Onjuist spatiegebruik
Onjuist spatiegebruik is het verschijnsel in het Nederlands dat woorden die deel zijn van een samenstelling los van elkaar worden geschreven (met een spatie ertussen), terwijl de Nederlandse spellingregels voorschrijven dat ze aan elkaar of met een liggend streepje moeten worden geschreven. Het komt vooral voor bij samenstellingen die uit vrij lange elementen bestaan, of waarin één van de elementen een eigennaam of merknaam is.
Een pejoratieve benaming is "Engelse ziekte", een verzamelterm voor een aantal mogelijke Engelse invloeden op het taalgebruik. Voor zover er inderdaad sprake is van Engelse invloed, is het tevens een anglicisme. Een van de oorzaken is de spellingcontrole in tekstverwerkers die niet goed omgaat met samenstellingen en deze als foutief aanmerkt maar de losse woorden niet. Een ander fenomeen is dat copywriters voor websites opdracht krijgen samengestelde woorden met opzet onjuist te spatiëren voor zoekmachineoptimalisatie.[bron?]
Onjuist spatiegebruik komt in het Engels zelf overigens ook voor, bijvoorbeeld "show room" in plaats van het correcte "showroom".
Inhoud |
Voorbeelden [bewerken]
| fout | goed |
|---|---|
| Grote steden beleid | grotestedenbeleid |
| Onafhankelijke Burger Partij | Onafhankelijke Burgerpartij (=burgerpartij die onafhankelijk is) of Onafhankelijkeburgerpartij (=partij van onafhankelijke burgers) |
| IBM computer | IBM-computer |
| web pagina | webpagina |
| A-merk assortiment | A-merkassortiment |
| anti-discriminatie wetgeving | antidiscriminatiewetgeving |
| Oud en nieuw gebak | oud-en-nieuwgebak |
| Maakt je stress bestendiger | maakt je stressbestendiger |
| hoge snelheids trein | hogesnelheidstrein |
Voor uitleg zie de volgende paragraaf.
Verklaring [bewerken]
Het losschrijven is niet volgens de Nederlandse regels. Een samenstelling "ab" van de woorden a en b betekent "b van a", terwijl "a b" telegram- of krantenkopstijl is voor "a van b", precies het omgekeerde dus. Onderstaande tabel licht dit met voorbeelden toe.
-
los geschreven aaneengeschreven schrijfwijze betekenis schrijfwijze betekenis commissie leden commissie van de leden commissieleden leden van de commissie lange afstandsloper iemand die afstanden loopt en lang is langeafstandsloper iemand die lange afstanden loopt oud en nieuw gebak oud gebak en nieuw gebak oud-en-nieuwgebak gebak van oud en nieuw haar eigen cement cement dat van haarzelf is haareigen cement cement dat eigen aan het haar is twee dames fietsen twee fietsende dames twee damesfietsen twee fietsen voor dames langstlevende testament het testament dat het langst leeft langstlevendetestament het testament voor de langstlevende hoge snelheidstrein snelheidstrein die hoog is hogesnelheidstrein trein die hoge snelheden behaalt zeventien jarigen 17 personen die jarig zijn zeventienjarigen personen die 17 jaar oud zijn gevaarlijke stoffeninspecteur een stoffeninspecteur die gevaarlijk is gevaarlijkestoffeninspecteur een inspecteur van gevaarlijke stoffen rij huizen een rij van huizen rijhuizen huizen die in een rij staan Franse kaasliefhebber een kaasliefhebber uit Frankrijk Fransekaasliefhebber een liefhebber van Franse kaas
De klemtoon van een woord verandert als het niet aaneen wordt geschreven. Een woord dat aaneengeschreven wordt, krijgt maar één hoofdklemtoon: bij 'brandweerauto' ligt de hoofdklemtoon op 'bránd', terwijl de oorspronkelijke klemtoon van 'auto' een bijklemtoon wordt. Als het woord in losse delen geschreven wordt, krijgt ieder deel een eigen hoofdklemtoon: 'bránd wéér áuto' (of 'brándweer áuto'). Bovendien verandert het uitspraakritme. Terwijl 'brandweerauto' in één keer, zonder pauze uitgesproken wordt, wordt 'brandweer auto' uitgesproken als 'brandweer - korte pauze - auto'. In twijfelgevallen kan de klemtoon veelal uitsluitsel geven over de juiste schrijfwijze.
Zie ook [bewerken]
- Engelse ziekte (taal)
- Nederengels
- Lijst van Engelse leenwoorden in het Nederlands met Nederlandse alternatieven
- Nederlandse samenstelling
- Haarziekte (taalkunde)
