Libertarisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ama-gi, vrijheid in het Sumerisch, wordt door sommige libertariërs als logo of symbool gehanteerd. Maar ook de progressieve liberale denktank Liberales gebruikt dit symbool als logo.^[1]. Verder gebruikt het Institucion Politica para la Libertad of Peru het logo, en uitgeverij Liberty Fund gebruikt het.

Het libertarisme is een op vrijheid gebaseerde politieke filosofie verwant aan het liberalisme. Volgens veel libertariërs is het libertarisme eigenlijk een radicale of consequente variant van het liberalisme.

Oorspronkelijk werd de naam gevoerd door (linkse) anarchisten, maar in de loop van de twintigste eeuw is libertarisme vooral in zwang geraakt om een kapitalistische ideologie aan te duiden. Deze kapitalistische libertariërs werden onder meer geïnspireerd door de denkbeelden van Bernard Mandeville, die van mening was dat de private ondeugden, zoals hebzucht, de bron van maatschappelijk welzijn vormden (Private vices, public benefits). Voor de oorspronkelijke betekenis, zie libertarisch socialisme. Ook zijn er raakvlakken met het anarchisme omdat beiden niets moeten hebben van teveel overheidsbemoeienis.

De grondslag van het libertarisme kan worden samengevat in het non-agressieprincipe: iedereen heeft de vrijheid te doen en laten wat hij wil, zolang hij geen geweld gebruikt om iemands persoon of eigendom aan te tasten (je kunt wel geweld gebruiken als verdediging tegen iemand die deze regel overtreedt). Geweld wordt in dit verband gedefinieerd als het aantasten van de persoon of het eigendom van een ander zonder toestemming of instemming van die ander, of het dreigen hiermee. ^[2]

Libertarisme vormt een inspiratiebron voor het neoliberalisme, verder heeft het raakvlakken met de politieke opvattingen van het Objectivisme. Libertarisme wordt wel eens verward met de levensfilosofie libertinisme.

[bewerken] Individuele vrijheid en verantwoordelijkheid

Uit het basisprincipe van het libertarisme volgt bijvoorbeeld dat je niet mag stelen, moorden, verkrachten enzovoort. Echter, als iemand anders met geweld begint mag je je wel met geweld verdedigen of laten verdedigen. Fraude (het tot stand brengen van een ruil met een ander door middel van een leugen) wordt binnen het libertarisme ook gezien als geweldsinitiëring^[bron?].

[bewerken] Anti-belastingheffing

Nu is bijna iedereen het er over eens dat de libertarische non-agressieregel van toepassing behoort te zijn op het gedrag van normale burgers onderling. Het bijzondere aan het libertarisme is dat het de non-agressieregel ook van toepassing wil laten zijn op mensen die handelen in opdracht van overheden. Veel overheidswetten zijn namelijk gebaseerd op geweldsinitiëring en libertariërs willen dat deze wetten worden afgeschaft. Belastingheffing wordt door libertariërs bijvoorbeeld als een vorm van geweldsinitiëring gezien: de overheid beschikt (zo nodig met het geweld van een deurwaarder) over het eigendom van burgers zonder hun toestemming. Een slogan van libertariërs is: "belasting is diefstal". Het feit dat er democratisch is gekozen voor de belastingheffing en andere wetten waarmee de overheid ingrijpt in het leven en eigendom van burgers doet hier volgens libertariërs niets aan af. Noch een minderheid noch een democratisch gekozen meerderheid mag volgens libertariërs beschikken over het leven of eigendom van burgers, behalve ter verdediging van lijf en goed.

[bewerken] Vrije markt

Omdat het libertarisme vindt dat alle relaties tussen mensen onderling gebaseerd moeten zijn op vrijwilligheid, en dat alle handelingen moeten zijn toegestaan behalve het beschikken over andermans leven of eigendom, zijn libertariërs voor een volledig vrije markt-economie ofwel puur kapitalisme. Libertariërs stellen dat het reguleren van de economie neerkomt op het reguleren van mensen. Elke regulering anders dan ter bescherming van leven of eigendom (zoals wetten tegen diefstal, fraude, mishandeling en het vervuilen van andermans milieu) zien libertariërs als een ongeoorloofde inbreuk op de vrijheid. De meeste economische regulering (belasting, vergunningenstelsels, anti-kartelwetgeving, prijsregulering, minimumlonen enzovoort) wordt daarom als ongeoorloofd gezien, en daarom streven libertariërs naar een volledig vrije markt. Libertariërs zien de vrije markt niet alleen als een moreel systeem, maar denken ook dat de vrije markt voor de grootst mogelijke welvaart zorgt, zowel voor arm als rijk.

[bewerken] Libertarisme en de overheid

De meeste libertariërs streven naar een minimale staat (minarchisme of nachtwakersstaat). Sommigen streven naar het volledig afschaffen van de staat (anarchokapitalisme). Minarchisten willen dat de overheid zich alleen bezighoudt met politie, rechtspraak en leger. De betaling voor die diensten dient vrijwillig te gebeuren en niet door middel van belastingen. In het geval van politie en rechtspraak zou betaald moeten voor de levering van specifieke diensten, al dan niet door middel van een verzekering. Het leger is moeilijker te financieren, omdat dat een collectief goed is, maar het idee is dat het toch zou kunnen worden betaald door donaties of doordat men sociale druk (of boycot-acties) gebruikt om iedereen over te halen zijn steentje bij te dragen.

[bewerken] Kritiek op het libertarisme

Het artikel Kritiek op het libertarisme geeft een overzicht van kritiek op de ideologie van verschillende kanten.

[bewerken] Externe links

• Libertarian.nl
• Libertarian.be
• Libertarisme.nl
• MeerVrijheid.nl
• Vrijspreker.nl
• Libertarismeforum.nl
• Rothbard.be