Nieuw Republikeins Genootschap

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuw Republikeins Genootschap
Logo NRG
Logo NRG
Ontstaansdatum 20 januari 1998
Voorzitter Hans Maessen
Algemeen secretaris Floris Müller
Hoofdkantoor Oudegracht 36, Utrecht
Land Vlag van Nederland Nederland
Europees lidmaatschap Alliance of European Republican Movements
Ledenaantal 2.468[1]
Rechtspersoon vereniging
Website https://www.republikeinen.nl/

Het Nieuw Republikeins Genootschap (NRG), met vanaf 2010 als werknaam: Republikeinen.nl,[2] is een Nederlandse republikeinse vereniging, die op 20 januari 1998 in De Balie in Amsterdam werd opgericht door Ewout Irrgang en Elisabeth van der Steenhoven, als tegenhanger van het Republikeins Genootschap (RG) dat leden alleen toeliet door coöptatie.[3]

Doelen[bewerken]

Republikein demonstreert op 30 april 2013 tegen erfopvolging.

Het NRG stelt zich ten doel om de regeringsvorm van Nederland op democratische wijze een republikeinse grondslag te verlenen. De vereniging streeft naar een gekozen staatshoofd en is tegen erfopvolging. Het NRG vindt, dat een monarchie in strijd is met democratie en streeft daarom naar een republiek. Dit doet het NRG door ontwikkelingen en incidenten, als gevolg van deze vermeende strijdigheid, kritisch onder de loep te nemen en de discussie hieromtrent te stimuleren.

De vereniging wil uitsluitend gebruikmaken van wettige middelen; het gesproken en geschreven woord zijn hiervan de voornaamste bestanddelen. Alle vormen van fysiek geweld alsmede activiteiten die in strijd zijn met de algemeen aanvaarde omgangsvormen worden nadrukkelijk afgewezen. Dat geldt ook voor persoonlijke aanvallen, bijvoorbeeld op leden van de koninklijke familie. De vereniging staat open voor iedereen, ongeacht politieke voorkeur of maatschappelijke positie, en kent zowel leden als sympathisanten.

Geschiedenis[bewerken]

De directe aanleiding tot de oprichting van het NRG vormden de festiviteiten ter gelegenheid van de zestigste verjaardag van koningin Beatrix en het afsluiten van de Dam te Amsterdam voor deze festiviteiten. Op 20 januari 1998 werd een Republikeins Manifest opgesteld, en op 29 januari van dat jaar riep de toenmalige NRG-woordvoerder Erik van den Muijzenberg op de Dam onder het oog van de internationale pers de 'Derde Republiek der Nederlanden' uit.[4]

Van 1999 tot 2009 gaf het NRG het verenigingsperiodiek De Hofleverancier uit.[5]

De Republikein, tijdschrift van de 'oude' en Nieuwe Republikeinen.

Naar aanleiding van de uitbreiding van de Europese Unie richtten dertien republikeinse organisaties uit alle monarchieën van de EU op 1 mei 2004 een verzoekschrift aan het Europees Parlement. De organisaties vroegen om de afschaffing van de monarchie in de hele Europese Unie. Het verzoekschrift was een initiatief van de Belgische Republikeinse Kring (CRK) en werd mede ondertekend door het NRG.[6]

In 2005 richtten het Republikeins Genootschap en Nieuw Republikeins Genootschap samen het tijdschrift De Republikein op; alle 1300 toenmalige leden van het NRG werden automatisch abonnee.[7]

In juni 2010 is door enkele Europese republikeinse bewegingen, waaronder het NRG, de AERM opgericht: Alliance of European Republican Movements. Deze organisatie is een samenwerkingsverband voor Europese republikeinse organisaties.[8]

Het NRG gaf begin april 2013 aan in de twee voorafgaande maanden een snelle groei van 800 leden te hebben doorgemaakt (boven op de 1.200 die er in januari nog waren), en schreef deze toe aan de 'oranjehype' rond de komende troonswisseling tussen Beatrix en kroonprins Willem-Alexander, eind die maand.[9] Twee weken later was dit aantal gestegen naar 2.800 leden.[10]

Toenmalig voorzitter Anjo Clement stelde op 21 april 2013 in een interview met NU.nl dat de monarchie over twintig jaar niet meer zal bestaan. Hij voorspelde dat door verschillende blunders van de koning het draagvlak voor de monarchie zal verdwijnen.[10]

In 2013 werd de vereniging opgeheven en een nieuwe opgericht, omdat de statuten van de oude te weinig ruimte boden voor vernieuwing en verandering onmogelijk bleek. Sindsdien heette de vereniging officieel Nieuw Republikeins Genootschap van Nederland.[11]

Op 19 februari 2017 kondigde het NRG aan te gaan fuseren met het RG.[12] Tijdens de algemene ledenvergadering van het NRG van 13 mei 2017 werd de fusie door de leden goedgekeurd. De vereniging is verdergegaan onder de naam Republikeins Genootschap.[13][14]

Activiteiten[bewerken]

Protestacties[bewerken]

Het NRG heeft diverse malen protestdemonstraties tegen de monarchie (mede) georganiseerd. Deze vallen over het algemeen samen met openbare optredens van leden van het Koninklijk Huis. Het genootschap manifesteerde zich onder meer tijdens het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima Zorreguieta op 2 februari 2002 in Amsterdam.[15][16] Onder de naam "Het Witte Plein" presenteerden verschillende tegenstanders en critici van de monarchie op het Koningsplein een alternatief programma, dat een tegenwicht moest bieden aan het oranje feestgedruis.[17]

Troonswisseling[bewerken]

Nadat toenmalig koningin Beatrix op 28 januari 2013 haar aftreden bekendmaakt had, kondigde het NRG diverse acties aan.[18] Één daarvan was de actie Nederland draagt wit, een oproep aan iedereen met bezwaren tegen de monarchie om op 30 april, de dag van de troonswisseling, iets van wit te dragen.[19][20] Samen met de actiegroep "Het is 2013" organiseerde het genootschap een manifestatie op het Waterlooplein.[21][22] Daarnaast liepen individuele demonstranten door de stad, aangezien dit niet geldt als een betoging in de zin van de Wet openbare manifestaties. Vanaf twee personen is dit wel het geval en is voorafgaande kennisgeving aan de gemeente vereist.[23] Activiste Joanna van der Hoek van Het is 2013 en campagneleider Hans Maessen van het NRG werden vlak voor de balkonscène op de Dam gearresteerd, ondanks dat zij invididueel demonstreerden en ondanks toezeggingen van burgemeester Van der Laan dat dit zou worden toegelaten. Na een paar uur werden zij weer vrijgelaten en bood de politie haar excuses aan. Er zou sprake zijn geweest van een inschattingsfout.[24] Zowel Maessen als Van der Hoek zetten vraagtekens bij de deze verklaring. Maessen vermoedde zelfs 'een georkestreerde actie'.[25][26] Een dag later werd er gesproken van een persoonsverwisseling.[27] Wat er precies gebeurd is die dag is nooit helemaal duidelijk geworden.[28][29][30][31] Een jaar later deed Maessen alsnog aangifte tegen de politie wegens opzettelijke wederrechtelijke vrijheidsberoving.[32][33] Nadat het OM had besloten niet tot vervolging over te gaan, startte Maessen een artikel 12 Sv-procedure.[34][35] Het gerechtshof Den Haag wees zijn verzoek om het OM tot vervolging te dwingen echter af.[36][37]

Koningsdag en andere protestacties[bewerken]

Sinds de acties tijdens de troonswisseling is het eenmansprotest de beproefde methode voor het NRG. Hier volgt een lijst met evenementen waarbij leden van het genootschap aanwezig waren om te demonstreren:

Online acties[bewerken]

Om aanklachten en veroordelingen op grond van majesteitsschennis en klachten over het optreden van politie en justitie bij demonstraties tegen de monarchie systematisch te inventariseren startte het NRG begin 2013 het 'Meldpunt Majesteitsschennis en het optreden van Politie en Justitie bij Oranje-festiviteiten'.[54][55] Er staan negen gevallen vermeld op de website, maar dit betreft vooral historische gevallen.[56]

Op 15 april 2013 lanceerde het NRG het burgerinitiatief 'Het salaris van de koning'.[10][57][58] Doel was dat de uitkering die de koning van het Rijk krijgt ter discussie te stellen en te zorgen dat deze zou worden verlaagd. De benodigde 40.000 handtekeningen zijn niet gehaald; de teller is op 25.680 blijven steken.[59] Een jaar na de start van het initiatief verklaarde PvdA-Kamerlid Jan Vos van mening te zijn dat het salaris van de koning verlaagd moest worden naar het niveau van dat van de minister-president. Zijn collega Jeroen Recourt liet daarop weten dat het een privéstandpunt van Vos betrof en dat de rest van de PvdA-fractie de hoogte van het salaris van de koning wilde handhaven.[60]

Naar aanleiding van de Koningsspelen probeerde het NRG in maart 2016 door middel van een crowdfundactie aandacht te genereren, om zo te bewerkstelligen dat deelname voortaan vrijwillig zou zijn.[61][62] Uit republikeinse hoek kwam al langer commentaar op het evenement. Met name het dwingende karakter ervan (in de meeste gemeenten is het een gewone schooldag) en de vermeende persoonsverheerlijking van de koning die het met zich mee zou brengen stuiten sommigen tegen de borst.[63]

Eind 2016 kondigde het NRG, in samenwerking met tijdschrift De Republikein, een onderzoek aan naar de kosten van de Nederlandse monarchie.[64] Geïnspireerd door een soortgelijk onderzoek van de Britse republikeinse organisatie Republic, waaruit bleek dat de Britse monarchie acht keer zoveel zou kosten als de officiële cijfers aangaven,[65] wilde men alle kosten die voor het koningshuis gemaakt worden en de belastingvrijstellingen die zij genieten in kaart brengen. Om het onderzoek te financieren werd een crowdfundactie opgezet.[66] Daarnaast werd er onder de naam "WillyLeaks" een meldpunt geopend waar mensen tips en adviezen kon achterlaten. Klokkenluiders werden eveneens opgeroepen zich te melden, desnoods anoniem.[67] In het juni-nummer van De Republikein werden de eerste bevindingen gepresenteerd.[68] Vooralsnog is er geen openbaar te raadplegen rapport.

Dag van de Republiek[bewerken]

Eind 2012 ontstond het idee voor een 'Dag van de Republiek'.[69] Bij een online verkiezing kozen de stemmers voor 26 juli, de dag dat in 1581 het Plakkaat van Verlatinghe werd ondertekend.[70] De eerste viering zou plaatsvinden in Goejanverwellesluis, maar ging uiteindelijk niet door en werd een jaar uitgesteld.[71] Op 26 juli 2014 zou in De Balie in Amsterdam een bijeenkomst worden gehouden met diverse activiteiten.[72] Deze werd echter geschrapt na de vliegramp met de MH17. Het NRG-bestuur vond een viering niet gepast.[73] Het jaar erop werd er slechts gemeld dat op deze dag de prijs voor de Republikein van het jaar zou worden uitgereikt. Omdat winnaar Arjen Lubach verhinderd was, werd dit verschoven naar de algemene ledenvergadering in november.[74] Ondanks dat het de bedoeling was er een jaarlijks evenement van te maken, is er geen nieuwe viering meer gehouden.

Republikein van het jaar[bewerken]

Arjen Lubach volgde Joanna van der Hoek (links) op als Republikein van het Jaar voor zijn 'Farao der Nederlanden'-satire.

In 2014 begon het NRG met het uitreiken van een prijs voor de Republikein van het jaar, waarmee men een persoon of organisatie in het zonnetje wilde zetten die in dat jaar op één of andere manier de republiek onder de aandacht gebracht had.[75][76] Als tegenhanger was er ook een prijs voor het Schoothondje van Oranje, 'de meest schaamteloze orangist van Nederland'.[77]

Republikein van het jaar Schoothondje van Oranje
  • 2014: Mark Rutte
  • 2015: Mark Rutte
  • 2016: Mark Rutte

Hans van den Bergh-lezing[bewerken]

Sinds 2014 organiseert het NRG op 3 december de Hans van den Bergh-lezing, genoemd naar hoogleraar, publicist en RG-lid Hans van den Bergh (1932-2011).

Sprekers:

Overige activiteiten[bewerken]

Het NRG heeft tweemaal een symbolische belastingaanslag afgeleverd aan het adres van koningin Beatrix, uit protest tegen de belastingvrijstelling die sommige leden van het Koninklijk Huis genieten. In september 2000 gebeurde dit bij Paleis Noordeinde, in maart 2013 bij Huis ten Bosch.[85][86]

Begin 2011 kwam het NRG in het nieuws met het verzoek aan verschillende gemeenten om straten en andere objecten die naar Prins Bernhard waren vernoemd een andere naam te geven, vanwege de misstappen die de prins begaan zou hebben.[87] Het genootschap riep leden op om door middel van een standaardbrief hun gemeente om een naamswijziging te vragen.[88]

Nadat op 30 november 2013 de Landing van de Prins op het strand van Scheveningen was nagespeeld in het kader van de viering van 200 jaar Koninkrijk, kwam het NRG met zijn eigen herdenking.[89] Op 18 januari 2014, de dag dat stadhouder Willem V 219 jaar eerder het land verliet, werd in kunstenaarsruimte Pulchri Studio in Den Haag een aantal sketches opgevoerd. Hierin stonden de leden van het Huis Oranje-Nassau centraal die Nederland ooit waren ontvlucht. Ook koning Willem-Alexander en Máxima werden op de hak genomen.[90][91]

Op 28 juni 2014 organiseerde het NRG een fietstocht naar Goejanverwellesluis om hier de aanhouding van Wilhelmina van Pruisen door de Patriotten te herdenken, die daar 227 jaar eerder plaatsvond. Voor de gelegenheid was een poster gemaakt die over de tekst van het plaatselijke informatiebord werd geplakt. Volgens het genootschap deed hun tekst meer recht aan de geschiedenis dan die op het bord te lezen viel.[92]

Jonge Republikeinen[bewerken]

In de historie van het NRG is driemaal geprobeerd een jongerenbeweging op te zetten, telkens met de naam Jonge Republikeinen. De eerste keer was in 2008.[93] Deze club kwam in het nieuws toen ABN Amro weigerde een rekening voor hen te openen, wat leidde tot Kamervragen van de PVV.[94] Hierna is er weinig meer van vernomen. In 2013 wilden een aantal republikeinse jongeren zich opnieuw organiseren, maar dit liep kennelijk op niets uit.[95] In mei 2017 volgde de derde poging.[96] Vooralsnog is er alleen een Facebookpagina in de lucht.[97]

Afsplitsingen[bewerken]

Logo Pro Republica.
  • Eind 2003 ontstond in het NRG onenigheid over het uitnodigingsbeleid voor een thema-avond van het NRG. Uit protest richtte Peter Nugter van de Republikeinse Socialisten in 2004 het Nieuw Republikeins Gezelschap op.[98] Het Nieuw Republikeins Gezelschap is nooit actief geworden en inmiddels opgeheven.
  • In september 2004 stapte bestuurslid Frits Hoogesteger op. Hij betichtte het NRG van eenzijdigheid omdat het op bijeenkomsten alleen linkse sprekers zou uitnodigen. In januari 2005 richtte Hoogesteger het Republikeins Platform op.[99]
  • Ook Pro Republica is voortgekomen uit het Nieuw Republikeins Genootschap. Aanvankelijk als vereniging, maar na een faillissement als gevolg van een verloren rechtszaak wegens het schenden van auteursrechten ging het verder als stichting.[100][101] Tegenwoordig werkt Pro Republica weer samen met het NRG.[102]

Externe links[bewerken]