Spoorlijn Roosendaal - Vlissingen

Staatslijn F Roosendaal - Vlissingen
Totale lengte	74,4 km
Aangelegd door	Staat der Nederlanden
Geopend Roosendaal - Bergen op Zoom: 23 december 1863 Bergen op Zoom - Goes: 1 juli 1868 Goes - Middelburg: 1 maart 1872 Middelburg - Vlissingen: 1 november 1873
Huidige status	in gebruik
Geëlektrificeerd	1957
Aantal sporen	2
Baanvaksnelheid (in km/h)	140
Beveiliging of treinbeïnvloeding	ATB EG
Treindienst door	NS
lijn 12 van Lage Zwaluwe lijn van Breda werkplaats NS Borchwerf Noord 0,0 Roosendaal van Borchwerf Noord lijn 12 naar Antwerpen-Centraal A58E312 A58E312 6,6 Wouw A4 Philip Morris 12,5 Bergen op Zoom tramlijn van Tholen naar Antwerpen opgebroken Stamlijn Bergen op Zoom opgebroken 14,5 Bergen op Zoom Zuid gepland station 18,4 Woensdrecht Provinciegrens Noord-Brabant - Zeeland Schelde-Rijnkanaal 28,2 Rilland-Bath 31,5 Krabbendijke Oostdijk 38,2 Kruiningen-Yerseke 40,3 Vlake tramlijn naar veerhaven Hansweert opgebroken Vlakebrug over het Kanaal door Zuid-Beveland 44,1 Kapelle-Biezelinge tramlijn van Wemeldinge opgebroken Kloetinge Postweg AKF Kanaal Goes - Goese Sas 49,2 Goes tramlijn Goes - Hoedekenskerke - Goes remise SGB A256 's-Heer Hendrikskinderen tramlijn naar Wolphaartsdijkse Veer opgebroken Oude Sloelijn 54,3 's-Heer Arendskerke 59 Noord Kraaijert Nieuwe Sloelijn 64,5 Arnemuiden Arne Industrieterrein Arnestein opgebroken 68,3 Middelburg 72,0 Vlissingen Souburg voorheen Oost-Souburg 73,7 Vlissingen Stad naar Scheepswerf De Schelde opgebroken tramlijn van Koudekerke tramlijn Vlissingen - Middelburg 74,4 Vlissingen

De Zeeuwse Lijn ookwel Lijn F of Staatslijn F genoemd is de spoorlijn die Vlissingen, Middelburg, Goes en Bergen op Zoom verbindt met Roosendaal. De spoorlijn kon worden aangelegd na de aanleg van de Sloedam en de Kreekrakdam, waarmee de eilanden Walcheren en Zuid-Beveland een verbinding over land kregen met de rest van Nederland. De lijn telt twee grote spoorbruggen: Een over het Kanaal door Zuid-Beveland en een over het Schelde-Rijnkanaal. Laatstgenoemde vaarverbinding werd ruim 100 jaar na de spoorverbinding geopend.

Geschiedenis

Het eerste deel, Roosendaal – Bergen op Zoom, werd geopend op 23 december 1863 en was de derde spoorlijn die door de Staatsspoorwegen in haar eerste jaar van bestaan in exploitatie werd genomen. Een kleine vijf jaar later op 1 juli 1868, werd de lijn verlengd tot Goes en tussen 1 maart 1872 en 1 september 1873 werd in drie etappes het eindpunt Vlissingen bereikt.

In Vlissingen bestond aansluiting op de veerdienst naar Engeland, geëxploiteerd door de Stoomvaart Maatschappij Zeeland. Deze veerdienst werd opgericht naar aanleiding van de aanleg van de spoorlijn. De Zeeuwse lijn was hiermee een belangrijke schakel in de snelste verbinding tussen Berlijn en Londen. Vooral in de periode tot de Eerste Wereldoorlog reden rechtstreekse boottreinen tussen Vlissingen en Berlijn. Diverse vorsten en diplomaten maakten vanwege het comfort gebruik van deze treinen. Het station van Vlissingen kende om deze reden zelfs een koninklijke wachtkamer. Na de Eerste Wereldoorlog kwam de nadruk meer op het toeristenvervoer te liggen. Al voor de Tweede Wereldoorlog werd de veerdienst wegens oorlogsdreiging gestaakt. Na de Tweede Wereldoorlog werden de belangrijkste veerverbindingen met Engeland naar Hoek van Holland verplaatst en verdwenen de boottreinen definitief uit Vlissingen.

Naast het internationale belang, was de Zeeuwse lijn uiteraard ook van belang voor de regio. Vanuit Goes werden in 1927 door de Spoorweg-Maatschappij Zuid-Beveland dan ook drie aansluitende tramlijnen aangelegd. Een naar Hoedekenskerke en Borssele, een lijn naar Wemeldinge en een naar Wolphaartsdijk. De komst van de autobus zorgde er echter voor dat nog geen vijf jaar later de diensten op deze lijnen alweer drastisch werden ingekrompen en na de Tweede Wereldoorlog was het al snel gedaan met de reizigersdienst op deze lijnen. Het goederenvervoer bleef nog wel enkele jaren bestaan, voornamelijk voor het vervoer van landbouwproducten. Het traject ‘s Heer Arendskerke – Hoedekenskerke werd in 1966 onderdeel van de eerste Sloelijn. De lijn naar Hoedekenskerke wordt sinds 1972 geëxploiteerd als museumlijn door de Stoomtrein Goes-Borsele.

Tijdens de Watersnood van 1953 kwam een deel van de Zeeuwse lijn onder water te staan. Nabij Kruiningen was een stuk spoorlijn waar alleen bij laagwater treinen konden rijden. Dit lijngedeelte stond toen bekend als badkuipspoorweg.

De lijn Roosendaal – Vlissingen werd in 1956 geëlektrificeerd. Sindsdien rijden er rechtstreekse elektrische treinen via Rotterdam naar Amsterdam. Tot mei 1994 reden er ook rechtstreekse treinen via Breda en Arnhem naar Zwolle. Na het invoeren van de nieuwe consequente dienstregeling van Spoorslag '70 reed over de Zeeuwse lijn het ene half uur een intercity richting Rotterdam en Amsterdam en het andere half uur een stoptrein die na Roosendaal als intercity doorreed naar Zwolle. Vanaf eind jaren '80 werd deze laatstgenoemde dienst steeds vaker opgesplitst. In mei 1994 reed de laatste rechtstreekse trein tussen Vlissingen en Zwolle.

Stations

Station Vlissingen Souburg is het enige station aan deze spoorlijn dat niet tijdens of vlak na de opening van het traject in gebruik is genomen. De voorstadshalte werd geopend in 1986. Tot aan de Tweede Wereldoorlog had Vlissingen ook twee stations, waarvan Vlissingen Haven op de locatie van het huidige station Vlissingen lag; station Vlissingen Stad werd gesloten. Ook voor een aantal kleinere stations, waaronder die van 's-Heer Arendskerke, Wouw en Woensdrecht, viel in de loop der jaren het doek.

Van de oorspronkelijke stationsgebouwen zijn er langs Staatslijn F opvallend veel bewaard gebleven. De gebouwen van Middelburg, Arnemuiden, Kapelle-Biezelinge, Kruiningen-Yerseke en Krabbendijke stammen uit het jaar van opening. Uiteraard hebben er diverse kleine en grote verbouwingen plaatsgevonden, maar ze zijn niet, zoals elders in het land veelvuldig gebeurde, vervangen door nieuwbouw.

Dienstregeling

VIRM-treinstel 9525 vertrekt op 19 september 2008 als stoptrein van Vlissingen naar Roosendaal vanaf het station Kapelle-Biezelinge. Rechts staat het oorspronkelijke stationsgebouw uit 1868

Voor passagiers rijden er momenteel twee treindiensten over de Zeeuwse Lijn: de stoptrein Roosendaal - Vlissingen v.v. en de intercity Amsterdam Centraal - Vlissingen v.v. Beide treindiensten rijden eenmaal per uur. De intercity's stoppen alleen in Roosendaal, Bergen op Zoom, Kruiningen-Yerseke, Goes, Middelburg, Vlissingen Souburg en Vlissingen; de stoptreinen halteren daarnaast op de stations Rilland-Bath, Krabbendijke, Kapelle-Biezelinge en Arnemuiden. In 2006 werden de laatstgenoemde stations met sluiting bedreigd. Na discussies tot in de Tweede Kamer lijken deze plannen nu van de baan. Het voornemen is nu, dat er ieder half uur een intercity Amsterdam - Vlissingen v.v. gaat rijden, die stopt op alle stations van de Zeeuwse lijn.

Behalve de genoemde diensten, rijdt in de ochtendspits een aantal treinen uit de stoptreindienst Roosendaal - Den Haag Centraal v.v. van en naar Bergen op Zoom.

Naast passagierstreinen rijden er ook veel goederentreinen over de lijn. Deze goederentreinen hebben als belangrijkste bestemming het haven- en industriegebied Vlissingen-Oost (Sloegebied). Het Sloegebied is vanaf de Zeeuwse lijn te bereiken via een aftakking ten westen van Goes, de zogenaamde Sloelijn. In 1966 werd de eerste Sloelijn geopend. Deze lijn maakte voor een belangrijk deel gebruik van de oude tramlijn Goes - Hoedekenskerke - Goes. De spoorlijn liep hierdoor vlak langs bebouwd gebied en kende veel gelijkvloerse spoorwegovergangen. In 2008 werd de nieuwe Sloelijn geopend. Dit nieuwe traject heeft ongelijkvloerse kruisingen en is geëlektrificeerd.

Zie ook

• NS-dienstregeling 2012
• Lijst van spoorlijnen in Nederland