Ebola

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Ebola
Ebola virus em.png
Coderingen
ICD-10 A98.4
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Ebola of Ebola hemorragische koorts is een ernstige humane virusziekte veroorzaakt door het ebolavirus. De ziekte is zeldzaam en komt typisch voor in de vorm van regionale uitbraken in landen in Midden-Afrika. De naam ebola komt van de gelijknamige rivier in Congo waar in 1976 een uitbraak plaatsvond en ebola voor het eerst herkend en aangetoond werd. De aandoening veroorzaakt een hoog sterftecijfer en er is geen specifieke behandeling of geneesmiddel beschikbaar tegen het virus. Bij de ebola-uitbraak in West-Afrika in 2014 wordt in zeer beperkte mate een experimenteel geneesmiddel getest dat werkzaam lijkt te zijn.

Symptomen en ziekteverloop[bewerken]

De incubatieperiode van ebola is 2 tot 21 dagen. Meestal ontwikkelt de patiënt na 7 dagen de eerste ziekteverschijnselen.[1] Nadat de eerste symptomen: koorts, zeer zware hoofdpijn en sterke pijnscheuten zich voordoen, kan de ziekte snel verergeren.

In het begin van de ziekte zal de patiënt niet-specifieke griepachtige symptomen vertonen, zoals keelpijn, koorts en algemene malaise. Deze symptomen komen snel opzetten en verergeren snel. Hoofd-, spier- en gewrichtspijn, koorts met kouderillingen, geen eetlust en een zwaktegevoel zijn de meest voorkomende vroege symptomen.

Een maculopapulaire, met vlekken gepaarde uitslag vertoont zich rond dag vijf van de infectie, voornamelijk op de romp. Deze uitslag is een weinig sensitief symptoom daar het slechts in ongeveer 15% van de gevallen voorkomt. Daarna volgen gastroïntestinale symptomen zoals buikpijn, overgeven en diarree. Tekenen van aantasting en bloeding van de slijmvliezen zijn: bindvliesontsteking, moeilijk en pijnlijk slikken en bloedingen van verschillende plaatsen van het maag-darmstelsel. Bloedingen van slijmvliezen en in de intraveneuze toegangsweg komen in de helft van de gevallen voor. In verdere fase kunnen bloedingen, myocarditis en longoedeem voorkomen.

In de tweede ziekteweek ziet men in de regel het begin van klinisch herstel óf een verdere klinische verslechtering met diffuse intravasale stolling, algeheel orgaanfalen en shock. Wanneer de patiënt aan de infectie overlijdt, gebeurt dit meestal in de tweede week. Het klinische herstel duurt lang. Gedurende deze periode ziet men regelmatig complicaties zoals orchitis, hepatitis, artralgie, myelitis en uveïtis. [2]

Besmettingen[bewerken]

Het virus is via alle lichaamssappen overdraagbaar. De versie die in Congo-Kinshasa voorkomt, kan waarschijnlijk via direct contact met de patiënt, door verpleging, of het dode lichaam worden verspreid. Niet iedereen die besmet is met het virus overlijdt hieraan; schattingen omtrent de mortaliteit lopen uiteen van 50% tot 90%. Naar alle waarschijnlijkheid spelen individuele factoren zoals de gezondheid en genetische aanleg een rol bij de gevoeligheid voor het virus. Ebola is een aantal keren uitgebroken, voor het eerst wetenschappelijk geregistreerd in 1976. Tot de uitbraak van de ziekte in 2014 in de West-Afrikaanse landen Guinee en Liberia stierven er per uitbraak niet meer dan een paar honderd mensen. Desalniettemin werd het ebolavirus maandenlang onderwerp van gesprek toen in 1995 er in Congo-Kinshasa weer een uitbraak plaatsvond. Begin 2005 vond een uitbraak van ebola plaats in Etoumbi.

Vleermuizen zijn de meest waarschijnlijke bron voor filovirussen. De virussen zijn aangetroffen in verschillende vleermuissoorten die in Afrika leven. Zij verspreiden het virus onder meer via hun ontlasting. Verschillende dieren in het Afrikaanse tropische regenwoud kunnen met het virus worden besmet, zoals chimpansees, gorilla’s en antilopen. Als mensen deze dieren slachten en eten, kunnen zij het virus ook krijgen.[3]

Epidemieën[bewerken]

2007[bewerken]

In augustus 2007 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie WHO een uitbraak van ebola geconstateerd in de Congolese provincie West-Kasaï. Minstens 167 mensen zouden zijn bezweken na besmet te zijn met het ebolavirus.

Op 29 november 2007 werd bekend dat in het district Bundibugyo in Oeganda op 10 november een ebola-uitbraak heeft plaatsgevonden.[4] Bij deze uitbraak gaat het om een tot op heden onbekende variant van het virus.[5] Deze nieuwe variant heeft als kenmerk dat het minder (externe) bloedingen veroorzaakt, daarentegen lijkt het vooral een dodelijke variant te zijn door de koorts die het virus veroorzaakt. Door deze nieuwe variant zijn tot nu toe 22 doden gevallen.

2014[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Ebola-uitbraak in West-Afrika in 2014 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De uitbraak van 2014 startte naar alle waarschijnlijkheid bij een jongetje van 2 en zijn moeder uit de Guinese regio Guéckédou op 2 december 2013.[6][7] In maart 2014 stierven zeker 111 mensen in Guinee aan het virus en zijn er 127 geregistreerde geïnfecteerden.[8] Ook in buurland Liberia werden eind maart 2014 twee besmettingen met het virus vastgesteld. [9] Op 10 april 2014 werd vastgesteld dat er twee personen besmet zijn met ebola in Marokko, wat erop wees dat het virus zich verder verspreidde.[10] In juni 2014 telde men al 759 besmettingen waarvan 468 met een dodelijke afloop. Op 12 augustus 2014 waren er volgens de WHO 1.848 besmettingen bekend, waarvan 1.013 patiënten zijn overleden. In Spanje is een besmette missionaris overleden aan de ziekte.

Vaccinatie en medicatie[bewerken]

Antivirale middelen voor mensen die besmet zijn met ebola zijn nog in ontwikkeling. Nadat het virus in de Verenigde Staten in 1989 bij apen was geconstateerd is men hiernaar op zoek geweest. Na jaren van laboratoriumonderzoek is nu een vaccin gevonden dat bij muizen en waarschijnlijk ook bij apen werkt. Dit is echter nog niet volgens vastgelegde procedures op mensen getest. Zowel het Leidse bedrijf Crucell als het Canadese Tekmira Pharmaceuticals zijn ver met de ontwikkeling van een vaccin. Op 12 augustus schonk de Canadese regering aan de WHO ruim 1000 doses van haar experimentele Ebola-vaccin VSV-EBOV. Het vaccin was alleen nog getest op apen.

Inmiddels is begin augustus 2014 bekend geworden dat twee Amerikanen Dr. Kent Brantly en Nancy Writebol met succes[11] behandeld zijn met het experimentele intraveneuze medicijn, een mengsel van drie monoklonale antilichamen, die na besmetting van muizen via de tabaksplant Nicotiana benthamiana kunnen worden verkregen,[12] genaamd ZMapp.[13] [14] Ook de Spaanse priester Miguel Pajares is inmiddels behandeld met het experimentele middel.[15] Het middel was nog in de testfase bij dieren, maar is vanwege de ernst van de ziekte toch toegepast op 3 doodzieke mensen en lijkt meteen veelbelovend te zijn.[16] Op 12 augustus overlijdt de Spaanse priester Miguel Pajares alsnog. Hij was al ernstig verzwakt voordat het medicijn werd toediend. [17] Op 12 augustus maakte het bedrijf Mapp Bio bekend de kleine voorraad aan ZMapp gratis naar Liberia te sturen.[18]Drie lokale dokters leken daar met succes te zijn behandeld,[19], maar één van hen is toch overleden.[20]

Het middel TKM-Ebola, dat de FDA eerder in 2014 verbood toe te passen bij gezonde vrijwilligers, werd op 7 augustus vrijgegeven voor gebruik bij besmette personen.[21] Het geneesmiddel hindert de RNA-synthese van het virus en belet zo de aanmaak van ziekmakende eiwitten.[22]

Van de reeds bestaande geregistreerde geneesmiddelen bleek clomifeen veelbelovend in besmette muizen.[23] Ook het niet geregistreerde favipiravir was werkzaam tegen het virus in studies in vitro en met besmette muizen.[24]

Er zijn geen gevallen bekend van personen die na het genezen van dit virus een tweede keer ziek zijn geworden. Gelet op het geringe aantal besmettingen per uitbraak is dat ook niet verwonderlijk. Het is hierdoor echter niet duidelijk of het menselijk immuunsysteem op termijn zichzelf afdoende tegen het virus kan beschermen zoals bij een gewone griep wel het geval is. Wel zijn gevallen beschreven van besmette personen die herstelden na bloedtransfusie met bloed van lotgenoten die eerder de ziekte hadden overleefd.[25]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. RIVM. "LCI-richtlijn Virale hemorragische koorts Filovirussen (ebola, marburg)". publicatiedatum: 3 maart 2011 wijzigingsdatum: 15 september 2014
  2. (en) WHO. Ebola virus disease
  3. RIVM. Ebola
  4. NU.nl. "Ebola breekt uit in Uganda", 29 november 2007.
  5. Trouw. "Nieuwe therapie beschermt tegen dodelijk Ebolavirus", 28 mei 2010.
  6. NOS. "2-jarige was eerste ebolapatiënt", 10 augustus 2014.
  7. (en) news.sciencemag.org. "Genomes reveal start of Ebola outbreak", 28 augustus 2014.
  8. NRC Handelsblad, Lex Boon. "Inmiddels 87 doden door ebola in West-Afrika", 2 april 2014.
  9. Knack. "Ebola-epidemie breidt uit: Libera bevestigt besmettingen, Senegal sluit grens met Guinee", 31 maart 2014.
  10. (fr) directinfo. "2 cas de Fièvre Ebola au Maroc : L’Algérie en état d’alerte", 10 april 2014.
  11. Telegraaf. "Amerikanen met ebola genezen", 21 augustus 2014.
  12. (en) Times of San Diego. "Local Biotech Increasing Production of ‘ZMapp’ Ebola Drug", 4 augustus 2014.
  13. (en) Wall Street Journal. "Experimental serum improves ebola patients’ condition", 4 april 2014.
  14. (en) CNN. "9 questions about this new Ebola drug", 6 augustus 2014.
  15. NOS. "Nieuw middel ebolapatiënt Spanje", 10 augustus 2014.
  16. (en) USAMRIID. "Experimental Ebola Treatment Protects Some Primates Even After Disease Symptoms Appear" (pdf), 21 augustus 2013.
  17. NU.nl. "Spaanse missionaris overleden aan ebola", 12 augustus 2014.
  18. deredactie.be. "Voorraad experimenteel ebolageneesmiddel naar West-Afrika", 12 augustus 2014.
  19. (en) BBC. "Ebola crisis: Doctors in Liberia 'recovering after taking ZMapp'", 19 augustus 2014.
  20. http://www.ad.nl/ad/nl/1013/Buitenland/article/detail/3724419/2014/08/25/Japan-biedt-experimenteel-ebolamedicijn-aan.dhtml
  21. http://www.nytimes.com/2014/08/08/health/second-experimental-drug-allowed-for-treating-ebola.html
  22. http://www.bbc.com/news/health-28663217
  23. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3955358/
  24. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0166354214000576
  25. (en) International Business Times. "Ebola Experimental Treatments: Tekmira TKM-EBOLA, Mapp Biopharmaceuticals MB-003", 1 augustus 2014. Survival plasma