Chinese Nederlanders

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Chinese Nederlanders
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 荷蘭華僑
Vereenvoudigd 荷兰华侨
Hanyu pinyin Hélán huáqiáo
Jyutping (Standaardkantonees) ho4 laan4 waa4 kiu4
Zhuyin ㄏㄜˊ ㄌㄢˊ ㄏㄨㄚˊ ㄑ一ㄠˊ
Standaardkantonees Hǒh Láan Waa K'ìew
HK-romanisatie (Standaardkantonees) Ho Lan Wah Kiu
Yale (Standaardkantonees) hòh làahn wàh kìuh
Dapenghua Hǒh Láan Waa K'ìew
Hongkong-Hakka ho2 lan2 fa2 kiau2
Meixianhua ho2 lan2 fa2 kiau2
Taiwan-Hakka Hò-làn Fà-kiaau
Peng’im (Chaozhouhua) ho5 lang5 hua5 kiao5
Minnanyu Hô-lân Hoa-kiâu
Thais เนเธอร์แลนด์ จีนโพ้นทะเล
Vietnamees Người Hà gốc Hoa
Andere benamingen 荷兰华人, Nederlandse Chinezen, overzeese Chinezen in Nederland, de Chinese gemeenschap in Nederland
Vlag van Nederland Nederland:
Totale bevolking Ongeveer 80.000 tot 145.000 (2011)
Verspreiding Vlag van Nederland Nederland: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag
Taal Standaardkantonees, Dapenghua, Weitouhua, Hongkong-Hakka, Mindongyu, Wenzhouhua, Standaardmandarijn, Nederlands
Geloof boeddhisme, voorouderverering, traditionele Chinese godsdienst, daoïsme, protestantisme
Verwante groepen Han-Chinezen, Chinese Surinamers, Chinese Indonesiërs, Chinese Maleisiërs, Chinese Singaporezen, Chinese Vietnamezen
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

De Chinezen in Nederland vormden in 2006 volgens de Grote Bosatlas 1,4% van de 3.147.615 allochtonen in Nederland, dat geeft een aantal van 44.067. Er zijn naar schatting veel meer mensen van Chinese afkomst, namelijk 80.000 tot 145.000. Aantallen lopen zo uiteen, omdat soms bij het tellen meestal niet de Surinamers, Indonesiërs, Maleisiërs en Singaporezen van Chinese afkomst erbij worden geteld.[1]

Volgens de statistieken van Republiek China woonden er in 2005 144.928 Chinezen in Nederland.[2]

43% van de 100.000 Chinezen in Nederland werkt in de horeca.[3] De Chinezen in Nederland wonen zeer verspreid, vanwege de vestiging van Chinees-Indische restaurants in heel Nederland.

De meeste Chinezen wonen in Amsterdam, Rotterdam-Rijnmond (ongeveer 16.000)[4], Den Haag (ongeveer 10.000)[5][6], Zoetermeer, Eindhoven, Tilburg, Maastricht en Venlo. De steden Delft en Deventer hebben relatief de grootste Chinese gemeenschappen van Nederland.[7]

Sinds een paar jaar zijn de Chinezen in Nederland een officiële minderheid. Inspraakorgaan Chinezen is de officiële vertegenwoordiger van de Chinezen in Nederland als minderheid.

Veel Chinezen boven de vijfentwintig werken in de horeca (veelal Chinees(-Indische) restaurant, snackbars, Japanse[8] en Koreaanse restaurants). De helft van de Chinezen wonen in de Randstad. In Rotterdam-Rijnmond wonen tien- tot vijftienduizend Chinese Nederlanders.[2] De Chinese Nederlanders zijn in bijna elke stad en dorp in Nederland te vinden. In dorpen zijn het meestal mensen die werken in een snackbar of Chinees(-Indisch) restaurant.[bron?]

Herkomst en subgroepen[bewerken]

Economische migranten[bewerken]

Zes procent van hen komt uit Suriname, twintig procent uit Indonesië, drieëntwintig procent uit Hongkong, vijfendertig procent uit de Volksrepubliek China en zestien procent uit overige landen zoals Maleisië, Singapore en het Verenigd Koninkrijk.[9] Een groot deel van de Nederlanders van Chinese afkomst zijn Han-Chinezen. Maar er bestaat ook een groep Chinezen die zichzelf Peranakan-Chinezen noemen. Andere veelvoorkomende subgroepen zijn Chinese Vietnamezen, Chinese Maleisiërs, Chinese Indonesiërs en Chinese Surinamers. Een zeer klein deel van de Chinezen in Nederland behoort oorspronkelijk tot de Chinezen in Thailand.


De Chinezen in Nederland afkomstig uit Maleisië, Singapore en Indonesië hebben voornamelijk Minnanyu en Chaozhouhua als moedertaal. Degenen uit Indonesië gebruiken Indonesisch ook vaak als moedertaal. Een deel van de Chinezen uit deze drie landen behoort tot de Peranakan-Chinezen, een Chinees volk dat sterk geassimileerd is met de Maleise cultuur en bevolking. Beroemde nazaten van deze Peranakan-Chinezen in Nederland zijn: Mei Li Vos en Thé Tjong-Khing.

De Chinezen uit Hongkong bestaat voor een groot deel uit autochtone Hongkongers. De eerste generatie heeft vooral Weitouhua en Hongkong-Hakka als moedertaal. De rest van de Hongkongers kwam oorspronkelijk uit de Zuid-Chinese provincie Guangdong.

De groep die vanuit Suriname kwam, bestaat grotendeels uit Hakkanezen die Hakkanees als moedertaal hebben.

Vluchtelingen en asielzoekers[bewerken]

In de loop der jaren zijn veel Chinezen naar Nederland gevlucht vanuit Volksrepubliek China, Vietnam en Indonesië. Dit waren niet alleen Han, want onder de vluchtelingen waren er ook Tibetanen en Oeigoeren.

Na de onafhankelijkheid van Indonesië werden veel Chinese Indonesiërs gediscrimineerd, vanwege hun vermeende loyaliteit aan de Hollanders. In de opvolgende jaren ontstonden rassenrellen tegen Chinezen. Dit gebeurde vooral wanneer het economisch slecht ging in het land. Vele vrouwen werden verkracht en veel bezittingen van Chinezen werden gestolen of kapot gemaakt. Hele Chinese buurten werden soms in brand gestoken. Door dit etnische geweld zijn na 1949 veel Chinezen vanuit Indonesië naar Nederland gegaan. Toen Nederlands-Nieuw Guinea door Indonesië werd binnengevallen, werden veel lokale Chinezen gewelddadig aangevallen. Hierdoor is een groot deel van de Chinezen in Nieuw-Guinea naar Nederland gevlucht.

Vanaf de jaren zeventig zijn veel vluchtelingen van Volksrepubliek China van Tibetaanse afkomst. Tot heden vluchten Tibetanen naar Nederland en andere landen. De Tweede Kamer had in 2011 kamervragen gesteld over mogelijke uitzettingen van deze groep vluchtelingen.[10]

In de jaren tachtig kwamen veel Chinese Vietnamezen naar Nederland als politiek vluchteling, ze waren voor het anti-Chinese geweld van de Vietnamese overheid gevlucht, dat na de Chinees-Vietnamese Oorlog ontstond. Ze verlieten Vietnam via gammele bootjes of via land naar de de Chinese provincie Guangxi. Voor de Chinees-Vietnamese vluchtelingen werden aparte Chinese scholen gesticht.

De nieuwste groepen Chinese migranten in Nederland komen van het Chinese vasteland. De meerderheid hiervan kwam vanuit Wenzhou, Guangzhou, Fuzhou en Qingtian. De migratie van deze vasteland Chinezen begon eind jaren tachtig. Een deel kwam na het neerslaan van het Tiananmenprotest als politieke vluchtelingen. Onder deze vluchtelingen bevinden zich ook ama's.[11]

De overheid van Volksrepubliek China zit niet altijd te wachten op de terugkeer van vluchtelingen. Maar in 1994 kon Nederland een akkoord bereiken en werden vijfhonderd Chinese vluchtelingen teruggestuurd naar de Volksrepubliek.[12]

Na 2000 is een deel van de politieke vluchtelingen afkomstig van (West-[13]) Volksrepubliek China van Oeigoerse afkomst. Volgens VluchtelingenWerk Nederland en Amnesty International lopen deze vluchtelingen een verhoogd risico, als ze terug worden gestuurd naar het land van herkomst.[14][15] In 2013 zijn er onder de vluchtelingen enkele tientallen Chinezen in Nederland van Oeigoerse afkomst.[16]

In 2008 was er een broodjeaapverhaal dat Koning Willem-Alexander de troon zou bestijgen en daarmee alle asielzoekers een verblijfsvergunning zou geven.[17] Hierop meldden zeshonderd Chinezen zich bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers in anderhalve week tijd.[18] Totaal hebben zich in maart en april achthonderd Chinezen gemeld.[19] Volgens de overheid hadden deze mensen geen vluchtelingen verhaal en waren het illegale migranten die al langer in Nederland verbleven.[20]

Studenten[bewerken]

De laatste jaren groeit het aantal uitwisselingsstudenten en wetenschappers uit China enorm. Erasmus Universiteit Rotterdam, TU Delft en TU Eindhoven hebben de meesten.[21]

Onder Chinese Nederlanders is een relatief grote groep jonge mensen. Ruim 45% van het volgt een WO-opleiding.[6]

Drie subgroepen[bewerken]

Men kan Chinese Nederlanders onderverdelen in Pre-2000 Chinezen, Nieuwe Chinesen en Tweede Generatie Chinezen. Pre-2000 Chinezen hadden zich voor 2000 in Nederland gevestigd. Zij kwamen vooral voor gezinshereniging en tot eind jaren tachtig kwamen zijn vooral uit Hongkong. De Nieuwe Chinezen hebben zich na 2000 in Nederland gevestigd en zijn relatief jong. Zij spreken vooral een Mandarijns dialect. Tweede Generatie Chinezen zijn het nageslacht van de twee hiervoor genoemde subgroepen.[6]

Jiaxiang[bewerken]

De jiaxiang speelt in de Chinese cultuur een zeer belangrijke rol. Ook al is men Chinees, men kijkt toch vaak naar de jiaxiang waar men vandaan komt. Mensen uit dezelfde jiaxiang steunen elkaar op allerlei gebieden in moeilijke tijden.

Meestvoorkomende jiaxiang van mensen van Chinese afkomst in Nederland:

Bevolkingsstatistieken[bewerken]

Aantal mensen van Chinese, Hongkongse, Singaporese,
Taiwanese en Macause afkomst van 1996-2011
[22]
jaartal China Hongkong Singapore Taiwan Macau totaal
1996 23.471 17.147 3523 896 75 45.112
2001 32.280 17.635 3774 1488 117 55.294
2006 44.713 18.132 4203 2295 125 69.468
2011 55.880 18.261 4490 2698 121 81.450

Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was het aantal Chinezen rond de 1500.[6] Op 1 januari 1997 werden 44.000 mensen geteld die van Chinese of Hongkongse afkomst zijn en 25.000 mensen van Chinese afkomst uit andere landen.[6] Nederland telde in 2000 61.702 Chinezen[7]. Op 1 januari 2011 zijn er bijna 80.000 Chinese Nederlanders, waarvan 51.000 eerste generatie migrant zijn[23]

Gemeente Aantal Percentage van de gemeentebevolking
Amsterdam[24] ondernemers: 671
Rotterdam-Rijnmond 16.000
Den Haag 10.000
Delft (2013)[25] 1.581 1,6
Nijmegen (2013)[26] 927
Amstelveen (2013)[27] 1.441
Arnhem (2013)[28] China: 1.392
Hongkong: 359
Taiwan: 19

Rotterdam[bewerken]

In Rotterdam woonden er in 1992 3664 Chinezen.[7] Op 1 januari 1997 werden 44.000 mensen geteld die van Chinese of Hongkongse afkomst zijn en 25.000 mensen van Chinese afkomst uit andere landen.[6] Nederland telde in 2000 61.702 Chinezen[7]. In Rotterdam woonden er in 2005 7545 Chinezen. Dat was een verdubbeling ten opzichte van 1992[7].

Onderwijs[bewerken]

Er waren in 2011 bijna duizend promovendi en wetenschappers in Nederland afkomstig uit Volksrepubliek China[21].

Dubbele nationaliteit[bewerken]

In 1999 waren er 2571 mensen met zowel de Nederlandse, als de Chinese nationaliteit. In 2004 waren dat er 4131 en in 2012 waren dat er 5562. Deze mensen met een dubbele nationaliteit hebben dan de Chinese nationaliteit van Hongkong, Macau of Republiek China (Taiwan), omdat de staat Volksrepubliek China de dubbele nationaliteit verbied. Hongkong, Macau en Republiek China voeren een ander beleid uit dan die van de Volksrepubliek.[29]

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van de Chinezen in Nederland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste Chinezen kwamen in 1911 aan in Rotterdam.[bron?] Tegenwoordig zijn er nog enkele hoogbejaarde Chinese mannen die voor de Tweede Wereldoorlog naar Nederland kwamen. De eerste groep migranten bestond vrijwel alleen uit mannen.

In 2011 werd het honderdjarige jubileum van Chinezen in Nederland gevierd.[30][31]

Cultuur[bewerken]

Voor de ongeveer 200.000 Chinezen die in Nederland wonen is het soms moeilijk om de traditionele cultuur te behouden. Dat komt door dat velen atheïst zijn, een steeds groter aantal worden protestants (ongeveer 2000 nu) en een steeds kleiner wordend aantal boeddhisten, daoïsten en confucianisten. Door de integratie raken de verschillende Chinese dialecten hier in onbruik als omgangstaal. Ook de westerse cultuur die het dagelijkse leven en media doordringt, heeft invloed. Chinese gezinnen kampen vaak met problemen zoals de verslechterende ouder-kindrelatie. Pubers zijn meestal zeer Westers en begrijpen soms de traditionele normen en waarden van de ouders niet. Omgangstaal tussen Chinese ouderen en ouders is meestal het dialect van hun jiaxiang. Die van de jongeren is meestal Standaardmandarijn, Standaardkantonees en steeds meer het Nederlands.

Uitvaart[bewerken]

De Chinese begrafenis is een belangrijk element in de Chinese cultuur, omdat het Chinese volk al millennia lang aan voorouderverering doet. De uitvaart wordt uitvoerig gehouden en boeddhistische en daoïstische Chinezen lassen een vegetarische vastenperiode die meer dan een week kan duren. Er is één rouwperiode van 49 dagen en één van honderd dagen.[32]

In Nederland zijn diverse ondernemingen die zich bezighouden met de uitvaart: Chinese bloemenwinkels, Chinese begraafplaatsen en Chinese grafstenen/urnenbewerkers. In veel Chinese supermarkten wordt wierook, dodengeld, religieuze kaarsen en ander offermateriaal voor de voorouderverering verkocht.

Er zijn in 2013 in Nederland Chinese begraafplaatsen in:[33]

Organisaties[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van Chinees-Nederlandse verenigingen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Chinezen in Nederland kennen vele streekgebonden en beroepsgebonden organisaties. Eén van de belangrijkste organen is Inspraakorgaan Chinezen (IOC) die verbonden is met de Nederlandse overheid.

Media[bewerken]

Veel Chinese Nederlanders van de eerste generatie kijken thuis televisie uit het vaderland. Onder de Kantonezen is TVB de favoriete zender. Bijna alle Chinezen die Chinese televisie kijken, kijken CCTV-4 en Phoenix TV. Deze twee en een paar Taiwanese kanalen zijn gratis te ontvangen via de schotel.

Elke zaterdag is er het Kantonees-Chinese programma Snelle berichten Nederland-China/ 荷華傳真 op 747 AM. In Amsterdam en omstreken is ook een Chinese radioprogramma te horen.

Er zijn meer dan zeven gratis Chinese kranten in Nederland. Twee Chinese kranten zijn te koop bij grote boekhandels. Deze zijn Sing Tao Daily en een Chinese krant uit Frankrijk. Bekende gratis Chinese kranten zijn: Asian News, Overzeese Chinezen Bulletin, European Commercial News (歐洲商報), CPC maandblad, China Times, Kanzhongguo en Dajiyuan.

Enkele films[bewerken]

Bekende Chinese Nederlanders[bewerken]


Externe links[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.jefdejager.nl/minderheden.php
  2. a b "The Ranking of Ethnic Chinese Population", OCAC, 2005. (en)
  3. http://www.fd.nl/artikel/22377301/chinezen-moet-eten-drinken-zingen
  4. http://archive.is/20121201111251/http://beheer.nhc.idios.nl/I_API/downloadEmbeddedFile.aspx?intAttachmentSetId=9dd3151d-dd5f-440a-a8c4-68b85e2007dd&intCacheTime=10080
  5. http://www.citymondial.nl/hotspots/cultuur/china-town.html
  6. a b c d e f http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/bevolking/publicaties/artikelen/archief/1998/1998-0020-wm.htm
  7. a b c d e http://www.cos.rotterdam.nl/Rotterdam/Openbaar/Diensten/COS/Publicaties/PDF/06-2510%20Chinezen%20in%20Rotterdam.pdf
  8. http://www.derestaurantkrant.nl/nieuws/chinese-restaurants-stappen-over-op-japanse-keuken/
  9. http://www.foquz.nl/allochtonen/chinezenG1.html
  10. http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/kamerstukken/2011/06/20/kamerbrief-over-de-terugkeer-van-chinese-asielzoekers-en-met-name-de-positie-van-tibetanen.html
  11. http://www.geledraak.nl/html/page434.asp
  12. http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2763302/1994/07/11/Akkoord-terugkeer-Chinese-asielzoekers.dhtml
  13. http://www.nu.nl/binnenland/3395908/nederland-moet-asielzoekers-westen-china-beschermen.html
  14. http://www.vluchtelingenwerk.nl/actueel/bescherming-oeigoeren-hard-nodig.php
  15. http://www.vluchtelingenwerk.nl/persberichten/risico-op-mensenrechtenschendingen-bij-terugkeer-oeigoeren-blijft.php
  16. http://nos.nl/artikel/494764-oeigoeren-niet-terugsturen.html
  17. http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/2081955/2008/04/01/Chinese-lsquo-asielzoekers-rsquo-spreken-al-Nederlands.dhtml
  18. http://www.elsevier.nl/Algemeen/blogs/2008/4/Chinese-asielzoekers-bewijzen-dat-beleid-faalt-ELSEVIER187948W/
  19. http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2664/Nieuws/article/detail/912438/2008/05/28/140-Chinese-asielzoekers-opgesloten.dhtml
  20. http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/Nieuws/archief/article/detail/1622701/2008/04/01/Hoofdbrekens-vanwege-Chinese-asielzoekers.dhtml
  21. a b http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2672/Wetenschap-Gezondheid/article/detail/1882730/2011/04/30/Universiteiten-racen-om-studenten-uit-China.dhtml
  22. http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLEN&PA=37325eng&D1=0&D2=a&D3=0&D4=0&D5=50,99,122,185,215&D6=0,5,10,l&LA=EN&HDR=G2,G3,T,G4&STB=G1,G5&VW=T
  23. http://www.cbs.nl/nl-NL/menu/themas/bevolking/publicaties/artikelen/archief/2011/2011-chinezen-art.htm
  24. http://www.os.amsterdam.nl/pdf/2012_factsheets_3.pdf China, Hong Kong, Macau of Taiwan
  25. http://delft.buurtmonitor.nl/ inw. met etniciteit niet-westers land: China
  26. http://nijmegen.buurtmonitor.nl/ herkomstgroepering (28kl) China/Hongkong
  27. http://amstelveen.buurtmonitor.nl/ Bevolking herkomst China en Taiwan [personen]
  28. http://arnhem.buurtmonitor.nl/
  29. http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?VW=T&DM=SLNL&PA=70798NED&D1=a&D2=0&D3=1-5,21,39,51,116,171,186&D4=1,6,l&HD=100108-1129&HDR=T,G3&STB=G1,G2
  30. Honderd jaar Chinezen in Nederland; www.nos.nl, 4 juni 2011.
  31. Chinezen in Nederland vieren eeuwfeest; www.parool.nl, 9 juli 2011.
  32. http://www.yarden.nl/voorlichting/Rouwrituelen/Chinezen
  33. http://www.asiannews.nl/dutch/chinezen-in-nederland/chinese-begraafplaats-zwolle/