Wyckerpoort

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Wyckerpoort
Wijk van Maastricht
Map NL Maastricht - Wyckerpoort.PNG
Kerngegevens
Gemeente Maastricht
Coördinaten 50°51'8"NB, 5°42'20"OL
Oppervlakte 88 ha.  
Inwoners (2017) 4.020[1]

Wyckerpoort, ook wel Wyckerveld genoemd, is een wijk in Maastricht-Oost, in de Nederlandse provincie Limburg. De wijk is genoemd naar de Duitse Poort of Wyckerpoort, één van de middeleeuwse stadspoorten van Maastricht.

Geografische ligging[bewerken]

Wyckerpoort ligt ingeklemd tussen de spoorlijn in het westen en de stadsautoweg N2 (President Rooseveltlaan) in het oosten. In het noorden en zuiden valt de wijkgrens samen met de binnenring van Maastricht. De wijk grenst in het westen aan Sint Maartenspoort, Wyck en Heugemerveld, in het zuiden aan Randwyck, in het oosten aan Scharn en Wittevrouwenveld, in het noorden aan Nazareth en Limmel.

De wijk bestaat uit een viertal buurten:

  • het spoorwegemplacement met ten westen van de spoorlijn Maastricht - Venlo het bedrijfsterrein van O-I Manufacturing (vroeger de Kristalunie), en ten oosten daarvan de Koninklijke Mosa-terreinen;
  • de Generaalsbuurt, de noordelijke woonbuurt rondom het Old Hickoryplein (genoemd naar de Old Hickorydivisie, de Amerikaanse legerdivisie die op 13 en 14 september 1944 Maastricht bevrijdde);
  • de Professorenbuurt, tussen Professor Moserstraat en Scharnerweg;
  • zuidelijk van de Scharnerweg: de Oranjebuurt en het bedrijventerrein Heerderdwarsstraat.

Geschiedenis[bewerken]

Vooroorlogse huizen aan het Koningsplein

De Scharnerweg, de Heerderweg en de Meerssenerweg zijn waarschijnlijk de oudste straten van Wyckerpoort. Hier treft men ook de oudste bebouwing aan. In 1883 vestigde een zoon en kleinzoon van Petrus Regout een porseleinfabriek tussen de Meerssenerweg en de spoorweg. Dit bedrijf groeide later uit tot de tegelfabriek Koninklijke Mosa. De villa Wyckerveld, gebouwd voor een andere zoon van Petrus Regout, Eugène, dateert uit dezelfde periode.

De eerste plannen voor de woonwijk Wyckerpoort, toen nog Wyckerveld geheten, dateren uit 1919, toen stadsarchitect ir. Jos Cuypers een algemeen uitbreidingsplan opstelde. Op 1 januari 1920 werd Wyckerpoort, dat tot dan toe tot de gemeente Meerssen behoorde, door de gemeente Maastricht ingelijfd. Vanaf dat moment gingen de eerste grootschalige bouwprojecten van start.

Na de Tweede Wereldoorlog werd, gedeeltelijk op terreinen van het vroegere Mosa-stort, de Generaalsbuurt gebouwd. De royale dimensies van het Old Hickoryplein zijn een gevolg van het opzettelijk gunstiger voorstellen van de grondkosten.

In 1959 werd de tot dan toe rustige Wittevrouwenweg omgebouwd tot de ongelukkige A2-traverse, die volgens plannen in 2015 ondergronds zal verdwijnen.

Vogelaarwijk en A2-tunnel[bewerken]

A2-tunnel: tijdelijke voetgangersbrug tussen Wyckerpoort en Wittevrouwenveld

Samen met Limmel, Nazareth en Wittevrouwenveld werd Wyckerpoort in 2005 onderdeel van de vogelaarwijk Maastricht Noordoost. Door middel van extra investeringen hoopte men de wijk om te vormen tot een zogenaamde prachtwijk. De gemeente Maastricht en de diverse woningcorporaties waren al langer bezig Wyckerpoort nieuwe kansen te bieden. Dit leidde tot een gezamenlijk plan voor Wyckerpoort en Wittevrouwenveld, waarbij het gebied rondom de kerk van Wittevrouwenveld en het Voltaplein in Wittevrouwenveld het nieuwe centrum voor de dubbelwijk moesten gaan vormen. Het nieuwe winkelcentrum, een nieuw buurtcentrum en een buurtpark zijn inmiddels in gebruik genomen. In Wyckerpoort heeft dit beleid met name in het noordelijk deel geleid tot leegstand van winkelpanden aan het Old Hickoryplein.

De bouw van de Koning Willem-Alexandertunnel, waardoor Rijksweg 2 ondergronds zal verdwijnen, heeft in Wyckerpoort tot grote overlast geleid. Met name de verkeersveiligheid bij de kruising met de Scharnerweg en de onveilige situatie voor scholieren van het Sint-Maartenscollege haalde diverse malen de pers hoewel in 2009 werd besloten dat er twee tunnels boven elkaar gebouwd zouden worden in plaats van een brede tunnel, moest desondanks een deel van de bebouwing langs het stadstracé van de snelweg worden gesloopt. Na de ondertunneling zal de President Rooseveltlaan een groene stadsboulevard worden met uitsluitend lokaal verkeer. Met de ondertunneling van de N2 hoopt men tevens de barrière tussen Wyckerpoort en Wittevrouwenveld op te heffen.

Op het terrein van het gesloopte KPN-gebouw tussen de N2 en de Noormannensingel was een woongebouw gepland van architect Jo Coenen, maar dit plan is vanwege de moeilijke woningmarkt na de bankencrisis niet uitgevoerd. Ook de woningbouwplannen voor het Mosa-terrein aan de Meerssenerweg en de Professor Moserstraat zijn door de vastgoedcrisis onzeker geworden.

Voorzieningen[bewerken]

Prof. Pieter Willemsstraat en Koepelkerk

De wijk biedt een beperkt aantal voorzieningen op het gebied van winkels en horeca. Alleen aan de Scharnerweg bevinden zich nog enkele winkels. Het beleid is om winkels in de dubbelwijk Wyckerveld-Wittevrouwenveld te concentreren rondom het Voltaplein. Voor de leegstaande winkels aan het Old Hickoryplein worden tijdelijke invullingen gezocht.

De rooms-katholieke parochie Heilig Hart maakt gebruik van de Koepelkerk. De voormalige parochiekerk van de Heilige Familie in Wyckerpoort-Noord is gesloopt; hier staat thans het wijkcombinatiegebouw De Letterdoes. In de wijk bevinden zich enkele basisscholen en een middelbare school, het Sint-Maartenscollege. De Professor Pieter Willemsstraat was vroeger een echte scholenstraat. Behalve het Sint-Maartenscollege lagen hier twee andere scholen: de Maastrichtse huishoudschool (in de Villa Wyckerveld) en het Stella Maris College, later Stercollege (in een gebouw dat thans studenten huisvest).

De wijk is, mede door de nabijheid van Station Maastricht, per openbaar vervoer uitstekend bereikbaar.

Architectuur, stedenbouw en kunst in de openbare ruimte[bewerken]

Villa Wyckerveld uit 1879

De villa Wyckerveld was eind 19e eeuw een van de eerste bouwwerken in Wyckerpoort. Het ontwerp uit 1879 is van de Luikse architect J.-E. Rémont. De villa, waarin lange tijd een huishoudschool was gevestigd, is in 1994 verbouwd tot appartementencomplex, waarbij een deel van het originele ontwerp is verloren gegaan. Al eerder was het bijbehorende park verkleind door de bouw van het Sint-Maartenscollege in 1965. Het in dezelfde straat gelegen Stercollege is in 2012 verbouwd ten behoeve van studentenhuisvesting.

De Koepelkerk (officieel Heilig Hartkerk) van de architecten Alphons Boosten en Jos Ritzen dateert grotendeels uit de jaren '20. De kerk met zijn koperen koepel is herkenbaar aanwezig in het Maastrichtse stadssilhouet. Tegenover de Koepelkerk verrees rond 1920 een ambtenarenwijkje met kenmerkende hoektorens, rode daken en ommuurde voortuinen. De woningen, eigendom van de woningbouwvereniging Woningzorg, hebben sinds eind jaren 90 de status van rijksmonument. Op het Koningsplein staat een grote galerijflat met daarvoor het Limburgs bevrijdingsmonument van Charles Eyck. Ertegenover, op het Oranjeplein, staat de torenflat van Gerard Holt uit 1960.

In het noordelijk deel van de wijk maakte in 2006 een winkelstrook aan de Meerssenerweg plaats voor praktijkwoningen van architectenbureau Bruls & Co. De fabrieksgebouwen van de Koninklijke Mosa aan de Meerssenerweg kunnen inmiddels voor een groot deel tot het industrieel erfgoed gerekend worden. Aan het Old Hickoryplein, op de plek van de gesloopte kerk, staat sinds 2001 een modern wijkcombinatiegebouw (school, buurthuis en sportaccommodatie) van architect Liesbeth van der Pol. In het noordoostelijke puntje van de wijk staat de voormalige Levensschool Pater Forti, een ontwerp van Theo Boosten uit 1959. Het gebouw werd zowel door de A2-werkzaamheden als door het ongelijkvloers maken van de Viaductweg-kruisingen bedreigd, maar zal toch worden behouden.

Externe links[bewerken]

Bronnen, referenties[bewerken]