Hooliganisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hooligans bij een wedstrijd van Spartak Moskou

Hooliganisme is geweld dat plaatsvindt in het kader van sportwedstrijden, en dan vooral voetbalwedstrijden. Ook blijken tegenwoordig openluchtmanifestaties podia voor gewelddadige acties. Er is echter een duidelijk verschil tussen hooliganisme en voetbalvandalisme.

Voetbalvandalisme is het gewelddadige gedrag dat bij sommige supporters opflakkert na bijvoorbeeld: een beslissing van de scheidsrechter, gedrag van een speler van de tegenpartij etc dat grote opwinding op de tribune teweeg brengt. Deze emoties leiden meestal niet tot zwaar gewelddadig gedrag.

Hooliganisme is meestal niet toevallig en juist structureel van aard. Het gaat hierbij om geweld bedrijven omwille van het geweld. Zo wordt bijvoorbeeld door hooligans rond de wedstrijd afgesproken ergens te vechten.

Geschiedenis van het hooliganisme[bewerken]

Tijdens het Byzantijnse Rijk[bewerken]

Hooliganisme bestond al ten tijde van het Byzantijnse rijk. Een bekend voorbeeld is het Nika-oproer. De aanleiding voor deze gewelddadige opstand in 532 te Constantinopel was een wagenrenwedstrijd. Keizer Justinianus I heeft na een aantal dagen het oproer neer laten slaan en dit kostte het leven aan ongeveer 30.000 mensen.

Hooliganisme bij het moderne voetbal en zijn voorlopers[bewerken]

Over heel Europa ontstonden er ruwe balsporten. In Frankrijk was er bijvoorbeeld Soule, in Engeland Hurling en Italië had zijn Calcio. Het waren allen zeer ruwe sporten, waarbij vaak gewonden en doden vielen. Uit deze sporten ontstond in Engeland voetbal en rugby. Het is dus normaal dat voetbal in zijn begindagen erg gewelddadig was. Het mocht zelfs lange tijd niet op school gespeeld worden.

Deze volkssport trok veel mensen uit de arbeidersklasse aan. Zij konden zich op en rond het veld uitleven zonder dat hun ‘patrons’ op hun vingers keken. Toen voetbal populairder werd, werden overal voetbalclubs opgericht. De spelers waren meestal arbeiders en hun supporters ook. Voetbal maakte dus deel uit van de arbeiderscultuur. Maar in de ruime beginperiode kan men eigenlijk nog niet van hooliganisme spreken. Wel was er voetbalvandalisme, waarbij enkelingen amok maakten. In Nederland gebruikte men toen het woord 'voetbalvlegels'.[1]

In de jaren 1950 kwam hooliganisme pas echt op gang. Door de gewijzigde samenleving veranderde de volkscultuur in West-Europa. Nieuwe subculturen ontstonden. Zo waren er de nozems, arbeidersjongeren die vaak gebruik maakten van geweld. De Engelse nozems gingen, net als hun collega-arbeiders, naar voetbalwedstrijden kijken. Ook hier waren ze gewelddadig. Door de media-aandacht werd het hooliganisme een echte hype en verspreidde het zich over heel Engeland. Door televisiebeelden, interlands, enz. ging hooliganisme de internationale weg op. In de jaren ’70 ontstonden de eerste sides in Nederland. Via hen stroomde het hooliganisme naar België door. In 1978 organiseerde Club Brugge het vriendschappelijke toernooi Brugse Metten. Voetbalploeg Feyenoord uit Rotterdam was uitgenodigd. Zij bezaten een grote hooliganaanhang. Vele Brugse supporters raakten door de Rotterdamse hooligans gefascineerd en vormden de eerste Belgische hooligangroep. Andere Belgische clubs zoals Standard, RSC Anderlecht, Beerschot en Antwerp volgden.

In de jaren 1970 ontstond in het Verenigd Koninkrijk een subcultuur van het hooliganisme, de casualscene.

Herkomst term[bewerken]

Er bestaan verschillende theorieën over de herkomst van de Engelse term hooligan, die als vroegst vindbare bron een bericht uit 1898 heeft. Hierbij drie theorieën[2], waarvan er geen vaststaat als de juiste.

  1. Het stamt mogelijk af van ene Patrick Hooligan of Houlihan, een Ierse crimineel die eind 19e eeuw in Londen woonde. Deze versie is afkomstig van Clarence Rook, die hem opvoerde in het boek The Hooligan Nights.
  2. Een andere mogelijkheid is dat de naam afstamt van een straatbende uit Islington met de naam Hooley's gang. Er is echter nooit een bron voor deze naam genoemd.
  3. De derde theorie is dat het woord afstamt van het Ierse woord houli of hooley, dat een wild feest betekent.

Supportersrampen rond de voetbalsport[bewerken]

  • Op 29 mei 1974 vonden grote supportersrellen plaats in De Kuip in Rotterdam bij een UEFA Cup-wedstrijd Feyenoord-Tottenham Hotspur. Deze werden veroorzaakt door dronken Hotspuraanhangers en ze worden gezien als de eerste voetbalrellen in Nederland.[3] Op 2 november 1983 waren er in hetzelfde stadion opnieuw rellen bij een UEFA Cup-treffen tussen deze twee clubs. Er vielen tientallen gewonden, op televisie was te zien hoe een Tottenham Hotspur-supporter werd neergestoken.
  • Op 1 maart 1987 ontstonden er tijdens de rust in de wedstrijd FC Den Haag-Ajax heftige rellen, mede veroorzaakt door de politie. Er vielen in totaal 25 gewonden.
De supporters van Liverpool vielen de Italianen aan. Doordat de supporters van beide ploegen door elkaar zaten en het stadion overbevolkt was, werden vele supporters geplet. Er vielen 39 doden, waarvan 32 van Juventus. De wedstrijd ging toch nog door en Juventus won met 1-0.
Na het Heizeldrama heeft men in België het plaatselijke hooliganisme hard aangepakt en het Heizelstadion helemaal veranderd. Het kreeg ook een andere naam, het Koning Boudewijnstadion.
  • Erik Lassche, een supporter van FC Twente, stierf op 8 december 1991 door toedoen van een supporter van Feyenoord. Hiermee werd hij de eerste Nederlandse 'voetbaldode'.
  • De Slag bij Beverwijk was een gewelddadig treffen tussen hooligans van Feyenoord en Ajax dat uit de hand liep. De vechtpartij vond plaats in Beverwijk op 23 maart 1997. Carlo Picornie, een Ajax-supporter van de F-Side, stierf tijdens de gevechten.
  • Op 5 april 2000 kwamen twee Leeds supporters om bij rellen tussen fans van Leeds en Galatasaray SK in de halve finale van de UEFA Cup. Galatasaray won deze wedstrijd en trof in de finale een andere Engelse club, Arsenal FC. Bij die wedstrijd, die in Kopenhagen werd gehouden, ontstonden ook onlusten waarbij tientallen gewonden vielen.
  • Op 6 augustus 2003 braken in de Turkse stad İzmir hevige rellen uit rond een vriendschappelijke wedstrijd tussen de aartsvijanden Karşıyaka SK en Göztepe Izmir. Hierbij vielen ongeveer 50 gewonden en één dode.
  • In Italië werd op zondag 11 november 2007 de 26-jarige SS Lazio-fan en DJ Gabriele Sandri neergeschoten door een agent. Sandri was samen met andere supporters op weg naar Milaan voor de wedstrijd Inter-SS Lazio. Op een parkeerplaats naast een snelweg ter hoogte van Arezzo ontstonden er onlusten tussen Lazio- en Juventussupporters, hierop schoot de agent. Als reactie op zijn dood ontstonden in heel Italië rellen, hierop besloot de Italiaanse voetbalbond om alle wedstrijden van serie A, B en C uit te stellen.
  • Op 22 augustus 2009 vonden de strandrellen in Hoek van Holland plaats. Na afloop van het dansfestijn Sunset Grooves ontstonden ongeregeldheden. In deze ongeregeldheden werden politieagenten in het nauw gedreven en viel een dode door een afgevuurde politiekogel.
  • Op 30 maart 2014 kwam een supporter van het Zweedse Djurgardens IF om het leven bij ongeregeldheden voorafgaand aan de wedstrijd. (wedstrijd: Helsingborgs IF - Djurgardens IF)

Voorbeelden van hooliganisme bij andere sporten[bewerken]

Hooliganisme en vandalisme vindt ook in andere sporten dan voetbal plaats, maar dit in mindere mate.

  • Bij het Grand slam tennistoernooi Australian Open van 2007 vonden relletjes plaats tussen supporters van Kroatische origine enerzijds en van Servische afkomst anderzijds[4]. Uiteindelijk werden zo'n honderdvijftig bezoekers verwijderd en nam de organisatie verschillende preventieve maatregelen zoals metaaldetectors en extra veiligheidscamera's[5].
  • Bij veldrijden vindt de laatste jaren meer en meer agressie plaats. Men is momenteel zelfs begonnen met maatregelen hiertegen. Zo kon er geen contact meer plaatsvinden tussen de supporters en de renners op het wereldkampioenschap veldrijden van 2007 in Hooglede-Gits. Ook aan andere maatregelen worden gedacht in het veldritmilieu. Renners die al geconfronteerd werden met agressie tijdens de koers, maar die ook terug sloegen, zijn Bart Wellens en Sven Nys.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Boeken

  • F-side is niet makkelijk, Pieloor, R.A., B. van de Meer, M. Bakker, (Het Spectrum, 2002).
  • X-Side, heersers na de wedstrijd, Cauwenbergh van,J. en Luysterborg,P. (Standaard Uitgeverij, 2004).
  • Geen woorden maar daden, Gageldonk van, P., (Nijgh & van Ditmar, Amsterdam, 1999).
  • Hand in hand, Gageldonk van, P., (Nijgh & van Ditmar, Amsterdam, 1996).
  • Eurohooligans, Gageldonk van, P., (Nijgh & van Ditmar, Amsterdam, 2000).
  • Handboek Hooligan , Gageldonk van, P., (Nijgh & van Ditmar, Amsterdam, 2001).
  • Football "hooliganism" policing and the war on the 'English disease', Dr. Stott, C. en Dr. Pearson, G., (Pennant Books Ltd, 2007)
  • Rotterdam Hooligan , Yoeri Kievits (Just Publishers, 2012)

Films


  1. Revue der sporten / Sport in beeld (1907-1939), Koninklijke Bibliotheek (Nederland)
  2. Quinion, Michael. Hooligan. World Wide Words (27 June 1998) Geraadpleegd op 2010-06-30
  3. Feyenoord en de voetbalrellen van 1974. Sportgeschiedenis.nl, 12 januari 2007
  4. Gangs warn of more violence. Theage.com.au, 16 januari 2007
  5. Zero-tolerance-beleid op Australian op Knack.be