Enschede Airport Twente

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Enschede Airport Twente
Landingsbaan Vliegbasis Twenthe (6921581493).jpg
IATA: ENS ICAO: EHTW
Algemene informatie
Type civiel
Plaats Enschede
Hoogte 34 m
Coördinaten 52° 17′ NB, 06° 53′ OL
Website Website Area Development Twente
Locatie in Nederland
Enschede Airport Twente
Enschede Airport Twente
Startbanen
   Baan      Lengte   Materiaal
05-23 2987 m Asfalt
11-29 2000 m Asfalt (niet meer in gebruik, gedeeltelijk opgebroken)
11-29 860 m Gras (zweefvliegen, niet meer in gebruik)
01-19 400 m Gras (zweefvliegen, niet meer in gebruik)
16-34 870 m Klinkers (door Duitse bezetter aangelegd en sindsdien bekend als de "Duitse baan" - na de oorlog alleen nog als taxibaan voor sportvliegers gebruikt - thans grotendeels opgebroken)
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

De voormalige vliegbasis Twenthe ligt circa acht kilometer van de grens met Duitsland tussen Enschede, Hengelo en Oldenzaal. Vanwege opheffing is het vliegveld sinds 1 januari 2008 voor al het militaire en alle burgervliegverkeer gesloten. Maar sinds 30 maart 2017 is het vliegveld heropend voor zakenvliegtuigen en vliegtuigen die economisch gezien aan het einde van hun levensduur zitten en daarom ontmanteld worden.

Vliegveldgegevens[bewerken]

De enige overgebleven startbaan 05-23 is 2987 meter (± 9801 voet) lang en 45 meter (148 voet) breed en ligt zuidwest / noordoost, ideaal m.b.t. de in Nederland meest voorkomende windrichtingen. Omdat zich aan beide uiteinden van de startbaan een 300 meter lange veiligheidszone bevindt is de operationele lengte van de baan op dit moment beperkt tot 2400 meter (7874 voet). Dit is lang genoeg voor bijvoorbeeld een Airbus A320 of de populaire Boeing 737, Boeing 757 en Boeing 767. Er zijn vermeende plannen om deze veiligheidszones effectief asfalt te maken.[1][2] Daarmee zou de startbaan geschikt worden om elk type vliegtuig te ontvangen.

Geschiedenis[bewerken]

Vooroorlogse geschiedenis[bewerken]

Op 28 september 1910 maakte de Twentse bevolking kennis met de luchtvaart toen de Belgische luchtvaartpionier Jan Olieslagers met zijn Blériot een half uur durende demonstratievlucht maakte. Het zou echter tot 1918 duren voordat op kleine schaal weer enige passagiersvluchten plaatsvonden in de regio.

In 1920 heeft er een vliegveld gelegen aan de Oude Grensweg en de Enschedesestraat in de gemeente Oldenzaal. Dit vliegveld heeft maar twee jaar bestaan, omdat men niet aan de gestelde eisen kon voldoen. Het grondgebied was van de gemeente Weerselo.

Het huidige vliegveld is ontstaan aan de Oude Deventerweg in de gemeente Lonneker, op initiatief van een aantal Twentse industriëlen en ondernemers. De Enschedese industriëlen van Heek, Tattersall en Ledeboer kwamen in 1927 tot overeenstemming met Albert Plesman (KLM) om een deel van hun heidegronden beschikbaar te stellen voor het realiseren van een vliegveld. En zo geschiedde: In 1929 werd een begin gemaakt een stuk heide van ca. 840 bij 770 meter (ongeveer 64 ha) tussen Enschede, Hengelo en Oldenzaal, nabij het dorpje Lonneker, geschikt te maken voor de vliegerij. Het idee om er een commercieel vliegveld van te maken resulteerde op 29 augustus 1931 in de officiële opening van het Vliegveld Twente door burgemeester Bergsma van Enschede. Op zaterdag 18 juni 1932 om 8:10 landde het luchtschip LZ127 Graf Zeppelin op het vliegveld, op doorreis vanaf Friedrichshafen naar Vliegveld Waalhaven in Rotterdam. Prins Hendrik, generaal Snijders en Albert Plesman vlogen mee vanaf dit vliegveld, dat die ochtend zo'n 50 000 toeschouwers telde.[3] Vanaf 1932 bestond er een dagelijkse KLM-lijndienst tussen Twente en Schiphol. Deze bleef in stand tot aan de mobilisatie in 1939. Sinds 1935 is de Twentsche Zweefvlieg Club actief op het veld en deze club is daarmee de oudste nog aanwezige gebruiker. Op 29 mei 1937 werd op het vliegveld een luchtvaarttentoonstelling gehouden, waarbij rondvluchten gemaakt werden met twee vliegtuigen, de Douglas DC-2 Koetilang en de Douglas DC-3 Reiger, die op 1 juni van dat jaar de luchtlijn Twente-Amsterdam heropenden.[4]

Vliegveld Twenthe tijdens de Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Embleem van de NJG's

Vlak voor het uitbreken (1939) van de Tweede Wereldoorlog heeft de overheid opdracht gegeven het vliegveld onklaar te maken door de grasmat om te ploegen en diepe sleuven te graven. Op het moment dat de Duitsers Nederland binnenvielen zijn de gebouwen door defensie opgeblazen.

In mei 1940 bezette de Duitse Luftwaffe het vliegveld. Duitsland maakte er een complete Fliegerhorst van en breidde het met onder andere de legerplaats Zuidkamp uit tot 1600 ha. Gedurende de bezetting waren diverse Luftwaffe-eenheden op Twenthe gelegerd waaronder verschillende Staffels die onder de IIIe Gruppe van Nachtjagdgeschwader 1 (III./NJG 1) vielen. Dit onderdeel vloog o.a. met de tweemotorige Messerschmitt Bf 110.

De Duitsers legden drie startbanen aan: 06-24, 11-29 en 16-34. Deze laatste was tot begin jaren 50 nog in gebruik, maar werd later alleen nog als taxibaan gebruikt. Hij wordt de Duitse baan genoemd. In de bossen rondom het vliegveld en op landgoed Hof Espelo werden rolbanen en splitterboxen aangelegd om vliegtuigen in het bos te kunnen beschermen en verstoppen, afgedekt met netten. Een aantal van deze splitterboxen zijn tot op heden bewaard gebleven.

Na het Ardennenoffensief besloten de Geallieerden de vliegbasis buiten werking te stellen. Op 17 maart 1945 vallen de geallieerden massaal aan met B-17's. Een bommenregen ploegt het hele veld om en maakt het voor vliegoperaties onbruikbaar.

Het zwaar gebombardeerde vliegveld Twente drie dagen na inname door de geallieerden

Op 1 april 1945 viel Twenthe in Britse handen. De RAF herstelde het vliegveld erg snel, want al op 3 april arriveerden er de eerste vliegtuigen. Vliegveld Twenthe kreeg de codenaam B-106. De eerste vliegende eenheden op het vliegveld behoorden tot de 125 Wing. Spitfires van deze eenheid ondersteunden de opmars van het 2nd British Army. Ook andere eenheden maakten van Twenthe gebruik. Bijvoorbeeld de met Typhoons uitgeruste 124 Wing en de van Spitfires XVIE voorziene 132 Wing. In november 1945 droegen zij het over aan de Nederlandse krijgsmacht.

RAF Typhoons van de 124e Wing op vliegveld Twente in 1945

Naoorlogse periode[bewerken]

Op 15 november 1945 arriveerde de Aanvullende Opleiding Tweemotorigen (AVOT) op Twenthe. De AVOT was uitgerust met een aantal Airspeed Oxfords, tweemotorige propellerkisten die werden gebruikt voor het trainen van bemanningen. 31 maart 1946 geldt echter als officiële oprichtingsdatum van de vliegbasis Twenthe, want op die datum arriveerde het 320 squadron van de marine met B-25's 'Mitchells'. Na de oorlog werd ook de Jachtvliegschool (JVS) opgericht. Uitgerust met de Spitfire moest deze door de RAF opgeleide Nederlandse vliegers bijscholen. In juni 1948 werd de straaljager Gloster Meteor bij de luchtmacht ingevoerd. Deze toestellen werden het eerst geplaatst op vliegbasis Twenthe bij de JVS. Halverwege jaren vijftig werd de Gloster Meteor opgevolgd door de Hawker Hunter dagjager en de North American F-86 Sabre F-86K all-weatherfighter.

De letter K gaf de Sabre zijn spotnaam Kaasjager. Er waren drie squadrons van de vliegbasis Twenthe (700, 701 en 702 sqn) mee uitgerust. Het embleem van de vliegbasis, de hellehond met drie koppen kwam ook in deze tijd tot stand en stelt deze squadrons voor. Een ander type toestel dat in de jaren 50 en 60 vanaf Twenthe vloog was de Fokker S.14 Machtrainer.

Vliegbasis Twenthe-Noord begin jaren 60; Starfighters en Kaasjagers

In de periode 1962-1964 werden de Kaasjagers vervangen door de Lockheed F-104 Starfighter. Hiermee was Twenthe het eerste starfighterveld van Nederland. Gevlogen werden deze machines door OCU 'the Dutch Masters' en het 306 sqn. In 1969 werden de F-104's opgevolgd door de Canadair NF-5. In 1968 verhuisde de Transitie Vlieg Opleiding (TVO) met zijn Lockheed T-33 's van Woensdrecht naar Twenthe. In 1972 werden deze toestellen uitgefaseerd en de TVO opgeheven. 313 sqn nam deze taak over met de NF-5. Jaren was 313 sqn het vliegeropleidingssquadron van de luchtmacht. In september 1986 nam 316 sqn van vliegbasis Gilze-Rijen/Eindhoven deze taak echter over. Vanaf dat moment had 313 sqn een operationele offensieve taak met de NF-5.

NF-5A van 313 sqn op Twenthe

Voor het 315 sqn begon op Twenthe in maart 1986 het F-16 tijdperk. De eerste F-16 voor het 313 sqn landde op 13 juni 1987 op Twenthe en was als eerste Nederlandse F-16 voorzien van een remparachute. Op 1 juli 1988 werd de laatst 313 NF-5 vlucht vanaf Twenthe gemaakt. Beide squadrons hadden de taak van luchtsteun en Main Defense Force (313) en Rapid Reaction Force voor leveren van luchtsteun aan crisisbeheersingsoperaties (315).

Door bezuinigingen bij Defensie werd 315 squadron in 2004 opgeheven. De F-16's werden deels verkocht en deels verdeeld over de laatste twee F-16 bases Leeuwarden en Volkel. Het laatste F-16 squadron (313) werd in november 2005 overgeplaatst van vliegbasis Twenthe naar vliegbasis Volkel maar het militaire deel van de basis werd tot juni 2007 nog gebruikt voor onderhoud, reparaties en het in vliegwaardige conditie houden van de alhier opgeslagen F-16's die door de bezuinigingen overbodig waren geworden. Een deel van deze toestellen zijn dat jaar nog verkocht aan Chili, de rest is ontmanteld op Volkel.

F-16's in onderhoud op vliegbasis Twenthe

Op 7 december 2007 werd het terrein officieel overgedragen aan de Dienst Domeinen van het ministerie van Financiën waardoor na bijna 68 jaar een einde kwam aan militaire aanwezigheid op het vliegveld.

Sinds de aankondiging van het Ministerie van Defensie, in 2003, dat de vliegbasis zou worden gesloten, is gewerkt aan een doorstart van het civiele gedeelte van de luchthaven.

Status na 2008[bewerken]

De terminal van luchthaven Twente in 2014

Non-ops voor alle militair en burgervliegverkeer. Een uitzondering hierop zijn lokale gebruikers die op 17 januari van de Militaire Luchtvaart Autoriteit een gebruiksvergunning voor drie jaar ontvingen.

Door het uitblijven van vliegbewegingen zag Enschede Airport Twente zich eind 2008 genoodzaakt al zijn personeel te ontslaan.

In totaal wonen ruim 5 miljoen mensen binnen een straal van 70 km van Enschede Airport Twente; de Duitse grensstreek is hierin meegenomen. Prognoses voor het totaal aantal te verwachten passagiers liggen tussen de 390.000 en 4,53 miljoen in 2030. Tot nu toe maken veel inwoners uit de Nederlandse grensstreek gebruik van de Luchthaven Münster-Osnabrück, die sneller te bereiken is dan Luchthaven Schiphol en die tevens op Nederlanders is ingespeeld.

Er werd begonnen aan een doorstart voor burgerluchtvaart. Diverse partijen waren het niet eens met doorstartplannen aangezien bewoners in een straal van tientallen kilometers rondom de luchthaven geluidsoverlast zouden krijgen. Medio januari 2012 is de provincie Overijssel met het plan akkoord gegaan en is er begonnen met werkzaamheden om te voldoen aan minimumeisen voor burgerluchthavens.

In november 2012 bepaalde de rechtbank in Almelo dat november 2013 het vliegveld de militaire status kwijtraakt.[5] In hoger beroep heeft de Raad van State in oktober 2013 deze uitspraak ongedaan gemaakt waardoor de militaire status behouden bleef. Ondertussen gingen de aanbestedingen aan de luchthaven door.[6] Door de militaire aanwijzing geldt in een gebied van 38 km² rond het vliegveld regels bedoeld om grootschalige bebouwing te beperken.

In december 2012 werd bekend dat geen enkele partij heeft gereageerd op de openbare aanbesteding van luchthaven Twente, aldus Area Development Twente (ADT), de organisatie die de aanbesteding leidt.[7] Er waren drie consortia van bedrijven geïnteresseerd in de exploitatie. Enschede en Overijssel, die de luchthaven beheren, gingen kijken of een deel van de ontwikkelingsplannen voor de luchthaven alsnog door kon gaan. In 2013 heeft Dik Wessels van de Reggeborgh Groep een bod uitgebracht op de luchthaven en een overeenkomst gesloten met luchthavenafhandelaar Aviapartner. Aviapartner en Reggeborgh gingen samen een aparte beheersmaatschappij oprichten die bereid was de luchthaven te gaan exploiteren.[8]

Op 7 maart 2014 publiceerde Staatssecretaris Mansveld een ontwerp Luchthavenbesluit. Op 14 maart 2014 publiceerde dagblad Tubantia een eerste artikel [9] over de gevolgen voor de omliggende natuur die de hoogtebeperkingen aangegeven in het ontwerp Luchthavenbesluit met zich mee zouden brengen. Landschap Overijssel bracht in kaart dat er ca. 840 hectare bos zou moeten worden gekapt, wat leidde tot hevig protest. In samenwerking met Stichting Lonnekerberg werden omwonenden en belanghebbenden opgeroepen een zienswijze in te dienen via het Platform Participatie van de overheid. Er werden ca. 16500 zienswijzen ingediend. Staatssecretaris Mansveld liet een aeronautical study uitvoeren waarvan de resultaten op 16 juni 2014 bekend werden gemaakt: Er zou vrijwel geen boom hoeven te worden gekapt. Het mocht echter niet meer baten.

Aanvulling: In de hoofdlijn is een aeronautical study, ook wel safety assessment, een onderzoek of obstakels per individuele gevallen op en om een luchthaven werkelijk bedreiging vormen voor de vliegveiligheid, dan wel welke maatregelen er moeten worden genomen om de vliegveiligheid tot stand te brengen. De ICAO (International Civil Aviation Organization) is de internationale regelgever, en elk land heeft een eigen autoriteit en regel/wetgeving die altijd minimaal aan de eisen van de ICAO moet voldoen, maar dus wel strenger mag zijn.

In juni 2014 besloten Enschede en Overijssel het vliegveld niet te gaan gebruiken voor commerciële burgervluchten.[10] ADT achtte het niet mogelijk om nog voor de jaarwisseling burgervluchten vanaf Twente te realiseren mede omdat de Europese Commissie (EC) niet voor 1 september 2014 kon aangeven of eventuele staatssteun voor het vliegveld is geoorloofd.[10] Dit was een harde eis van de gemeente Enschede.

In augustus 2014 is er een commissie van wijzen ingesteld die onderzoek gaat doen naar de invulling van het luchthaventerrein nu de doorstart van een commerciële luchthaven definitief van de baan is. De commissie bestaat uit Frans van Vught, Loek de Vries, Hilde Blank en wordt voorgezeten door Bernard Wientjes. Op 30 oktober 2014 adviseerde deze commissie het luchthaventerrein te gaan gebruiken voor de ontwikkeling, demonstratie en productie van hoogwaardige technologie: Technology Base Twente [11].

Op 10 april 2016 is het zuidelijk deel van het vliegveld definitief geopend voor publiek en is het een onderdeel van het landelijke natuurnetwerk geworden.[12]

Op 30 maart 2017 is het vliegveld officieel heropend en draagt nu de naam Twente Airport, zonder H. Sinds de opening mogen er van maandag tot en met zondag zakenvluchten plaatsvinden. En van vrijdag tot en met zondag mogen er ook kleine hobbyvliegtuigen landen. In het weekend wordt vaak 1 dag vrij gepland voor de lokale zweefvliegclub. Af en toe landt er een groot vliegtuig op Twente Airport om bij de firma 'Aircraft End of Life Solutions' (AELS) gedemonteerd te worden.

Trivia[bewerken]

Het T-33 toestel op het civiele platform van vliegveld Twente
  • Vliegbasis Twenthe werd sinds de naamgeving altijd met een 'h' geschreven. De extra letter is er vermoedelijk in gekomen met de overdracht van de gronden van Lonneker naar de gemeente Enschede. Tijdens de opmaak van de akte van overgave werd volgens de overlevering door de notaris een schrijffout gemaakt, doordat hij te diep in het glaasje zou hebben gekeken. Naar de mening van sommigen is dit onzin omdat een dronken notaris nooit zo'n akte op zou maken.
  • Op 26 maart 2010 maakte een civiele Lockheed T-33 een noodlanding op het gesloten vliegveld, waarna de Britse piloot en de Duitse inzittende werden opgepakt.[13]
  • In maart 2013 was vliegveld Twente het toneel van een gecombineerde oefening van Land- en Luchtmacht, Cerberus Guard. Onderdeel hiervan was het onderhouden van een luchtbrug tussen Eindhoven en Twente met een C-130H Hercules transportvliegtuig.
Een Chinook zet manschappen af op vliegveld Twente tijdens oefening Cerberus Guard

Fotogalerij[bewerken]