Portaal:Yoga

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Aum.svg
Om

Yoga Portaal
bewerk 

 


योग
Yoga (Sanskriet: योग voor juk, verenigen, beheersen) is in zijn brede context: een hindoeïstische filosofie die leert de geest, het gevoel en het lichaam te beheersen, om daarmee de vereniging met het goddelijke te bereiken. In een meer alledaags, westers concept wordt met yoga hatha yoga bedoeld: een tak van yoga die bestaat uit een systeem van oefeningen om beheersing van de geest en het lichaam te verkrijgen.
Traditiegetrouw houdt men vier hoofdstelsels van de yoga aan:
  • raja yoga: de yoga van de naar binnen gerichte concentratie
  • jnana yoga: de yoga van (zelf)onderzoek langs de weg van het intellect, gericht op zelf-realisatie, het wegvallen van de grens tussen persoonlijk en goddelijk
  • bhakti yoga: de yoga van liefde en toewijding gericht op het goddelijke, hetzij door een voorstelling van het goddelijke door een object of door een persoon in wie men het goddelijke ziet
  • karma yoga: de yoga van handeling zonder gehechtheid en zonder eigenbelang; deze yoga is min of meer gericht op het goddelijke
De Yogasoetra's van Patañjali beschrijven de raja yoga, waarvan de hatha yoga de basis vormt. De acht geledingen van raja yoga worden beschreven in de tweede pāda (hoofdstuk) van de Yogasoetra's. Het betreft de volgende niveaus, die tevens fasen zijn van voortschrijdende gevorderdheid:
  1. Yama verwijst naar de vijf onthoudingen
  2. Niyama verwijst naar de vijf voorschriften
  3. Asana: lichamelijke oefening
  4. Pranayama: ademhaling
  5. Pratyahara: terugtrekking van de zintuigen
  6. Dharana: concentratie
  7. Dhyana: meditatie
  8. Samadhi: volledige overgave

Raja yoga is Sanskriet voor de koninklijke weg: een samenstel van oefeningen om de geest te leren beheersen. Het gaat om bewustwording en het vermogen de gedachten in banen te leiden.

Jnana yoga is de weg van het directe inzicht in de non-duale ondergrond van alles wat (in dualiteit) verschijnt.

Bhakti yoga is de weg van de bhakti ofwel de devotie, toewijding en liefde voor de Allerhoogste, een goeroe of een profeet. Bij deze yoga hoort de uitdrukking van diepe devotie in riten, ceremoniën en lofliederen.

Karma yoga is de weg van de invulling van het leven om door praktische inspanning tot eenwording te komen en zo net als bij alle andere yoga's bevrijd te worden van de cyclus van dood en wedergeboorte die door karma in stand gehouden wordt.

bewerk 

1. Yama

Yama is de eerste stap op het achtvoudige yogapad uit Patañjali's Yogasoetra's. Er zijn vijf yama's of geloften van zelfonthouding. Men belooft zich te onthouden van geweld, van leugen en bedrog, van diefstal, van onkuisheid en van hebzucht.

ahimsasatyaasteyabrahmacharyaaparigraha

Niyama is de tweede stap op het achtvoudige yogapad uit de Yogasoetra's van Patanjali. De vijf niyama's zijn de gedragsregels van individuele discipline betreffende reinheid, tevredenheid, soberheid, zelfbeschouwing en toewijding aan het Allerhoogste.

shauchasantoshatapassvadhyayaishvarapranidhana

Pranayama ('prana' is Sanskriet voor levenskracht en 'yama' betekent beheersing) is de beheersing en regulering van de ademhaling en het prana via het doen van oefeningen. De beoefening van pranayama heeft twee belangrijke doelen. Fysiek is dat het brengen van meer zuurstof in het bloed, waardoor er ook meer zuurstof naar de hersenen wordt aangevoerd. Mystiek zouden de pranayamatechnieken het prana of vitale levensenergie beheersen.

Volledige Ademhaling

Yoga
Nuvola single chevron right.svg Zie volledige ademhaling voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De volledige ademhaling is de belangrijkste ademhaling in de yoga. Zij verenigt de volgende drie ademhalingen tot een geheel in een natuurlijke, ritmische beweging:

Prana

Yoga
Nuvola single chevron right.svg Zie prana voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Prana komt in de mythologie voor als een van de vijf windgoden van de Oppergod van de Wind, Vayu. De andere vier zijn: Apana, Udana, Samana en Vyana. 'Vāyu' is Sanskriet voor blazer en 'prāna' betekent ademen (ook wel levensadem). Er wordt daarom ook naar hem verwezen als de god van het leven. Hij wordt verder omschreven als "Mukhya-Vāyu" (de heerser Vayu) of "Mukhya Prāna" (de heerser van het Leven).

Vayu is volgens hymnes uitzonderlijk mooi en rijdt geruisloos in zijn glanzende paardenspan die voortgetrokken wordt door twee, negenenveertig of ook wel duizend witte en paarse paarden. Een witte vaandel is zijn belangrijkste kenmerk.

Binnen de yoga is Prana een van de vijf vitale levensstromen, met een verwijzing naar dezelfde goden uit de hindoeïstische mythologie. Prana wordt ook als gelijkstelling van Vayu gebruikt, en vertegenwoordigt daarbij alle vijf stromen tezamen. Van deze stromen gelooft men dat ze worden opgewekt door het lichaam, en dat ze alle biologische processen beheersen.

abhyantara bahya stambha vrittiactiverende ademhalingagni prasanaanulomaanuloma vilomabhastrikabrahmarichandra bhedanachatur mukhidirgha sukshmakapalabhatikevala kumbhakakumbhakamurchanadi sodhanaohm sahita rechakaplaviniprachhardanaprana apana samyuktapratilomasahita kumbhakasama vrittisamanusapta vyahritasargarbha sahita kumbhakasarva dwara baddhasithalisitkaristambha vrittisukha purvakasuksama shwasa prashwasasurya bhedanatri bandha kumbhakaujjayivaya viya kumbhakavilomavisama vritti


Yoga

Een mantra is een gedicht, woord, een uitspraak, of een lettergreep die het midden houdt tussen een spreuk met magisch effect en een gebed. In sommige gevallen wordt hij herhaald en is hij bedoeld als een continue recitatie. De bekendste mantra is Om.


Yoga

De mudra (Sanskriet voor zegel of gebaar) is een bepaalde houding met de hand of met beide handen. Mudra's worden al beschreven in de oude Veda's. Een mudra wordt bijvoorbeeld uitgevoerd tijdens het mediteren of het doen van pranayama-oefeningen. Soms kan een mudra ervoor zorgen dat de concentratie beter vastgehouden kan worden. Een yogi verklaart dit doordat de prana-energie beter kan doorstromen tussen de ene en de andere vingers. Op andere momenten is een mudra puur praktisch van nut: vingers sluiten dan een neusgat af wanneer het de bedoeling is dat er door het andere neusgat ingeademd wordt.

ahamkarabuddhicupgomukhajnananamastéohmprithvishantishivavishnuyoni


Yoga

Hindoeïsme is de verzamelnaam die vanaf de 19e eeuw wordt gegeven aan diverse godsdiensten van Indiase oorsprong. De benaming is afgeleid van het Perzische woord 'hindoe', dat rivier betekent. Het hindoeïsme is de oudste nog levende religieuze traditie ter wereld en is ontstaan in de tijd van de Indusbeschaving rond het jaar 2500 v.Chr. Ongeveer 900 miljoen mensen hangen deze religie aan. Van veel oude heilige geschriften zijn auteur en datering niet bekend; er is geen sprake van één enkele hoofdstichter van het hindoeïsme. Vermoedelijk zijn arische en dravidische elementen versmolten, en hindoes beschouwen ook het jaïnisme en boeddhisme als afsplitsingen van het hindoeïsme. Ook de yoga wordt als een afsplitsing bekeken, zodat er veel overlappingen voorkomen in de filosofisch-historische teksten.

gewenste en te verbeteren artikelen:

portaal:hindoeïsme (ar,cs,de,en,fr,hi,id,it,pl,ru,sv)

hindoeïsme (Fairytale bookmark.png fr,id,lv,hr) – bahai (Fairytale bookmark.png ar,en,eo,es,ja) – ganesha (Fairytale bookmark.png en,it) – Shankara (Fairytale bookmark.png en,pl)

Een yogadieet is een dieet dat gericht is op lichamelijk en geestelijk welzijn en zuiverheid, voortvloeiend uit de achterliggende spirituele yogafilosofie. Daarbij behoort een aantal voorschriften: voeding mag niet statisch of vergrovend op lichaam of geest uitwerken (tamasisch zijn) zoals bij bedorven voeding, mag niet kunstmatig opwekkend werken zoals bij cafeïne (rajasisch zijn) en moet voedzaam en zuiverend uitwerken (sattvisch zijn) op lichaam en geest.

bewerk 

Teksten en publicaties


Yoga

Oude geschriften

Toonaangevende publicaties sinds de 20e eeuw

Indien in het Nederlands verschenen, zijn de Nederlandse titels gegeven en de jaartallen van de eerste uitgave in de oorspronkelijke taal:

Deze lijst is niet compleet.


Yoga

Rishikesh wordt ook wel eens de wereldhoofdstad van de yoga genoemd, vanwege zijn vele yogacentra. Artiesten als The Beatles zijn er op bezoek geweest in de ashram van Maharishi Mahesh Yogi, maar ook verschillende andere artiesten, zoals Mike Love van The Beach Boys, Donovan en Kate Winslet. Yogaleraren als André Van Lysebeth en Vishnu Devananda bezochten Rishikesh. Het is onder andere de vestigingsplaats van de Divine Life Society, die opgericht is door Swami Sivananda.

Een andere belangrijke yogastad is Poona.

bewerk 

Bronmateriaal op Wikiprojecten

bewerk 

Meehelpen?

Dit kan beter

De religieus-filosofische aspecten van de yoga zijn onderbelicht en kunnen nog verder worden uitgediept of verduidelijkt:

ahimsaajnaanahataaparigrahaasteyabhakti yogabindubrahmacharyadharanadhyanaishvarapranidhanajnana yogakarma yogamanipuramantra yogamuladharanatya yoganiyamapratyaharasahasrarasamadhisantoshasatyashauchasvadhyayaswadhisthanaSwami Swatmaramatapasvishuddhayamayogadieet

Bent u het hier niet mee eens, of is een artikel inmiddels juist aangevuld, haal dan gerust een link weg of plaats er een bij.

Zin om te helpen?

Als je hier interesse in hebt, begin er dan gerust mee.

asana van de week
parivrtta parsvakonasana
omgekeerde zijwaardse hoek
zie ook: asanaoverzicht

Asana (Sanskriet voor zit(ten), (ver)blijven) is een lichaamshouding waarmee de yogabeoefenaar zijn lichaam fysiek rekt en strekt om daarmee lenigheid, gevoel voor evenwicht, uithoudingsvermogen en vitaliteit te ontwikkelen. De beoefenaar leert echter ook aandacht en alertheid tijdens het mentale beeld, de beweging en het aannemen van de houding. Asana's zijn goed geschikt om grenzen van het lichaam te leren kennen.

asana's met een foto
adho mukha svanasanaardha matsyendrasanaashtanga namaskarabhagaritasanabhujangasanachakrasanadhanurasanaeka pada sarvangasanagodhapithamhalasanahandstandhasta uttanasanahastinishadanakatushpada pithamkleermakerszitniralamba salabhasanapadma sarvangasanapadma sirsasanaparipurna navasanaparivrtta parsvakonasanaparsvottanasanapaschimottanasanapranamasanapurvottanasanasarvangasanasavasanasetu bandha sarvangasanasiddhasanasirsasanasukkasanaupavistha konasanaurdhva mukha svanasanauttanasanautthita ashwa sanchalanasanavajrasana
asana's zonder foto: foto gewenst!
anjali mudraanjaneyasanaashwa sanchalanasanabaddha konasanabakasanabalasanachaturanga dandasanadandasanaeka hasta adho mukha vrksasanagomukhasanahanumanasanajanu sirsasanamakarasanamarichyasana Imarichyasana IImarichyasana IIImarichyasana IVmarjariasanamatsyasanamayurasanapadma adho mukha vrksasanaparivrtta trikonasanaphalakasanapincha mayurasanaprasarita padottanasanasalabhasanasimhasanasvanasanatadasanatafelhoudingtrikonasanaustrasanautkatasanautthita parsvakonasanautthita tadasanaviparita karanivirabhadrasana Ivirabhadrasana IIvirabhadrasana IIIvrksasanayoga nidra

Pratyahara is de vijfde stap op het achtvoudige yogapad uit de Yogasoetra's van Patanjali. Bij Pratyahara keert men de aandacht, die doorgaans naar buiten gericht is, naar binnen. Hierbij worden gewaarzijn en waakzaamheid geleerd.

Dharana is de zesde stap op het achtvoudige yogapad uit de Yogasoetra's van Patanjali. Bij Dharana wordt er gefixeerd op één punt of onderwerp. Dharana is erop gericht de mens te brengen tot zelfverwerkelijking.

Dhyana is de zevende stap op het achtvoudige yogapad uit de Yogasoetra's van Patanjali. Bij Dhyana wordt de geest tot bewustzijn gebracht met als doel zich te bevrijden uit de ketenen van actie en reactie. Dhyana komt ongeveer overeen met meditatie of contemplatie, en tevens met het boeddhistische begrip jhana.

Samadhi is de achtste en laatste stap op het achtvoudige yogapad uit de Yogasoetra's van Patanjali. Samadhi is de staat waarin de menselijke geest volkomen vrij is van activiteit om zich heen, en waarin het bewustzijn ongehinderd is door gedachten.


Yoga

Een yogaserie bestaat uit een aantal elkaar opvolgende asana's, die vaak een tegengesteld ritme kennen. Bijvoorbeeld doordat er bij elke yogahouding wordt gewisseld tussen de in- en uitademing of doordat de rug om beurten bol en hol wordt gestrekt. Van oudsher bekende yogaseries zijn de Zonnegroet en de Maangroet. Sommige moderne yogastijlen, zoals pilates en vooral ashtanga vinyasa yoga (poweryoga), staan bekend om hun vele yogaseries. De Vijf Tibetanen bestaat uit vijf sets van zogenaamde tandemoefeningen.


Yoga

Een chakra (Sanskriet voor wiel of cirkel) is een centrum van prana en alle chakra's samen zouden de verbindingen vormen tussen de verschillende energieniveaus op spiritueel, mentaal, emotioneel en fysiek gebied. Ze worden gezien als de knooppunten waarin de vitale levensstromen samenkomen. Deze levensstromen worden nadi's genoemd; shushumna, ida en pingala zijn daarvan de belangrijkste.

muladharaswadhisthanamanipuraanahatavishuddhaajnasahasrara – (bindu)


Yoga

Kriya's zijn technieken om het lichaam fysiek te reinigen, door het prikkelen van de afscheidingsmechanismen. In bepaalde yogarichtingen hebben kriya's een andere betekenis, waaronder bepaalde oefeningsseries.

tratakanetikapalabhatidhautinaulibasti

Bij een bandha (Sanskriet voor gebonden of afsluiting) is er sprake van druk, samentrekking en kracht van of op de spieren. Bandha's worden staand of vanuit de kleermakerszit uitgevoerd in combinatie met pranayama, wat als doel heeft gebundelde hoeveelheden prana vast te houden en te gebruiken.

ajnahrijalandharajivhamulanabhiswadhitraya (maha) – uddiyana
André Van Lysebeth (België, 1919 - Perpignan, 2004) was een Belgische leraar hatha yoga en ashtanga vinyasa yoga in Brussel en Parijs. Hij ging meerdere malen naar India, waarbij hij kennis opdeed bij onder andere Swami Sivananda en Pattabhi Jois. In 1969 schreef hij het boek met de titel "J'apprends le Yoga" dat werd vertaald naar "Yoga Self-Taught" en "Yoga. Doen en begrijpen". Het boek werd in het totaal in vijftien talen gepubliceerd en was baanbrekend voor die tijd, gezien het yoga presenteerde op een gedetailleerde manier en inging op de effecten van elke asana. Hij beschreef verder de ongezonde westerse gewoonten, zoals verkeerde eetgewoonten en slapeloosheid, en reikte er oplossingen voor aan.
Yoga

Lahiri Mahasaya werd geboren in Bengalen in 1828 kreeg op zijn dertigste in de Himalaya de opdracht van de grote Mahavatar Babaji om de kriya yoga te leren en te verbreiden. Hij woonde met zijn familie in Varanasi en onderwees zijn leerlingen op de binnenplaats van zijn huis, waaronder Sri Yoekteswar en de ouders van Paramahansa Yogananda. Uit zijn titel Mahasaya blijkt dat hij moet worden gezien als een grote ziel. Hij weidde mensen in, ongeacht welke religie of kaste ze aanhingen, waaronder hindoes, christenen, moslims, monisten], dualisten of mensen zonder een bepaald geloof.

bewerk 

Yogastijlen, inspirators en organisaties

De vier hoofdtakken van yoga zijn raja yoga, bhakti yoga, jnana yogaen karma yoga, waarbij hatha yogade basis vormt van raja yoga. Er zijn veel internationale organisaties die vaak op een enkele leer zijn gebaseerd. De International Yoga Federation(en) werpt zich op als een overkoepelende organisatie van alle stijlen. Hieronder volgt een overzicht van yogastijlen, de inspirators en de organisaties erachter.
Yogastijl inspirator yoga-organisatie
Sri Chinmoy x
Harbhajan Singh Khalsa 3HO
Prabhat Rainjan Sarkar Ananda Marga
agama yoga (en) Vivekananda Saraswati
agni yoga (en,de,fr) Nikolaj en Helena Rjorich
anusara yoga John Friend x
Art of Living Ravi Shankar IAHV
ashtanga vinyasa yoga (poweryoga) Pattabhi Jois
Bikram-yoga (en,de) Bikram Choudhury (en) x
dahn yoga (en) Ilchi Lee (en) x
dru yoga Mansukh Patel x
integrale yoga (en,fr) Aurobindo x
Iyengar-yoga B.K.S. Iyengar
kripalu yoga Amrit Desai (en) Kripalu Center (en)
kriya yoga Kriyananda
en Paramahansa Yogananda
kum nye Tarthang Tulku x
Malladihalli Swamiji (en) Yoga School Malladihalli
kundalini yoga
mantra yoga
Narayanananda Universal Yoga Narayanananda (en)
sahaja yoga Nirmala Srivastava Sahaja Yoga International
Saswitha-yoga Saswitha Organisatie van Boeddhi-priesters
Stichting Yoga Welfare Fonds
Saswitha Yoga Vereniging van Yogaleerkrachten
sant mat (en,de) en
/surat shabd yoga en,de,fr)
Shiv Dayal Singh (en,de)
Satyananda-yoga Vishwananda Saraswati Bihar School of Yoga
siddha yoga (en,fr) Muktananda (en,fr)
Sivananda-yoga Vishnu Devananda
en Sivananda
Sivananda Yoga Vedanta Centres
en Divine Life Society
pilates (en,de,fr) Joseph Pilates
tantra
vedanta
vini yoga (en,fr) Tirumalai Krishnamacharya
en T.K.V. Desikachar (en)
warrioryoga Frank Shamrock (en)
Yoga in Daily Life (en) Maheshwarananda (en)

Verder zijn er een groot aantal goeroes, yogi's, yogaleraren, yogawetenschappers, enz. waarvan de belangrijksten vetgedrukt staan:


Anandamoyi MaChantal MaillardDeep Narayan Mahaprabhuji (en) – Dharma MittraErich Schiffmann (en) – GambhiranandaGaudapada (en) – Georg FeuersteinWolter KeersGopi Krishna (en) – Gorakshanath (en) – Indra Devi (en) – Janakananda (en) – Krishna Menon (en) – Jiddu KrishnamurtiKamala Silva Gopi Krishna (en) – Lahiri MahasayaMadhavananda (en) – Mahavatar BabajiMatsyendranath (en) – Fairytale bookmark.png Meher BabaNavnath (en) – NiranjananandaNisargadatta MaharajOmkarananda SaraswatiPandurangashram (en) – Paramyogeshwar Sri Devpuriji (en) – PatanjaliPrabhuji (en) – RamaRamdev (en) – Rigdzin Kumaradza (en) – Sadhu Haridas (en) – Satyananda SaraswatiShankarananda Giri (en) – Shankarananda Saraswati (en) – Siddhar (en) – Alexander SmitSrivatsa Ramaswami (en) – Standing Baba (en) – SwatmaramaTarthang TulkuTempu Nakamura (en) – Vishnu Tirtha (en) – Yogananda Giri (en) – YogaswamiYoekteswarZes yogi's van Naropa


Andere yogastijlen zijn:


Adams Approach (en) – ajapa (en) – anahata yoga (en) – anuyoga (en) – Brahman-atman yoga (en) – cardiac yoga (en) – stoelyoga (en) – danceyoga (en) – draakyoga (en) – droomyogaishta yoga (en) – kilo lani (en) – Krishnamacharya's yoga (en) – lachyoga (en,de) – laya yoga (en) – maha yoga (en) – natya yogapranava yoga (en) – pranaVayu Yoga (en) – en (en) – samapatti (en) – Shiva yoga (en) – zes lokas (en) – swara yoga (en) – taoïstische yoga (en) – Ten Body Yoga (en) – trul khor (en) – tummo (en,fr) – vinyasa (en) – yin yoga (en) – yogacarayoga chi gung (en) – yoga nidra

bewerk 

Opmerkingen en vragen

Gewenste artikelen

De niet aanwezige / nog gewenste artikelen lichten rood op, indien u Wikipedia in de standaardinstelling gebruikt. Indien er wel Engels-, Duits- of Franstalige artikelen bestaan, zijn de links daarnaar erachter gezet.

Wilt u zelf een artikel voorstellen? Plaats het dan hieronder door hierboven 'bewerk' te kiezen:

P art.png

Subportalen van Kunst & Cultuur

Disney · Eurovisiesongfestival · Fantasy · Film · Film noir · Harry Potter · Horror · Jazz · Klassieke muziek · Literatuur · Musical · Muziek · Rock · Shakespeare · Strip · Sciencefiction


P social sciences.png

Portalen Mens & maatschappij

Antropologie · Auto · Bier · Christendom · Dagelijks leven · Eten en drinken · Film · Filosofie · Geschiedenis · Geneeskunde · Horror · Jazz · Kunst & Cultuur · Landbouw · Literatuur · Luchtvaart · Media · Mode · Musical · Muziek · Occultisme · Onderwijs · Openbaar vervoer · Politiek · Psychologie · Religie · Rock · Scouting · Sport · Steden · Toerisme · Verpleegkunde · Vlaggen en wapens · Werk · Yoga


Portalen
Portal.svg Hulp en beheerportaal - Gebruikersportaal · Navigatieportaal · In het nieuws · Gesproken Wikipedia · Hoofdpagina (mobiel)
Biologie · Geschiedenis · Kunst & Cultuur · Landen & Volken · Mens & Maatschappij · Politiek · Religie · Sport · Taal · Wetenschap & Technologie
Portaal van de week: Jalisco