Twente Airport

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Enschede Airport Twente)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Twente Airport
Twente Airport.jpg
IATA: ENS ICAO: EHTW
Algemene informatie
Type civiel
Plaats Enschede
Hoogte 34 m
Coördinaten 52° 17′ NB, 06° 53′ OL
Website Website Twente Airport
Locatie in Nederland
Twente Airport (Nederland (hoofdbetekenis))
Twente Airport
Startbanen
   Baan      Lengte   Materiaal
05-23 2987 m Asfalt
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

De voormalige vliegbasis Twenthe ligt circa acht kilometer van de grens met Duitsland tussen Enschede, Hengelo en Oldenzaal. Vanwege opheffing werd het vliegveld per 1 januari 2008 voor al het militaire en alle burgervliegverkeer gesloten, behoudens de activiteiten van de lokale gebruikers (Nederlandse Academie voor Verkeersvliegers, Vliegclub Twente en de Twentsche Zweefvlieg Club). Maar sinds 30 maart 2017 is het vliegveld heropend voor privé- en zakenvliegtuigen en vliegtuigen die economisch gezien aan het einde van hun levensduur zitten en daarom op Twente ontmanteld worden. Ook wordt het vliegveld gebruikt voor testvluchten met bemande en onbemande luchtvaartuigen. Het 'nieuwe' vliegveld gaat verder onder de naam Twente Airport en ligt binnen het terrein van de Technology Base Twente.

Vliegveldgegevens[bewerken]

De startbaan 05-23 is 2987 meter (± 9801 voet) lang en 45 meter (148 voet) breed en ligt zuidwest / noordoost, ideaal m.b.t. de in Nederland meest voorkomende windrichtingen. Omdat zich aan beide uiteinden van de startbaan een 300 meter lange veiligheidszone bevindt is de operationele lengte van de baan op dit moment beperkt tot 2400 meter (7874 voet). Dit is lang genoeg voor bijvoorbeeld een Airbus A320 of de Boeing 737, Boeing 757 en Boeing 767. Er zijn vermeende plannen om deze veiligheidszones effectief asfalt te maken.[1][2] Daarmee zou de startbaan geschikt worden om elk type vliegtuig te ontvangen.

Geschiedenis[bewerken]

Vooroorlogse geschiedenis[bewerken]

Op 28 september 1910 maakte de Twentse bevolking kennis met de luchtvaart toen de Belgische luchtvaartpionier Jan Olieslagers met zijn Blériot een half uur durende demonstratievlucht maakte. Het zou echter tot 1918 duren voordat op kleine schaal weer enige passagiersvluchten plaatsvonden in de regio.

In 1920 heeft er een vliegveld gelegen aan de Oude Grensweg en de Enschedesestraat in de gemeente Oldenzaal. Dit vliegveld heeft maar twee jaar bestaan, omdat men niet aan de gestelde eisen kon voldoen. Het grondgebied was van de gemeente Weerselo.

Luchtfoto van vliegveld Twente in de jaren 30

Het huidige vliegveld is ontstaan aan de Oude Deventerweg in de gemeente Lonneker, op initiatief van een aantal Twentse industriëlen en ondernemers. De Enschedese industriëlen van Heek, Tattersall en Ledeboer kwamen in 1927 tot overeenstemming met Albert Plesman (KLM) om een deel van hun heidegronden beschikbaar te stellen voor het realiseren van een vliegveld. En zo geschiedde: In 1929 werd een begin gemaakt een stuk heide van circa 840 bij 770 meter (ongeveer 64 hectare) tussen Enschede, Hengelo en Oldenzaal, nabij het dorpje Lonneker, geschikt te maken voor de vliegerij. Het idee om er een commercieel vliegveld van te maken resulteerde op 29 augustus 1931 in de officiële opening van het Vliegveld Twente door burgemeester Bergsma van Enschede. Op zaterdag 18 juni 1932 om 8:10 landde het luchtschip LZ127 Graf Zeppelin op het vliegveld, op doorreis vanaf Friedrichshafen naar Vliegveld Waalhaven in Rotterdam. Prins Hendrik, generaal Snijders en Albert Plesman vlogen mee vanaf dit vliegveld, dat die ochtend zo'n 50 000 toeschouwers telde.[3] Vanaf 1932 bestond er een dagelijkse KLM-lijndienst tussen Twente en Schiphol. Deze bleef in stand tot aan de mobilisatie in 1939. Sinds 1935 is de Twentsche Zweefvlieg Club actief op het veld en deze club is daarmee de oudste nog aanwezige gebruiker. Op 29 mei 1937 werd op het vliegveld een luchtvaarttentoonstelling gehouden, waarbij rondvluchten gemaakt werden met twee vliegtuigen, de  Douglas DC-2 Koetilang en de Douglas DC-3 Reiger, die op 1 juni van dat jaar de luchtlijn Twente-Amsterdam heropenden.[4]

Vliegveld Twente tijdens de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Embleem van de NJG's

Vlak voor het uitbreken (1939) van de Tweede Wereldoorlog heeft de overheid opdracht gegeven het vliegveld onklaar te maken door de grasmat om te ploegen en diepe sleuven te graven. Op het moment dat de Duitsers Nederland binnenvielen, zijn de gebouwen door Defensie opgeblazen.

In mei 1940 bezette de Duitse Luftwaffe het vliegveld. Duitsland maakte er een complete Fliegerhorst van en breidde het met onder andere de legerplaats Zuidkamp uit tot 1600 hectare. Gedurende de bezetting waren diverse Luftwaffe-eenheden op Twente gelegerd, waaronder verschillende Staffels die onder de IIIe Gruppe van Nachtjagdgeschwader 1 (III./NJG 1) vielen. Dit onderdeel vloog o.a. met de tweemotorige Messerschmitt Bf 110.

De Duitsers legden drie startbanen aan: 06-24, 11-29 en 16-34. Deze laatste was tot begin jaren 50 nog in gebruik, maar werd later alleen nog als taxibaan gebruikt. Hij wordt de Duitse baan genoemd. In de bossen rondom het vliegveld en op landgoed Hof Espelo werden rolbanen en splitterboxen aangelegd om vliegtuigen in het bos te kunnen beschermen en verstoppen, afgedekt met netten. Een aantal van deze splitterboxen zijn tot op heden bewaard gebleven.

Na het Ardennenoffensief besloten de geallieerden de vliegbasis buiten werking te stellen. Op 17 maart 1945 vielen de geallieerden massaal aan met B-17's. Een bommenregen ploegde het hele veld om en maakte het voor vliegoperaties onbruikbaar.

Het zwaar gebombardeerde vliegveld Twente drie dagen na inname door de geallieerden

Op 1 april 1945 viel Twente in Britse handen. De Royal Air Force (RAF) herstelde het veld provisorisch en op 3 april arriveerden de eerste vliegtuigen. Het vliegveld kreeg de aanduiding B-106. De eerste eenheden behoorden tot de 125e Wing. De Supermarine Spitfires van deze eenheid ondersteunden de opmars van 2nd British Army. Ook andere eenheden maakten van B-106 gebruik, de met Hawker Typhoons uitgeruste 124e Wing en de van Spitfires XVIE voorziene 132e Wing. In november 1945 droegen zij het veld weer over aan de Nederlandse krijgsmacht.

RAF Typhoons van de 124e Wing op Vliegveld Twente in 1945

Naoorlogse periode[bewerken]

Op 15 november 1945 arriveerde de Aanvullende Opleiding Tweemotorigen (AVOT) op Twenthe, uitgerust met 15 Airspeed Oxfords, tweemotorige toestellen t.b.v. het trainen van bemanningen; deze eenheid verhuisde in 1953 naar Vliegbasis Woensdrecht.

31 maart 1946 geldt als officiële oprichtingsdatum van de vliegbasis Twenthe, met de komst van 320 Squadron (MLD) met B-25's.

De Jachtvliegschool (JVS) was in 1948 opgericht; uitgerust met Spitfires moest deze door de RAF opgeleide Nederlandse vliegers bijscholen. In juni 1948 werd echter de Gloster Meteor straaljager bij de luchtmacht ingevoerd waarna de Spitfires geleidelijk verdenen.

Halverwege jaren 1950 werd de Gloster Meteor vervangen door Hawker Hunter dagjagers en North American F-86 Sabre all-weather jagers. Door de type aanduiding F-86K (de exportversie) gaven de vliegers het toestel de bijnaam Kaasjager. Dit toestel was op Vlb Twenthe respespectievelijk ingedeeld bij 700, 701 en 702 Sq (1958-1963). Dit werd ook kenbaar gemaakt in het embleem van de vliegbasis, de hellehond met 3 koppen.

Vliegbasis Twenthe-Noord begin jaren 60; Starfighters en Kaasjagers

Bij de uitfasering van de F-86K's werden het 306 verkennings squadron (1963-1968) en de Operationele Conversie Unit (OCU) 'Dutch Masters' (1963-1969) met de F-104 Starfighter op de Vlb Twenthe geplaatst.

In 1968 en 69 werden de F-104's overgeplaatst en opgevolgd door de Canadair NF-5 bij de in 1970 op Twenthe gelegerde 313 en 315 Squadrons. In 1968 werd ook de oude Jachtvliegschool (nu de Transitie Vlieg Opleiding (TVO) met Lockheed T-33's van Woensdrecht naar Twenthe overgeplaatst. In 1972 werden deze toestellen uitgefaseerd en de TVO opgeheven. 313 Sq nam deze taak over met de NF-5 en was jaren het vlieger opleidingssquadron van de KLu. In 1986 ging de taak over naar 316 Sq van vliegbasis Gilze-Rijen/Eindhoven en kreeg 313 Sq een offensieve taak met de NF-5.

NF-5A van 313 sq op Twenthe

Begin jaren 1980 werd de basis grondig gerenoveerd en voor 313 en 315 Sq begon op Twenthe het F-16-tijdperk. De eerste F-16 voor 315 Sq landde in 1986 en die voor 313 Sq in 1987. De laatste NF-5 vlucht was door 313 Sq op 1 juli 1988. De Close Air Support en Main Defense Force taak ging naar 313 Sq en Rapid Reaction Force voor crisis beheersingsoperaties ging naar 315 Sq.

F-16's in onderhoud op vliegbasis Twenthe

In 2003 kwam, één dag na de jaarlijkse KLu Open dag, het bericht van de geplande sluiting! Door bezuinigingen werd 315 Sq in 2004 opgeheven. Hun F-16's werden deels verkocht en deels verdeeld over de laatste F-16-bases Leeuwarden en Volkel. 313 Sq werd in 2005 verplaatst naar naar Volkel. Een deel van Vliegbasis Twenthe werd tot juni 2007 gebruikt voor opslag, onderhoud, herstel en het vliegwaardig houden van de overbodig geworden F-16's. Een deel hiervan werd verkocht aan Chili, de rest is op Volkel gesloopt.

Sluiting[bewerken]

Op 7 december 2007 werd het terrein officieel overgedragen aan de Dienst Domeinen van het Ministerie van Financiën en kwam na bijna 68 jaar een einde aan de Vliegbasis Twenthe.

Sinds de aankondiging in 2003, dat de vliegbasis zou worden gesloten, is gewerkt aan een doorstart van het civiele gedeelte van de luchthaven. Na de nodige problematiek door het ontbreken van sponsors werd het terrein gesloten. In november 2012 bepaalde de rechtbank in Almelo dat november 2013 het vliegveld de militaire status kwijtraakt.[5] In hoger beroep heeft de Raad van State in oktober 2013 deze uitspraak echter ongedaan gemaakt waardoor de militaire status behouden bleef.

De provincie Overijssel en de gemeente Enschede wilden het terrein voor commerciele zakenvluchten gaan gebruiken maar de Europese Commissie besloot in 2014 dat staatssteun niet was toegestaan. Hierop werd op het terrein gestart met een recycling en demontagebedrijf voor vliegtuigen 'Aircraft End of Life Solutions' (AELS). In maart 2014 publiceerde staatssecretaris Mansveld een ontwerp-Luchthavenbesluit en publiceerde dagblad Tubantia een eerste artikel[6] over de gevolgen voor de omliggende natuur die de hoogtebeperkingen aangegeven in het ontwerp Luchthavenbesluit met zich mee zouden brengen. Landschap Overijssel bracht in kaart dat er circa 840 hectare bos zou moeten worden gekapt, wat leidde tot hevig protest.


Sinds 2016 is het zuidelijk deel van het terrein open voor publiek en onderdeel van het landelijke natuurnetwerk geworden en sinds 2017 is het vliegveld officieel heropend en heet nu Twente Airport. Er kunnen door de week zakenvluchten plaatsvinden en van vrijdag t/m zondag is het open voor privévliegtuigen en is een zweefvliegclub actief. Incidenteel landen grote toestellen op het vliegveld om te worden ontmanteld. Ook het Ministerie van Defensie gebruikt het terrein af en toe nog voor gecombineerde oefeningen.

De terminal van luchthaven Twente in 2010
Ontmanteling voormalige Swiss Airbus A340-300 (2017)

Links[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Vliegbasis Twenthe werd sinds de naamgeving altijd met een 'h' geschreven. De extra letter er vermoedelijk in gekomen door een schrijffout bij de overdracht van de gronden van Lonneker naar de gemeente Enschede.
  • Op 26 maart 2010 maakte een civiele Lockheed T-33 een noodlanding op het gesloten vliegveld, waarna de Britse piloot en de Duitse inzittende werden opgepakt.[7]
  • In maart 2013 was vliegveld Twente het toneel van een gecombineerde oefening van Land- en Luchtmacht, Cerberus Guard. Onderdeel hiervan was het onderhouden van een luchtbrug tussen Eindhoven en Twente met een C-130H Hercules transportvliegtuig.

Fotogalerij[bewerken]