Kasteel Oost (Oost-Maarland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kasteel in 2012

Kasteel Oost (Oost-Maarland) is gelegen in het Nederlands Limburgse dorp Oost-Maarland dat deel uitmaakt van de gemeente Eijsden-Margraten. Het kasteel is een rijksmonument.

Beschrijving van het kasteel[bewerken | brontekst bewerken]

Gevelplaquette met reliëf

Het kasteel was in oorsprong een omgrachte woontoren en was vanaf 1357 de zetel van een heerlijkheid onder het graafschap Dalhem. Deze woontoren vormt de kern van het tegenwoordige herenhuis en bestond uit een kelder met daarboven drie verdiepingen waarbij de totale hoogte minimaal twaalf meter moet zijn geweest. Het oudste muurwerk dat nog in een der zijgevels aanwezig is, is opgebouwd uit breuksteen en dateert vermoedelijk uit de 12e of 13e eeuw. De toren werd in 1548 uit mergelsteen opgetrokken en ingepast in een verbouwing waarbij een bakstenen aanbouw uit kolenzandsteen van gelijke grootte als de woontoren. De ingang werd hierbij verplaatst naar een nieuw gebouwde achtkantige traptoren. Deze toren is in het huidige gebouw nog steeds beeldbepalend. Het bouwjaar 1548 is zichtbaar in een gebeeldhouwde fries.

In 1674 werd opnieuw een verbouwing gedaan door Ulrich Anton Hoen uit het geslacht van de heren van Hoensbroeck en in 1848 werd het andermaal verbouwd, waarbij het werd voorzien van een Zwitsers zadeldak met dakoversteken.

In de jaren 1950 werd het kasteel zodanig ingrijpend gewijzigd dat van de oorspronkelijke structuur weinig meer overbleef en het kasteel een landhuisachtig uiterlijk kreeg.

Bewoningsgeschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Kasteel Oost rond het midden van de 19e eeuw, getekend door Philippe van Gulpen

Oost (oorspronkelijk Oys) behoorde tot het graafschap Dalhem en viel onder de schepenbank van 's-Gravenvoeren. Het kasteel gaf zijn naam aan het riddergeslacht Van Oys. In 1357 maakte de hertog van Brabant er een heerlijkheid van. In 1365 werd het kasteel verwoest. In 1373 gingen de heerlijke rechten over naar de heren van Gronsveld.

In de 15e en 16e eeuw regeerde er de familie Van Holsit. Deze familie was afkomstig uit de Voerstreek en kwam mogelijk oorspronkelijk uit Holset.[1] Door het huwelijk in 1425 van Dirk van Bronckhorst-Batenburg met Catharina van Gronsveld, de oudste dochter van Hendrik III van Gronsveld en Aleijda d'Oupeye, kwam het kasteel in bezit van de Van Bronckhorsten. Vervolgens is de familie Van Berghe-Trips eigenaar. In 1639 komt het kasteel in bezit van de familie van Adriaan van Hoensbroeck. Hier werd op 28 augustus 1724 Cesar van Hoensbroeck (1724-1792), prins-bisschop van Luik, geboren.[2]

In 1761 werd het kasteel eigendom van de graven Van Geloes, heren van Eijsden. Deze familie bleef eigenaar van het kasteel, met onderbreking in de Franse Tijd, tot 1936 toen de mannelijke lijn uitstierf en een dochter huwde met graaf Marcel de Liedekerke de Pailhe.

In 1958 werd de beeldend kunstenaar Teun Roosenburg de nieuwe eigenaar na eerst bewoner te zijn geweest. In 1971 verkocht de graaf de oorspronkelijk bij het kasteel behorende boerderij (voorheen koetshuis) aan een andere partij.

Anno 2020 zijn zowel het kasteel als ook de boerderij en de omliggende weilanden in eigendom van Michel Maes. Maes heeft het voornemen om de vroegere kasteeltuin in ere te herstellen.

Heren van Oost in Maastricht[bewerken | brontekst bewerken]

Zoals de meeste adellijke families bezaten de heren van Oost een refugiehuis in een nabije stad. Bij de familie Holsit was dat de Poort van Oost in Maastricht. Het gebouw aan de Kapoenstraat nrs. 3-5 bestaat nog en is sinds 1966 een rijksmonument. De familie Holsit leverde meerder schepenen en schouten in Maastricht en omgeving. De familie Van Berghe-Trips behoorde in de 17e eeuw tot de adellijke buitenburgers van Maastricht.[1] In 1575-1576 was jhr. Wynant van Oest burgemeester van Maastricht (van Luikse zijde), maar hij werd "om wettige redenen" gedurende zijn ambtstermijn vervangen.[3]

Kastelen in Eijsden-Margraten[bewerken | brontekst bewerken]

Naast Kasteel Oost zijn er in de gemeente Eijsden-Margraten nog vier kastelen:

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • Roosenburg, Teun (red.) (1991): Kasteel Oost en zijn kunstenaars (uitgave ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van Kasteel Oost). De Spijk, Venlo
  • Weinberg, H.G. (2019): 'Oost en het geslacht Van Oys', in: Rijksarchivaris in een land zonder grenzen. Liber Amicorum mr. dr. Jacques van Rensch. Maastricht

Aan den Bollenberg · Landgoed Aan gen End · Kasteel Aerwinkel · Kasteel Afferden · Alde Huys · Kasteel De Aldenborgh · Kasteel Aldenghoor · Alte Burg · Kasteel Amstenrade · Slot Annendael · Kasteel Arcen · Arenborg · Baersdonck · Baronsberg · Belfort · Kasteel De Berckt · Kasteel Bethlehem · Huis Blankenberg · Kasteel Bleijenbeek · Boerlo · Bolberg · Bollenberg · Kasteel De Bongard · Borchgrave · Kasteel d'Erp · Kasteel Borggraaf · Kasteel Borgharen · Kasteel Born · Huis Bree · Kasteel Broekhuizen · Gracht Bruggraaf · Kasteel De Burght · Kasteel Cartils · Kasteel Cortenbach · Huis De Dael · Dalheym · Huis Ten Dijcken · Kasteel Doenrade · Landgoed Doesborgh · Kasteel Erenstein · Kasteel Eijsden · Eijsden · Kasteel Elsloo · Eperhuis · Etzenraderhuuske · Exaten · Kasteel Eijckholt · Kasteel Eyckholt · Eys · Kasteel Genbroek · Gebroken Slot · Kasteel Geijsteren · Kasteel Op Genhoes · Kasteel Genhoes · Genneperhuis · Kasteel Het Geudje · Kasteel Geulle · Kasteel Geusselt · Kasteel Goedenraad · Kasteel Grasbroek · Kasteel Groenendaal · Groethof · Kasteel van Gronsveld · Kasteel Haeren · Kasteel Den Halder · Heerlaer · Kasteel Hillenraad · Kasteel Hoensbroek · Kasteel Holtmühle · Huize Holtum · Kasteel Horn · Huys ter Horst · Kasteel ten Hove · Kasteel Hurpesch · Kasteel Sint-Jansgeleen · Kasteel Jerusalem · Kasteel Kaldenbroek · Den Kamp · Kasteel Karsveld · Kasteel Keverberg · Klimmender Huuske · Koppelberg · Kasteel Lemiers · Leymskamp · Kasteelruïne Lichtenberg · Kasteel Limbricht · Huize Lovendael · Luyseycke · Huize Maagdenberg · Malbeck · Huize Manresa · Kasteel van Meerlo · Kasteel Meerssenhoven · Kasteel van Mheer · Kasteel Millen · Kasteel Montfort · Sint-Jozefklooster Villa Moubis · De Munt · Château Neercanne · Kasteel Neubourg · Huis Nierhoven · Nieuwborg · Kasteel Nieuwenbroeck · Nije Huys · Kasteel Nijenborgh · Kasteel Nijswiller · Kasteel De Bockenhof · Kasteel Obbicht · Kasteel Ooijen · Kasteel Oost (Valkenburg) · Kasteel Oost (Oost-Maarland) · Kasteel Ouborg · Kasteel Passarts-Nieuwenhagen · Prinsenhof · Kasteel Puth · Kasteel Raath · Kasteel De Raay · Reiderode · Kasteel Reijmersbeek · Kasteel van Rijckholt · Kasteel Rivieren · Kasteel Schaesberg · Kasteel Schaloen · Kasteel Scheres · Landgoed Schoneborg · Huis Severen · Sibberhuuske · Château St. Gerlach · Huis De Spyker · Stadhuis van Venlo · Huize Stalberg · Kasteel Stein · Stoel van Swentibold · Kasteel Strijthagen · Struyver · Kasteel Terborgh · Kasteel Ter Worm · De Tombe · Huis de Torentjes · Kasteel Vaalsbroek · Kasteel Vaeshartelt · Kasteel Valkenburg · Vinckenhof · Kasteel Vliek · Vogelsanxhof · De Vroenhof · Vrijburg · Kasteel Wambach · Weyborch · Kasteel Wijnandsrade · Wijnandsrade · Huize Witham · Kasteel Wittem · Kasteel Wolfrath · Kasteel Wylre · Kasteel Wijlre · In het Zand