkocht aan de Verenigde Coöperatieve Suikerfabrieken, waar de loc onder het nieuwe nummer VCS 3 tot 1964 rangeerwerkzaamheden op het terrein in Roosendaal verrichtte.

Door initiatief van de heer R. Stamkot, in 1966 als secretaris van het Comité Vrienden van het Trammuseum en in 1967 als secretaris van de Stichting Museum Buurtspoorweg (MBS), werd bereikt dat de VCS 3 in mei 1968 aan de MBS werd geschonken. Het transport van de CSM in Roosendaal naar Twente volgde in juni 1968. In 1973 werd daar begonnen met de restauratie, waarbij de loc in de afleveringsstaat als SS 657 werd teruggebracht op enkele voor de rijdende dienst noodzakelijke wijzigingen na. De omvangrijke restauratie duurde tot 1987. Sindsdien behoort de loc tot het rijvaardige materieelpark van de MBS.

Fabrikant Fabrieksnummer In dienst SS nummer NS nummer Uit dienst Bijzonderheden
Machinefabriek Breda 164 1901 651 8101 1952
Machinefabriek Breda 165 1901 652 8102 1955
Machinefabriek Breda 166 1901 653 8103 1951
Machinefabriek Breda 167 1901 654 8104 1947
Machinefabriek Breda 168 1901 655 8105 1952
Machinefabriek Breda 169 1901 656 8106 1949
Machinefabriek Breda 170 1901 657 8107 1952 verkocht aan de VCS in Roosendaal, als VCS 3 ingezet tot 1964. Bewaard door MBS als SS 657.
Machinefabriek Breda 171 1901 658 8108 1952
Machinefabriek Breda 172 1901 659 8109 1953
Machinefabriek Breda 173 1901 660 8110 1948
Centrale werkplaats Tilburg 10 1903 661 8111 1945
Centrale werkplaats Tilburg 11 1903 662 8112 1949
Centrale werkplaats Tilburg 12 1903 663 8113 1949
Centrale werkplaats Tilburg 13 1903 664 8114 1948
Centrale werkplaats Tilburg 14 1903 665 8115 1950
Centrale werkplaats Tilburg 15 1903 666 8116 1937
Centrale werkplaats Tilburg 16 1903 667 8117 1952
Centrale werkplaats Zwolle 1 1903 668 8118 1949
Centrale werkplaats Zwolle 2 1903 669 8119 1952
Centrale werkplaats Zwolle 3 1903 670 8120 1951 verkocht aan Montai Export in Den Haag.
Centrale werkplaats Tilburg 17 1905 671 8121 1937
Centrale werkplaats Tilburg 18 1905 672 8122 1945
Centrale werkplaats Tilburg 19 1906 673 8123 1951
Centrale werkplaats Tilburg 20 1906 674 8124 1949
Centrale werkplaats Tilburg 21 1906 675 8125 1951
Centrale werkplaats Tilburg 22 1906 676 8126 1950 verhuurd aan de VCS in Roosendaal.
Centrale werkplaats Tilburg 23 1906 677 8127 1954
Centrale werkplaats Tilburg 24 1907 678 8128 1950
Centrale werkplaats Tilburg 25 1907 679 8129 1951
Centrale werkplaats Tilburg 26 1907 680 8130 1954
Nederlandse stoomlocomotieven
HSM:Breedspoor: Snelheid - Hoop · Arend - Leeuw · Amstel · Vulkanus · Komeet - Urania · Orion - Sirius · Salamander - Phoenix · Pegasus - Holland · Leiden · Castor - Maas
Normaalspoor: 1-15 · 16-25 · 26-30 · 31-34 · 35 · 36-39 · 40-41 · 42 · 43-60 · 61-62 · 63-70 · 71-73 · 74-82 · 83-88 · 89-98 · 99-100 · 101-115 · 116-125 · 126-135 · 136-143 · 144-148 · 149-153 · 154-159 · 160-183 · 184-189 · 190-193 · 194-203 · 296-299 · 300 · 301-305 · 306-308 · 309-310 · 311-313 · 314-316 · 317-323 · 324-338 · 339-341 · 342-349 · 350-408 · 421-460 · 501-535 · 601-647 · 671-685 · 701-755 · 771-776 · 801-812 · (821-840) · 901-931 · 1001-1004 · 1005-1048 · 1051-1060 · 1061-1063 · 1101-1104
HZSM:1-4
L.M.:1-2 · 3-5 · 6 · 7-10 · SS 95-96
LTM:21-35
NBDS:1-5 · 6-7 · 8-10 · 11 · 12-17 · 24 · 25-26 · 30-36 · 118-119
NCS:1 · 1-12 · 13-15 · 16-20 · 21-30 · 31-39 · 41-50 · 61-65 · 71-78 · 81-89 · 90-91
NFLS:1-10
NRS:Breedspoor: 1-8 · 9-10 · 11-16 · 17-22
Normaalspoor: 1-36 · 31-36 · 37-42 · 43-48 · 49 · 50-57 · 58 · 59-62 · 71-77 · 81-95 · 101-109 · 178-183 · 284-287 · 388-392
NZOS:1-8
SMWF:1-3
SS:1-4 · 1-5 · 5-8 · 9-16 · 17-20 · 17-20 · 21-78 · 79-84 · 81-85 · 85-88 · 89-90 · 91 · 91-99 · 92-94 · 92-94 · 95-96 · 101-150 · 131-140 · 151-161 · 161-205 · 206-211 · 212 · 215-220 · 221-235 · 251-254 · 255-260 · 261-266 · 267-274 · 275-279 · 281-283 · 301-479 · 401-402 · 481-490 · 500-516 · 517-527 · 531-545 · 561 · 571-579 · 580-581 · 601-612 · 615 · 621-632 · (636-640) · 651-680 · 685-778 · 701 · 785-799 · 801-935 · 971-978 · 981-988 · 995-999 · 1003-1029 · 1032-1035 · 1038-1041 · 1043-1047 · 1050-1062 · 1058 · 1071-1077 · 1081-1094 · 1101-1109 · 1101-1140 · 1178-1180 · 1201-1240 · 1285-1287 · 1301-1304
NS:501 · 601-606 · 701-775 · 801-826 · 901-950 · 1001-1029 · 1101-1127 · 1201-1203 · 1301-1479 · 1308-1433 · 1501-1510 · 1601-1659 · 1701-1835 · 1901-1940 · 2001-2005 · 2101-2135 · 2701-2703 · 2801-2805 · 2901-2946 · 3001-3006 · 3001-3005 · 3101-3126 · 3201-3247 · 3301-3315 · 3401-3420 · 3501-3508 · 3501-3522 · 3601-3608 · 3701-3820 · 3851-3855 · 3901-3932 · 4001-4015 · 4051 · 4101-4120 · 4101-4149 · 4201-4211 · 4251-4254 · 4301-4349 · 4301-4537 · 4501-4504 · 4551 · 4601-4620 · 4651 · 4651-4679 · 4701-4735 · 4751 · 4801-4824 · 4901-4906 · 5001-5006 · 5001-5103 · 5101-5102 · 5201-5203 · 5301-5310 · 5401-5405 · 5501-5555 · 5601-5605 · 5601-5608 · 5701-5706 · 5801-5812 · 5901-5910 · 5951 · 6001-6026 · 6101-6110 · 6201-6240 · 6301-6322 · 6401 · 6501-6512 · 6601-6603 · 6701-6741 · 6801-6817 · 6901-6911 · 7001-7010 · 7101-7125 · 7201-7209 · 7301-7302 · 7401-7404 · 7501 · 7601-7603 · 7701-7744 · 7801-7805 · 7851-7852 · 8001 · 8101-8130 · 8201-8232 · 8301 · 8401-8409 · 8501-8515 · 8601-8612 · 8701-8740 · 8801-8827 · 9001 · 9501-9505 · 9601-9602