Nacompetitie (Nederlands voetbal)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

In het Nederlands voetbal is de nacompetitie een competitie die na afloop van een reguliere voetbalcompetitie plaatsvindt. Deze nacompetitie kan de vorm hebben van een kleine competitie (met 3 of 4 teams), knock-outwedstrijden (winnaar van een tweestrijd wordt bepaald over één wedstrijd) of play-offs (winnaar van een tweestrijd wordt bepaald over meerdere wedstrijden). Play-offs waaraan geen verdere details worden gegeven worden gespeeld volgens het Europacupprincipe (twee wedstrijden uit en thuis met de uitdoelpuntregel).

In een nacompetitie wordt meestal beslist over de klasse waarin de deelnemers het volgende seizoen spelen. Andere beslissingen die de nacompetitie kunnen geven zijn: het zaterdag-, zondag- en algeheel amateurkampioenschap en plaatsen voor "Europees voetbal".

Eredivisie nacompetitie voor Europees voetbal[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Na het seizoen 1974/75 werd voor het eerst een competitie gespeeld met als inzet een UEFA-cupticket. Deze competitie was een halve competitie tussen de nummers drie tot en met zes van de Eredivisie en kan daarmee beschouwd worden als de eerste play-offs voor Europees voetbal in Nederland. Ajax werd de uiteindelijke winnaar van deze competitie. Mede omdat de UEFA deze competitie als kwalificatie voor de UEFA-cup niet wilde erkennen (maar een arbitragezaak hiertoe verloor), bleef het bij een eenmalig experiment dat pas eind jaren 80 een vervolg kreeg. In de seizoenen 1986/87 en 1987/88 kreeg de KNVB wel toestemming van de UEFA voor een nacompetitie met als inzet een UEFA-cupticket. Vier periodekampioenen speelden tegen elkaar in een hele competitie. De eerste winnaar was FC Utrecht. In het tweede seizoen won FC Groningen. De KNVB wilde het experiment in 1988/89 voortzetten, maar omdat de UEFA weigerde om de winnaar van de nacompetitie opnieuw toe te laten in de UEFA-cup, werd in januari 1989 besloten de nacompetitie af te blazen. De weigering van de UEFA had te maken met het feit dat de toestemming voor twee seizoenen gold en dat winnaar van de nacompetitie, FC Groningen, slechts elfde was geworden in de reguliere competitie, waardoor in de ogen van de UEFA de UEFA-cup gedevalueerd werd.

Seizoen Ploegen Winnaar
1974/75 Ajax, FC Twente '65, AZ '67, Sparta Ajax
1986/87 FC Utrecht, Roda JC, VVV, FC Twente FC Utrecht
1987/88 FC Twente, FC Groningen, Willem II, VVV FC Groningen

Competitieopzet 2006-2008[bewerken]

In 2005/06 werd dit idee nieuw leven ingeblazen. De opzet werd echter sterk veranderd. De deelnemers aan de play-offs waren de nummers 2-13. Aanvankelijk zouden zij strijden om een plaats in de derde voorronde van de UEFA Champions League (nrs. 2-5), 3 of 4 UEFA-cuptickets (nrs. 2-9) en twee Intertoto Cup-tickets (nrs. 2-13). Kort nadat bekend werd gemaakt dat deze nacompetitie ingevoerd werd, besloot de UEFA om de Intertoto Cup op de schop te nemen waardoor er slechts één ticket voor de Intertoto Cup overbleef. De opzet bleef verder ongewijzigd. In de nacompetitie werd gespeeld met play-offs volgens het Europacupsysteem. De volgende wedstrijden worden gespeeld:

Ronde 1[bewerken]

  • A: Nr. 2 - Nr. 5
  • B: Nr. 3 - Nr. 4
  • C: Nr. 6 - Nr. 9
  • D: Nr. 7 - Nr. 8
  • E: Nr. 10 - Nr. 13
  • F: Nr. 11 - Nr. 12

Ronde 2[bewerken]

  • G: Winnaar A - Winnaar B
  • H: Verliezer A - Verliezer B
  • I: Winnaar C - Winnaar D
  • J: Winnaar E - Winnaar F

Ronde 3[bewerken]

  • K: Verliezer H - Winnaar I
  • L: Verliezer I - Winnaar J

Verdelingen[bewerken]

  • De bekerwinnaar eindigt zesde of lager, of de kampioen is bekerwinnaar tegen de nummer 6 (of lager):
Winnaar G speelt 3e voorronde van de Champions League
Verliezer G speelt UEFA-cup
Winnaar H speelt UEFA-cup
Winnaar K speelt UEFA-cup
Verliezer K speelt Intertoto Cup
Bijzonderheid: De wedstrijden E, F, J en L worden niet gespeeld. Indien de bekerwinnaar 6-9 is geëindigd wordt deze vervangen door de nummer 10.
  • De bekerwinnaar eindigt 2-5 en verliest in de eerste of tweede ronde en speelt tegen een club die 6e of lager is geëindigd en de bekerwinnaar verliest in de eerste ronde:
  • De bekerwinnaar en de verliezend bekerfinalist eindigt 1-5:
Winnaar G speelt 3e voorronde van de Champions League
Verliezer G speelt UEFA-cup
Verliezer A speelt UEFA-cup
Verliezer B speelt UEFA-cup
Winnaar I speelt UEFA-cup
Winnaar L speelt Intertoto Cup
Bijzonderheid: De wedstrijden H en K worden niet gespeeld. Tenzij de bekerwinnaar de tweede ronde speelt terwijl de bekerfinalist 6e of lager is geëindigd en wedstrijd I niet wint. Indien wedstrijd I wel gewonnen wordt, wordt wedstrijd K niet gespeeld.
  • De winnaar van wedstrijd G wint de beker tegen een club die 6e of lager is geëindigd.
Verdeling gelijk aan het geval waarin de kampioen de beker wint tegen de nummer 6 of lager.

Competitieopzet vanaf 2009[bewerken]

In het seizoen 2007/08 begonnen de clubs echter te twijfelen. Door de veranderde opzet van de Champions League en de UEFA-cup en met de afgeschafte Intertoto Cup, dit alles vanaf 2009, moest de nacompetitie voor Europees voetbal op de schop. De KNVB wilde dat de nummers 3-10 in de nacompetitie zouden spelen terwijl de Eredivisie alleen de nummers 5-8 (nu de nummers 4-7) nacompetitie wilde spelen. Uiteindelijk werd besloten om het best-of-threeprincipe toe te passen. De hoogst geklasseerde club zal daar in een eventuele derde wedstrijd thuisvoordeel hebben. De winnaar wordt de Nederlandse deelnemer in de tweede voorronde van de UEFA Europa League.

Ronde 1[bewerken]

  • A: Nr. 4 - Nr. 7
  • B: Nr. 5 - Nr. 6

Ronde 2[bewerken]

  • C: Winnaar A - Winnaar B

Winnaars van de nacompetitie om Europacuptickets[bewerken]

Jaar (voorronde) CL (voorronde) UEFA-cup
voorronde EL
Intertoto Cup
2018 Vitesse
2017 FC Utrecht
2016 Heracles Almelo
2015 Vitesse
2014 FC Groningen
2013 FC Utrecht
2012 Vitesse
2011 ADO Den Haag
2010 FC Utrecht
2009 NAC Breda
2008 FC Twente Ajax
sc Heerenveen
N.E.C.
NAC Breda
2007 Ajax AZ
FC Twente
sc Heerenveen
FC Groningen
FC Utrecht
2006 Ajax FC Groningen
AZ
Feyenoord
sc Heerenveen
FC Twente
1988 FC Groningen
1987 FC Utrecht
1975 Ajax

Promotie/degradatie nacompetitie Eerste divisie/Eredivisie[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

De nacompetitie om promotie naar de Eredivisie bestaat sinds het seizoen 1972/73. Door het winnen van periodetitels kon men zich plaatsen voor deze nacompetitie. De bedenker van deze nieuwe opzet was Dr. Ab Wit, destijds voorzitter van de eerstedivisieclub WVV Wageningen (vanaf 1978 FC Wageningen en in 1992 failliet verklaard). Op deze manier werd de spanning in de competitie van de eerste divisie teruggebracht, want geen enkele ploeg kon uit deze competitie degraderen en als je als club geen kans meer had op het kampioenschap was het spelen voor een periodetitel weer een extra stimulans om voor de winst te gaan. Ook voor de toeschouwers was dit aantrekkelijker en mede daardoor zag je bij clubs die meestreden voor een periodetitel de toeschouwersaantallen stijgen. Voor dat seizoen hadden er al enkele beslissingsduels om promotie plaatsgevonden vanwege gelijke standen. Tot en met het seizoen 1980/81 degradeerden er 2 clubs rechtstreeks uit de eredivisie en promoveerde de kampioen van de eerste divisie. De vier periodekampioenen namen deel aan de nacompetitie, waarin alle ploegen uit en thuis tegen elkaar speelden. De winnaar van deze nacompetitie promoveerde naar de eredivisie.

Vanaf het seizoen 1981/82 promoveerde de nummer 2 van de eerste divisie ook rechtstreeks en degradeerden er 3 clubs rechtstreeks uit de eredivisie. De nacompetitie bleef gehandhaafd.

In het seizoen 1989/90 veranderde de nacompetitie opnieuw. Vanaf dat seizoen deden er zes clubs uit de eerste divisie mee: de vier periodekampioenen en de twee hoogst geklasseerde clubs zonder periodetitel. Vanaf dit seizoen werden de clubs over twee groepen verdeeld. De nummer 2 van de eerste divisie was niet langer verzekerd van promotie. In beide groepen speelden de clubs uit en thuis tegen elkaar. De winnaars van de groepen speelden in een play-off tegen elkaar voor promotie. De winnaar promoveerde naar de eredivisie en de verliezer speelde in een play-off tegen de nummer 16 van de eredivisie. De nummer 16 van de eredivisie degradeerde dus niet langer rechtstreeks.

In het seizoen 1992/93 veranderde de opzet alweer. De hoogst geklasseerde clubs in de eerste divisie zonder periodetitel waren niet langer verzekerd van een plaats in de nacompetitie. Daarvoor in de plaats kwamen de nummers 16 en 17 van de eredivisie. De groepswinnaars plaatsten zich voor de eredivisie. Vanaf het seizoen 1993/94 deden er 8 clubs mee aan de nacompetitie, de twee hoogst geklasseerde clubs uit de eerste divisie mochten weer meedoen. De acht clubs werden verdeeld over 2 groepen. De clubs speelden 3 wedstrijden thuis en 3 uit tegen de andere drie clubs in de groep. De twee groepswinnaars plaatsten zich voor de eredivisie.

Vanaf het seizoen 2005/06 werd de nacompetitie drastisch gewijzigd. Vanaf dit seizoen doen er tien clubs aan de nacompetitie voor promotie naar of degradatie uit de eredivisie.

Deelnemers[bewerken]

Er doen 10 clubs mee aan de nacompetitie voor promotie/degradatie eredivisie. Dit zijn de nummers 16 en 17 uit de eredivisie, de vier periodekampioenen van de eerste divisie en de vier hoogst geklasseerde clubs zonder periodetitel.

Competitieopzet vanaf 2006[bewerken]

Ronde 1[bewerken]

De 8 eerstedivisieclubs worden gesorteerd op volgorde van de eindrangschikking. De vier laagst geklasseerde clubs spelen in een play-off tegen elkaar om een plaats in de tweede ronde. Voor de eenvoud krijgen de clubs een nummer op basis van de eindlijst, waarbij de hoogst geëindigde eerstedivisionist wordt aangegeven als #2 1eD en de laagst geëindigde eerstedivisieclub als #9 1eD.

  • A: #7 1eD - #8 1eD
  • B: #6 1eD - #9 1eD

Ronde 2[bewerken]

In de tweede ronde stromen de overige 6 deelnemers in. De eredivisieclubs spelen tegen winnaars uit de eerste ronde en de overige vier eerstedivisieclubs spelen in een best-of-2-play-off tegen elkaar voor een plaats in de derde ronde. Zij worden in het overzicht genoemd als #16 en #17, overeenkomstig de eindstand van de eredivisie.

Tot en met 2009 werd in deze ronde in een best-of-3-play-off gespeeld. In de best-of-3-play-off werd een derde wedstrijd gespeeld indien het puntenaantal over de eerste twee wedstrijden gelijk was. Het thuisvoordeel was voor de club die volgens het Europacupsysteem de wedstrijd over twee wedstrijden zou hebben gewonnen. Indien de eerste twee wedstrijden dezelfde uitslag hebben moest de beslissing over het thuisvoordeel door strafschoppen worden beslist.

  • C: #17 - Winnaar A
  • D: #2 1eD - #5 1eD
  • E: #3 1eD - #4 1eD
  • F: #16 - Winnaar B

Ronde 3[bewerken]

De winnaars van ronde 3 spelen in het volgende seizoen in de eredivisie. Deze ronde wordt gespeeld volgens hetzelfde principe als ronde 2.

  • G: Winnaar C - Winnaar D
  • H: Winnaar E - Winnaar F

Overzicht van resultaten van de nacompetitie[bewerken]

Seizoen Promovendi Handhaving Eredivisie Degradanten
2017-2018 FC Emmen
De Graafschap
Roda JC Kerkrade
Sparta Rotterdam
2016-2017 NAC Breda Roda JC Kerkrade N.E.C.
2015-2016 Go Ahead Eagles Willem II De Graafschap
2014-2015 Roda JC Kerkrade
De Graafschap
NAC Breda
Go Ahead Eagles
2013-2014 FC Dordrecht
Excelsior
N.E.C.
RKC Waalwijk
2012-2013 Go Ahead Eagles Roda JC Kerkrade VVV-Venlo
2011-2012 Willem II VVV-Venlo De Graafschap
2010-2011 VVV-Venlo
Excelsior
2009-2010 Excelsior Willem II Sparta Rotterdam
2008-2009 RKC Waalwijk Roda JC Kerkrade De Graafschap
2007-2008 ADO Den Haag De Graafschap VVV-Venlo
2006-2007 VVV-Venlo Excelsior RKC Waalwijk
2005-2006 NAC Breda
Willem II
2004-2005 Sparta RBC Roosendaal De Graafschap
2003-2004 De Graafschap Vitesse FC Volendam
2002-2003 FC Volendam FC Zwolle Excelsior
2001-2002 Excelsior
RBC Roosendaal
Sparta
FC Den Bosch
2000-2001 Sparta
Fortuna Sittard
1999-2000 FC Groningen
RBC Roosendaal
Cambuur Leeuwarden
MVV
1998-1999 Sparta
RKC Waalwijk
1997-1998 Cambuur Leeuwarden RKC Waalwijk FC Groningen
1996-1997 N.E.C.
RKC Waalwijk
1995-1996 FC Volendam
N.E.C.
1994-1995 De Graafschap Go Ahead Eagles MVV
1993-1994 N.E.C. RKC Waalwijk VVV
1992-1993 sc Heerenveen
NAC Breda
FC Den Bosch
Fortuna Sittard
1991-1992 BVV Den Bosch
Go Ahead Eagles
ADO Den Haag
1990-1991 VVV SVV
1989-1990 sc Heerenveen N.E.C.
1988-1989 N.E.C.
1987-1988 MVV
1986-1987 DS '79
1985-1986 SC Veendam
1984-1985 N.E.C.
1983-1984 NAC
1982-1983 FC Den Bosch '67
1981-1982 Excelsior
1980-1981 De Graafschap
1979-1980 FC Wageningen
1978-1979 Willem II
1977-1978 MVV
1976-1977 Volendam
1975-1976 VVV
1974-1975 Eindhoven
1973-1974 Wageningen
1972-1973 De Graafschap

Amateurvoetbal[bewerken]

Zaterdag- en zondagkampioenschap[bewerken]

Tot en met het seizoen 2009/2010 speelden de drie kampioenen van de zaterdaghoofdklassen een hele competitie om het zaterdagkampioenschap in het amateurvoetbal. De winnaar was de zaterdagamateurkampioen.

Het zondagkampioenschap was hier analoog aan. Hierin speelden de drie kampioenen van de zondaghoofdklassen.

Vanaf het seizoen 2010/2011 is deze competitie vervallen. De kampioenen van de twee topklassen zijn automatisch zaterdag- en zondagkampioen.

Algeheel amateurkampioenschap[bewerken]

De zaterdag- en zondagkampioen spelen een nacompetitie. In een play-off wordt bepaald welke club algeheel amateurkampioen van Nederland wordt. Vanaf 2016 is deze nacompetitie door opkomst van tweede divisie vervallen.

Promotie/Degradatie[bewerken]

Net als in het betaald voetbal spelen clubs uit een lagere competitie voor promotie naar een klasse hoger. Hoe de nacompetitie verloopt, is per competitie verschillend. Meestal met een play-offwedstrijd