Masker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Maskers)
Ga naar: navigatie, zoeken
Masker uit Bali, Indonesië
Baining; gemaskerde vuurdanser uit Nieuw-Guinea
Jongens dragen Lukuta maskers voor een ritueel gevecht in Guinee, vlak bij de grens naar Senegal, Afrika
Kostuum en masker van een Gelede-danser, American Museum of Natural History, New York
Navajo met ceremoniële kleding, masker en lichaamsschilderingen, 1904, Edward Sheriff Curtis, Noord-Amerika
Masker in Padanyani, Kerala
Een vos pakt een masker, Emblematum liber, zestiende eeuw
Ceremoniële danser in Sri Lanka

Beluister

(info)

Een masker is een voorwerp of een laag van een bepaald materiaal, dat ertoe dient het gezicht tijdelijk geheel of gedeeltelijk te bedekken, met het oog op vermomming, opsmuk, medisch preventieve of therapeutische bescherming of behandeling, of met het oog op de uitdrukking van rang, stand of hoedanigheid, van gevoelens, van autoriteit, van een fictief of echt figuur of, meer algemeen, van eigenschappen die eigen of aangenomen zijn.

Een masker onderscheidt zich van de sluier en van louter make-up. Een masker is veeleer homogeen en in één stuk afneembaar. Maskers worden gemaakt van allerlei stoffen, zoals hout, metaal, veren, dierenhuid en aardewerk.

Het Latijnse woord 'persona' betekent masker. Het woord 'persoon' is hiervan afgeleid, en betreft de totale bepaling van het zelf ten aanzien van de andere, wat een veel ruimere definitie is. De essentie van de persoonlijkheid dient als bepaling voor het rechtsbegrip 'identiteit'.

Gebruik[bewerken]

Een masker kan een fetisj zijn. Het masker van een leak met scherpe tanden en een lange tong wordt in Bali in huizen gehangen.

Een militaire toepassing is het gasmasker, als verweer tegen respiratoire strijdgassen. Sommige oude maskers dienden bescherming te bieden tegen de pest.

Er bestaan ook doodsmaskers en martelmaskers.

Cultuur[bewerken]

In verschillende culturen wordt aan maskers een grote betekenis gehecht, onder meer op religieus gebied in Afrika en bij de oorspronkelijke Amerikaanse volken.

Feesten[bewerken]

Maskers worden gedragen op bepaalde feestdagen, zoals Carnaval, Mardi Gras, Sunderum en Halloween. Er is een veelheid aan carnavalsmaskers uit de Europese traditie, waaronder de beroemde Venetiaanse maskers van het Carnaval van Venetië.

Er zijn verschillende maskerdansen;

Ook bij andere festiviteiten en rituelen spelen maskers een rol, zoals bij Koshikijima no Toshidon, Poklada in Mohács en de Boerenbruiloft van Venlo. Zie ook Kukeri en Krampus.

Theater[bewerken]

In diverse vormen van het theater zijn maskers bekend, zoals bij

Verleden[bewerken]

Ook in het verleden speelden maskers al een rol;

  • Grímnir betekent "de gemaskerde", in het Grímnismál treedt Odin op onder deze naam.
  • Artemis werd in het oude Griekenland geëerd door priesteressen met hondenmaskers te laten jagen op als hert verklede mannen.
  • In het algemeen werden de Dionysische festivals gekenmerkt door dronkenschap en luidruchtige muziek, waarbij het de gewoonte was houten maskers te dragen of de gezichten te bedekken met bladeren, het lichaam te kleuren met een grote variëteit aan rode en groene tinten en het bekken te bedekken met schapen- en geitenvachten.
  • Traditioneel werden er kaarsen en aarden maskers of poppen gegeven tijdens de Saturnaliën.

Regelgeving[bewerken]

In België, anno 2006, bevatten sommige gemeentelijke politiereglementen een verbod op het dragen van een masker in het openbaar, met een maskeromschrijving voor elke gemeente afzonderlijk. Daarbij wordt vaak een uitzondering opgenomen voor carnaval, doch veelal niet uitdrukkelijk voor esthetische maskers van verminkten, zoals mensen met aangezichtsbrandwonden, noch voor religieuze symbolen, voor uitrusting van gevechtseenheden van politie, leger of uitvoerders van rechterlijke beslissingen, noch voor sporttoebehoren, voor beroepshalve veiligheidsuitrusting of voor een bril of contactlenzen, al dan niet gekleurd.

Intussen is een wetsbepaling ingevoerd bij wet van 1 juni 2011, in werking sinds 23/07/2011: Art. 563bis Strafwetboek: 'Met geldboete van vijftien euro tot vijfentwintig euro en met gevangenisstraf van een dag tot zeven dagen of met een van deze straffen alleen worden gestraft, zij die zich, behoudens andersluidende wetsbepalingen, in de voor het publiek toegankelijke plaatsen begeven met het gezicht geheel of gedeeltelijk bedekt of verborgen, zodat zij niet herkenbaar zijn. Het eerste lid geldt echter niet voor hen die zich in de voor het publiek toegankelijke plaatsen begeven met het gezicht geheel of gedeeltelijk bedekt of verborgen, zodat zij niet herkenbaar zijn, en wel krachtens arbeidsreglementen of een politieverordening naar aanleiding van feestactiviteiten.'

Afbeeldingen[bewerken]

Maskers worden over de hele wereld voor vele doeleinden gedragen. Hier volgen afbeeldingen van enkele (zeer) bekende maskers.

Trivia[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties