Libertarisch socialisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
SOCIALISME

Rode vlag
Ontwikkeling

Geschiedenis van het socialisme

Ideeën

Gelijkwaardige behandeling
Economische democratie
Technocratie
Directe democratie
Staatsbedrijf
Basisinkomen
Socialisatie (economie)

Varianten

Communisme
Democratisch socialisme
Libertarisch socialisme
Marktsocialisme
Sociaal-anarchisme
Syndicalisme
Sociaaldemocratie
Revolutionair socialisme
Socialisme van de 21ste eeuw
Vroege socialisme

Mensen

Claude Henri de Saint-Simon
Robert Owen
Karl Marx
Friedrich Engels
Ferdinand Lassalle
William Morris
John Dewey
Edvard Kardelj
Robin Hahnel
Michael Albert
Manuel Sacristán

Organisaties

Eerste Internationale
Tweede Internationale
Comintern
Vierde Internationale
Socialistische Internationale (1951)
Wereldfederatie van democratische jeugd
International Union of Socialist Youth

Portaal  Portaalicoon  Politiek
ANARCHISME
Symbool anarchisme
Maatschappijvormen

Anarchocommunisme
Anarchokapitalisme
Anarchoprimitivisme
Collectief-anarchisme
Individualistisch anarchisme

Tactische en Filosofische Opvattingen

Anarchopacifisme
Anarchosyndicalisme
Autonomisme
Christenanarchisme
Ecoanarchisme
Illegalisme
Voluntarisme

Verzameltermen

Libertarisch socialisme
Sociaal-anarchisme

Libertair, libertarisch of vrij socialisme is een politieke ideologie op het snijvlak van anarchisme en socialisme. Het streeft een autoriteitsloze samenleving met een socialistische, democratische economie na. De anarchistische vleugel van het libertarisch socialisme wordt tot het sociaal-anarchisme gerekend en is verwant aan het anarchosyndicalisme.

Kenmerken[bewerken]

Het libertaire socialisme is een verzamelterm die op verschillende manieren gebruikt kan worden. Anarchisten zoals Ferdinand Domela Nieuwenhuis en Benjamin Tucker gebruikten de term libertair socialisme als een synoniem voor het anarchisme. (In die tijd bestond het anarchokapitalisme nog niet.) Dit betekent dan dat libertair socialisme de verzamelterm was voor mutualisme, collectief-anarchisme, individualistisch anarchisme en het anarchocommunisme. [1] [2] [3] Na de komst van het anarchokapitalisme – rond 1960 – staan deze antikapitalistische vormen van het anarchisme bekend onder de verzamelnaam het sociaal-anarchisme of socialistisch anarchisme.

Echter, de term libertarisch socialisme wordt ook gebruikt voor niet-anarchistische denkbeelden. Zo beweerde Peter Hain dat libertaire socialisme niet neerkomt op anarchisme, maar op minarchisme. Dus volgens hem wilden anarchisten de Staat afschaffen, terwijl de libertair socialisten de macht van de Staat slechts wilden beperken. [4]

Voorbeelden van minarchistische libertair socialisme zijn de Socialistische Partij (1918-1928) van Kolthek, het revolutionair syndicalisme, gildesocialisme en het Parecon-model van Michael Albert en Robin Hahnel. Zo wilt het gildesocialisme dat de fabrieken en werkplaatsen onder arbeiderszelfbestuur komt, terwijl de Staat blijft bestaan, maar geen directe rol speelt in het economische leven. Dus het kapitalistische loonarbeid is dan afgeschaft, terwijl de productie ook niet onder staatssocialisme viel.

Libertarisch socialisten zijn altijd zowel tegen particulier eigendom van productiemiddelen als tegen iedere vorm van Staatseigendom van productiemiddelen. Dit in tegenstelling tot libertariërs, die ook tegen overheid zijn maar wel het particuliere eigendom van de productiemiddelen erkennen, en in tegenstelling tot de meeste marxisten die tegen persoonlijk eigendom zijn maar de staat zien als een strijdmiddel.

Net als libertariërs en anarchisten wijzen de (andere) libertarisch socialisten elke bemoeienis van de overheid op het persoonlijke vlak af. Op die manier proberen ze een zo groot mogelijke vrijheid te verkrijgen zonder dat de minderbedeelden daar het slachtoffer van worden. Veel libertarisch socialisten zijn van mening dat eigendom diefstal is, en streven dus naar afschaffing van persoonlijk eigendom van de productiemiddelen en wat daar met behulp van de toewending van de arbeidskracht van de werkenden uit voortkomt. Ze zien meer iets in het recht van eenieder om algemene goederen te mogen gebruiken, maar nooit bezitten.

Recent kent het libertarisch socialisme ook een andersglobalistische tak, ecologisch georiënteerd, en zich inspirerend op het autonomisme en het situationisme van de laatste decennia van de twintigste eeuw.

Bekende libertarisch socialisten[bewerken]

Bekende libertarisch socialisten zijn/waren Noam Chomsky, Emma Goldman, Oscar Wilde, Pierre-Joseph Proudhon, Emiliano Zapata, Howard Zinn, Robin Hahnel en Michael Albert. De twee laatstgenoemde auteurs zijn bekend vanwege hun Pareconmodel dat gebaseerd is op decentrale planning.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ferdinand Domela Nieuwenhuis: De Geschiedenis van het Socialisme Boek 3
  2. Ferdinand Domela Nieuwenhuis: Autoritair en Libertair Socialisme
  3. Benjamin Tucker: State Socialism and Anarchism
  4. Hain, Peter "Rediscovering our Libertarian Roots" Chartist (August 2000)