Onjuist spatiegebruik

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Toon (uw) zaal
Onjuist spatiegebruik in het AMC-ziekenhuis op een bordje bij de herentoiletten.
Onjuist spatiegebruik op een bord bij een paardenstal in Port Zélande. De Duitse en Engelse vertalingen eronder zijn verder voorbeelden van respectievelijk steenkolenduits en steenkolenengels
Onjuist spatiegebruik op een verkeersbord ter aanduiding van taxistandplaatsen.

Onjuist spatiegebruik is het verschijnsel in het Nederlands dat woorden die deel zijn van een samenstelling los van elkaar worden geschreven (met een spatie ertussen), terwijl de Nederlandse spellingregels voorschrijven dat ze aan elkaar of met een liggend streepje moeten worden geschreven. Het komt vooral voor bij samenstellingen die uit vrij lange elementen bestaan, of waarin een van de elementen een eigennaam of merknaam is.

Een pejoratieve benaming is "Engelse ziekte", een verzamelterm voor een aantal mogelijke Engelse invloeden op het taalgebruik. Voor zover er inderdaad sprake is van Engelse invloed, is het tevens een anglicisme. Een van de oorzaken is de spellingcontrole in tekstverwerkers die niet goed omgaat met samenstellingen en deze als foutief aanmerkt maar de losse woorden niet. Een ander fenomeen is dat copywriters voor websites opdracht krijgen samengestelde woorden met opzet onjuist te spatiëren voor zoekmachineoptimalisatie.[bron?]

Onjuist spatiegebruik komt in het Engels zelf overigens ook voor, bijvoorbeeld "show room" in plaats van het correcte "showroom".

Voorbeelden[bewerken]

fout goed
grote steden beleid grotestedenbeleid
IBM computer IBM-computer
web pagina webpagina
A-merk assortiment A-merkassortiment
anti discriminatie wetgeving antidiscriminatiewetgeving
stress bestendiger stressbestendiger
hoge snelheids trein hogesnelheidstrein
Albert Heijn filiaal Albert Heijnfiliaal of Albert Heijn-filiaal

Betekenisverandering[bewerken]

In veel gevallen kan een onjuiste spatie ook een onbewuste betekenisverandering opleveren.

  • Een samengesteld woord "ab" van de woorden a en b betekent "b van a", terwijl "a b" telegram- of krantenkopstijl is voor "a van b".
    'Taxatie kosten' betekent taxatie van de kosten, 'taxatiekosten' betekent kosten van de taxatie.
  • Een bijvoeglijk naamwoord a voor een samengesteld woord "bc" slaat a los geschreven als "a bc" op het geheel bc, maar aan elkaar geschreven als "abc" slaat a alleen op b.
    'Oude kaaskroketten' zijn oude kroketten met kaas erin, 'oudekaaskroketten' zijn kroketten met oude kaas erin.[1]
Voorbeelden
met of zonder spatie betekenis
Oud en nieuw gebak Oud gebak en nieuw gebak
Oud-en-nieuwgebak Gebak ter ere van oud en nieuw
Naakt portret schilderen De schilder is naakt
Naaktportret schilderen Het model is naakt
10% studenten korting 10% van de studenten krijgt korting
10% studentenkorting Studenten krijgen een korting van 10%
Oranje bal een bal in de kleur oranje
Oranjebal een feest ter ere van Koningsdag

Ezelsbruggetje[bewerken]

De klemtoon van een woord verandert als het niet aaneen wordt geschreven. Een woord dat aaneengeschreven wordt, krijgt maar één hoofdklemtoon: bij 'brandweerauto' ligt de hoofdklemtoon op 'bránd', terwijl de oorspronkelijke klemtoon van 'auto' een bijklemtoon wordt. Als het woord in losse delen geschreven wordt, krijgt ieder deel een eigen hoofdklemtoon: 'bránd wéér áuto' (of 'brándweer áuto'). Bovendien verandert het uitspraakritme. Terwijl 'brandweerauto' in één keer, zonder pauze uitgesproken wordt, wordt 'brandweer auto' uitgesproken als 'brandweer - korte pauze - auto'. In twijfelgevallen kan de klemtoon veelal uitsluitsel geven over de juiste schrijfwijze.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Signalering Onjuist Spatiegebruik: 'onjuiste spaties [...] je proeft ze toch'