Oirschot (gemeente)
 |
|||
|
|||
.svg) |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Noord-Brabant |
||
|
|
|||
| Oppervlakte | 102,85 km² | ||
| - land | 101,79 km² | ||
| - water | 1,06 km² | ||
| Inwoners (1 april 2011) | 17.848? (175/km²) | ||
| Hoofdplaats | Oirschot | ||
| Belangrijke verkeersaders | A58, N395 | ||
|
|
|||
| Burgemeester (lijst) | Ruud Severijns (PvdA) | ||
|
|
|||
| Gemiddeld inkomen (2006) | € 13.400 per inw. | ||
| Gem. WOZ-waarde (2008) | € 365.000 | ||
| WW-uitkeringen (2007) | 15 per 1000 inw. | ||
| Autobezit (2007) | 599 per 1000 inw. | ||
|
|
|||
| Postcode(s) | 5090, 5091, 5688, 5689 | ||
| Netnummer(s) | 013, 0499 | ||
| CBS-code | 0823 | ||
| CBS-wijkindeling | zie wijken en buurten | ||
| Website | www.oirschot.nl | ||
 |
|||
|
|||
Oirschot (
uitspraak (info·uitleg) ) (dialect: Orskot) is een gemeente in de provincie Noord-Brabant. Vroeger maakte ook Best deel uit van de gemeente Oirschot. Deze plaats splitste zich in 1819 af en werd een zelfstandige gemeente. Sinds 1997 behoort de zuidelijker gelegen gemeente Oost-, West- en Middelbeers tot de gemeente Oirschot. De gemeente telt momenteel 17.848 inwoners (1 april 2011, bron:CBS) en heeft een oppervlakte van 102,14 km². De gemeente Oirschot maakt deel uit van het kaderwetgebied SRE. Omdat Oirschot één van de noordelijkste plaatsen van de Kempen is, wordt zij ook wel de poort der Kempen genoemd.
[bewerken] Kernen
Oirschot bestaat uit de kernen Oirschot, Spoordonk, Middelbeers, Oostelbeers en Westelbeers.
[bewerken] Historie
Oirschot en omgeving kent een lange geschiedenis. Al in de prehistorie was de omgeving van Oirschot bewoond, oude graven uit die tijd in de bossen bij Westelbeers en sporen van nederzettingen uit het Stenen Tijdperk in hetzelfde gebied als ook op de Oirschotse Heide herinneren daar nog aan. Aangenomen wordt dat een eerste voorganger van de Mariakerk aan het Vrijthof in Oirschot uit de vijfde eeuw na Christus dateert. Daar ligt dan ook mede de grondslag voor de viering (in 1980) van het 1500-jarig bestaan van het dorp. De eerste schriftelijke documenten over de bestuurlijke geschiedenis dateren van het begin van de 14e eeuw. De grenzen van de oude gemeente Oirschot lopen ongeveer gelijk met de grenzen van de ‘gemeijnten', dit waren de ongecultiveerde gronden, die door de hertogen van Brabant in de eerste helft van de 14e eeuw successievelijk aan de inwoners van Oirschot (waartoe ook nog inwoners van Best behoorden) werden uitgegeven (‘verkocht'). De bewoners verkregen hiermee het recht om deze gronden in gemeenschap te gebruiken. In 1819 werd Best afgescheiden van Oirschot en vormt sindsdien een afzonderlijke gemeente.
In 1334 kregen de inwoners van Oost- en Middelbeers van hertog Jan III de Beerse gemeijnt tegen betaling in gebruik. Dit was het gebied tussen Oerle, Oirschot, Oisterwijk en Hilvarenbeek. Afgezien van enkele grenscorrecties en de toevoeging van Westelbeers in 1803 zijn de grenzen zoals ze toen aangegeven werden steeds intact gebleven.
In 1997 zijn de oude gemeenten Oirschot en Oost-, West- en Middelbeers samengevoegd tot de nieuwe gemeente Oirschot.
[bewerken] Bezienswaardigheden
De gemeente Oirschot kent vele bezienswaardigheden. Zo telt zij meer dan 300 rijks- en gemeentelijke monumenten en beschikt zij over twee beschermde dorpsgezichten. Oirschot heeft daarmee de grootste "monumentendichtheid" van Nederland.
Een greep uit de bezienswaardigheden in de gemeente Oirschot:
- De rooms-katholieke Sint-Petruskerk is een forse gotische kruisbasiliek uit de 15e en 16e eeuw. De stompe toren is een hoogtepunt van de Kempense gotiek. De toren is 60 meter hoog.
- Het Oude Raadhuis, gebouwd in 1513, gelegen aan de Oirschotse markt.
- Maria-kerk, de Nederlands-hervormde kerk (thans PKN-kerk), vanwege de voormalige functie als boterwaag ook bekend als Boterkerkje, is een 12e-eeuws zaalkerkje in romaanse stijl. Gebouwd rond 1100 en volgens professor E.H. ter Kuile waarschijnlijk veel ouder.
- Het voormalige Klooster Nazareth met kapel in neoromaanse stijl uit 1910. Het complex werd ontworpen door de architecten Joseph Cuypers en Jan Stuyt.
- De voormalige Brouwerij De Kroon uit 1773.
- Hof van Solms, paleis van Arnoldus Feij (of Arnold Fey).
- De Grote Stoel, Europa's grootste houten stoel. Prachtig stukje vakmanschap van de Oirschotse meubelindustrie.
- Huize Groenenberg, een zeer fraai huis daterend uit 1613.
- Kapel van de Heilige Eik, de stenen kapel stamt uit 1606 (eerder stond er al een kapel van hout).
[bewerken] Natuur
Oirschot beschikt over in totaal elf natuurgebieden. Enkele van die gebieden zijn:
- Oirschotse Heide: ten zuidoosten van de plaats Oirschot gelegen, doet grotendeels dienst als militair oefenterrein
- De Beerze: natuurgebied gelegen rondom het zuidelijk verloop van het riviertje de Beerze
- Landgoed Baest: in het westen van de gemeente gelegen; bossen, agrarisch gebied en historische tuinen rondom het noordelijk verloop van het riviertje de Beerze
- Mortelen en Scheeken: tussen de plaatsen Oirschot, Liempde en Boxtel gelegen; een agrarisch gebied afgewisseld met stukken bos
- Kuikeindse en Landschotse Heide: ten zuiden van Middelbeers gelegen natuurgebied bestaande uit heidevelden, bossen en vennen
[bewerken] Musea
- Kloostermuseum Karmelietessen
- Museum De Vier Quartieren
- Museum Franciscanessen
- Museum Brigade en Garderegiment Prinses Irene
- Museum Kruysenhuis
- Museumke De Poffer
- Museumbrouwerij Oirschots Bier
[bewerken] Evenementen
- Country Weekend Oirschot
Dit is een jaarlijks terugkerend evenement in Oirschot. Ieder jaar zijn er ook verschillende andere evenementen te vinden in Oirschot.
Sinds 2008 is dit een jaarlijks evenement in Oirschot. Dit moet als vervanging dienen van het Jazz festival.
[bewerken] Etymologie van de naam “Oirschot”
Er bestaan vele verklaringen van de naam Oirschot. De meest waarschijnlijke lijkt die van Dr. M. Gijsseling. Een schoot (oudtijds geschreven scoet en verkort tot scot, schot) is een vooruitspringend stuk hoger land in een moerassig gebied, waarop in het geval van Oirschot, de oeros (ura-oro-oor) zijn leger had. De naam is dan ouder dan de bewoning.
[bewerken] Vlag van Oirschot
De gemeentevlag bestaat uit twee banen. De bovenste helft is wit en de onderste blauw. Op de witte baan is aan de stokzijde één eikenblad opgenomen. De twee banen symboliseren de twee gemeenten waaruit Oirschot in het jaar 1997 ontstaan is (Oirschot en Oost-, West- en Middelbeers). Het eikenblad is afgeleid van de eikenboom in het gemeentewapen.
[bewerken] Wapen van Oirschot
Met de herindeling in 1997 kreeg de gemeente Oirschot een nieuw wapen, dat symbool staat voor de nieuwe gemeente. Elementen van wapens en zegels die in vroeger tijden werden gebruikt zijn in het nieuwe wapen terug te vinden. Het wapen bestaat uit een schild met drie baarzen, twee leeuwen, en een eikenboom[1] met daarboven een kroon. De twee leeuwen kwamen al voor in de oude gemeentewapens van Oirschot en de voormalige gemeente Oost-, West- en Middelbeers. Ze zijn afkomstig uit het wapen van de hertog van Brabant. Deze hertog was ooit halfheer van Wetselbeers en Oirschot en heer van Middel- en Oostelbeers. De drie baarzen in het wapen symboliseren de drie “Beerzen”, net als in het oude wapen van Oost-, West- en Middelbeers.
De oorsprong van de eik in het wapen van Oirschot ligt in een verder verleden. Van 1320 tot 1819 werd de eik gebruikt in het zegel van Oirschot. In het begin was dat in de vorm van een eikentak en later veranderde dat in een eikenboom. De eik is opgenomen als eigen symbool van Oirschot.
[bewerken] Economie
Oirschot is van oudsher een gemeente die sterk agrarisch is ingesteld. Veel agrarische bedrijven zijn daarom nog steeds gevestigd in deze gemeente. Sinds de 19e eeuw is ook de meubelindustrie in Oirschot sterk vertegenwoordigd; enkele grotere bedrijven geven emplooi aan tientallen werknemers. Verder is door de gunstige ligging in de driehoek Eindhoven, Tilburg en 's-Hertogenbosch en de nabijheid van de autosnelweg A58 Oirschot een gunstige vestigingsplaats voor ondernemingen. De bekendste van deze bedrijven zijn Heras Hekwerk en De Meeuw, fabrikant van schaftketen en (tijdelijke) huisvesting.
Tussen Oirschot en Eindhoven ligt een van de grootste Nederlandse legerkazernes, de Generaal Majoor de Ruyter van Steveninck Kazerne, een grote werkgever. In de kazerne zijn troepen Cavalerie (Huzaren van Sytzama), Infanterie (Garde Fuseliers Prinses Irene en Limburgse Jagers) en het Opleidings- en Trainingscentrum Rijden ondergebracht.
[bewerken] Gemeenteraad
De gemeenteraad van Oirschot bestaat uit 17 zetels. Hieronder volgt de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:
| Gemeenteraadszetels | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Partij | 1998 | 2002 | 2006 | 2010 | |||||||||||
| CDA | 4 | 5 | 4 | 4 | |||||||||||
| Dorpsvisie | 3 | 3 | 4 | 4 | |||||||||||
| PvdA | 2 | 2 | 4 | 2 | |||||||||||
| De Gewone Man | 3 | 2 | 3 | 2 | |||||||||||
| VVD | 2 | 4 | 2 | 3 | |||||||||||
| Democratische Partij '96 | 2 | 1 | - | - | |||||||||||
| D66 | - | - | - | 2 | |||||||||||
| Onafhankelijk Jong Oirschot | 1 | - | - | - | |||||||||||
| Totaal | 17 | 17 | 17 | 17 | |||||||||||
[bewerken] Verkeer en vervoer
Oirschot is bereikbaar via de A58 en de N395 met de auto. Er zijn vier buslijnen die door de gemeente rijden. Met de bus kan men in de richtingen Best, Tilburg en Eindhoven via alle gemeenten die de route bestrijkt.
[bewerken] Partnersteden
.svg){kind=small}
[bewerken] Geboren in Oirschot
Hieronder volgt een lijst van mensen die geboren zijn in Oirschot met een bijzondere staat van dienst.
- Sint Odulphus (9de eeuw), pastoor, zendeling en heilige (sinds 1819 veranderde zijn geboorteplaats van naam: Best)
- Christiaan van der Ameijden (ca. 1530-1605), zanger en componist
- Jan Baptist Verrijt (ca. 1600-1650, organist en componist
- Guillaume de Metser (1613-1683), schrijver
- Arnold Fey (ca. 1633-1679), chirurgijn
- Willem Francis Gulje (1777-1856), huisarts en heer van Asten
- Petrus Mercx (1845-1934), pauselijk zoeaaf
- Cornelis van de Ven (1865-1932), bisschop
- Carl Romme (1896-1980), politicus
- Piet Teraa (1917-1996), kunstschilder
- M.C.A. van der Heijden (1931), literatuurhistoricus
- Leo Schepens (1953), kunstschilder
- Michiel van Kempen (1957), schrijver en literatuurhistoricus
- Lauran Schijvens (1958), kunstenaar
- Jacqueline Kerkhof (1966), cabaretier, regisseur
- Alex Klaasen (1976), zanger, acteur en cabaretier
- Kristel Klaasen (1978), musicalzangeres
- Henry van Loon (1982), cabaretier, acteur
- Harm van Nunen (1981), cabaretier, clowntje
[bewerken] Gestorven in Oirschot
- Petrus Vladeraccus (1618), geestelijke en humanist
[bewerken] Aangrenzende gemeenten
| Aangrenzende gemeenten | ||
|---|---|---|
| Oisterwijk | Boxtel | |
| Hilvarenbeek |  |
Best |
| Bladel | Eersel | Eindhoven |
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
Bronnen, noten en/of referenties:
Gedeeltelijk de website van de gemeente Oirschot.
|
Plaatsen in de gemeente Oirschot |  |
|---|---|---|
|
Dorpen: Middelbeers · Oostelbeers · Oirschot · Spoordonk · Westelbeers |
||
|
Gemeenten in de provincie Noord-Brabant | |
|---|---|---|
|
Aalburg · Alphen-Chaam · Asten · Baarle-Nassau · Bergeijk · Bergen op Zoom · Bernheze · Best · Bladel · Boekel · Boxmeer · Boxtel · Breda · Cranendonck · Cuijk · Deurne · Dongen · Drimmelen · Eersel · Eindhoven · Etten-Leur · Geertruidenberg · Geldrop-Mierlo · Gemert-Bakel · Gilze en Rijen · Goirle · Grave · Haaren · Halderberge · Heeze-Leende · Helmond · 's-Hertogenbosch · Heusden · Hilvarenbeek · Laarbeek · Landerd · Loon op Zand · Maasdonk · Mill en Sint Hubert · Moerdijk · Nuenen, Gerwen en Nederwetten · Oirschot · Oisterwijk · Oosterhout · Oss · Reusel-De Mierden · Roosendaal · Rucphen · Schijndel · Sint Anthonis · Sint-Michielsgestel · Sint-Oedenrode · Someren · Son en Breugel · Steenbergen · Tilburg · Uden · Valkenswaard · Veghel · Veldhoven · Vught · Waalre · Waalwijk · Werkendam · Woensdrecht · Woudrichem · Zundert |
||
 |
Zie de categorie Oirschot van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
