Spreeuwen
| Spreeuwen | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||
| Treurmaina (Acridotheres tristis) | ||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||
| ||||||||||
| Familie | ||||||||||
| Sturnidae Rafinesque, 1815 | ||||||||||
| Spreeuwenwolk | ||||||||||
_RWD.jpg) | ||||||||||
| De (gewone of Europese) spreeuw | ||||||||||
 | ||||||||||
| Hildebrandts glansspreeuw (Lamprotornis hildebrandti) | ||||||||||
.jpg) | ||||||||||
| Amethistspreeuw (Cinnyricinclus leucogaster) | ||||||||||
_W_IMG_0481.jpg) | ||||||||||
| Pagodespreeuw (Sturnia pagodarum) | ||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||
Spreeuwen op  Wikispecies | ||||||||||
| ||||||||||
Spreeuwen (Sturnidae) zijn een familie uit de orde van de zangvogels. De naam "Sturnidae" komt van het Latijnse woord voor spreeuw, Sturnus.
Kenmerken
[bewerken | brontekst bewerken]Spreeuwen zijn kleine tot middelgrote vogels. Het verenkleed is meestal zwart, vaak met een opzichtige metaalglans. Sommige soorten hebben lange staarten. De lichaamslengte varieert van 16 tot 45 cm.
Hoewel er geen opvallend melodieuze zangers binnen de spreeuwenfamilie voorkomen, kunnen diverse soorten spreeuwen verschillende en vaak ingewikkelde geluiden produceren. Het zijn vaak voortreffelijke imitators die geluiden uit hun omgeving opnemen in hun zangrepertoire, waaronder mechanische geluiden zoals een claxon. De (gewone) spreeuw, treurmaina, prachtglansspreeuw en de vijf Gracula-soorten ("beo's") kunnen de menselijke stem nabootsen.[1]
Leefwijze
[bewerken | brontekst bewerken]Hun voedsel bestaat uit insecten en vruchten, in de regel zijn het alleseters.
Voortplanting
[bewerken | brontekst bewerken]Het legsel bestaat uit 2 tot 6 licht-blauwgroene, vaak bruingevlekte eieren.
Verspreiding en leefgebied
[bewerken | brontekst bewerken]Spreeuwen komen oorspronkelijk voor in de Oude Wereld, dus in Europa, Azië en Afrika maar ook in het noorden van Australië (land) en de tropische eilanden van de Grote Oceaan. Bijna alle spreeuwen houden van redelijk open landschappen. Verschillende soorten leven rond de menselijke bewoning.
Verschillende Europese en Aziatische soorten zijn ingevoerd in andere streken zoals Noord-Amerika, Hawaï en Nieuw-Zeeland. Ze concurreren daar om leefruimte met inheemse vogelsoorten en worden vaak beschouwd als invasieve exoten. De gewone spreeuw is het meest bekend in Europa en Noord-Amerika. In grote delen van Azië en in het gebied van de Grote Oceaan is de treurmaina de meest voorkomende soort spreeuw.
Taxonomie
[bewerken | brontekst bewerken]De familie van de spreeuwen maakt deel uit van de superfamilie Muscicapoidea.[2] In Noord-Amerika komen vogels voor die erg op spreeuwen lijken en ook zo genoemd worden, zoals de epauletspreeuw (Agelaius phoeniceus). Deze vogelsoorten zijn niet verwant aan de gewone spreeuwen maar behoren tot de superfamilie Passeroidea waartoe ook de gorzen (Emberizidae) en mussen behoren.[3]
De familie telt ruim 120 soorten in 36 geslachten.[4] Volgens onderzoek kan deze familie worden ingedeeld in onderstaande twee subfamilies en zes clades.[5][6] Binnen de clades zijn de soorten alfabetisch gerangschikt.
Subfamilie Graculinae
- Clade 1: Filipijnen
- Geslacht Rhabdornis (4 soorten kruipers)
- Clade 2: Zuid-Azië/Oceanië
- Geslacht Ampeliceps (1 soort: kroonmaina)
- Geslacht Aplonis (25 soorten purperspreeuwen)
- Geslacht Basilornis (3 soorten koningsspreeuwen)
- Geslacht Enodes (1 soort: roodbrauwspreeuw)
- Geslacht Gracula (5 soorten beo's)
- Geslacht Goodfellowia (1 soort: mindanaokoningsspreeuw)
- Geslacht Mino (3 soorten maina's)
- Geslacht Sarcops (1 soort: kaalkopspreeuw)
- Geslacht Scissirostrum (1 soort: roodstuitspreeuw)
- Geslacht Streptocitta (2 soorten maina's)
Subfamilie Sturninae
- Clade 3: Eurazië (m.u.v. de lelspreeuw in Afrika en de balispreeuw in Indonesië)
- Geslacht Acridotheres (11 soorten maina's)
- Geslacht Agropsar (2 soorten spreeuwen)
- Geslacht Creatophora (1 soort: lelspreeuw)
- Geslacht Fregilupus (1 soort: hopspreeuw)
- Geslacht Gracupica (4 soorten eksterspreeuwen)
- Geslacht Leucopsar (1 soort: balispreeuw)
- Geslacht Necropsar (1 uitgestorven soort: rodriguesspreeuw)
- Geslacht Pastor (1 soort: roze spreeuw)
- Geslacht Spodiopsar (2 soorten spreeuwen)
- Geslacht Sturnia (5 soorten spreeuwen)
- Geslacht Sturnus (2 soorten waaronder de gewone spreeuw)
- Geslacht Sturnornis (1 soort: maskerspreeuw)
- Clade 4: twee Afrikaanse spreeuwen
- Geslacht Cinnyricinclus (1 soort: amethistspreeuw)
- Geslacht Hartlaubius (1 soort: madagaskarspreeuw)
- Clade 5: roodvleugelspreeuwen (Afrika)
- Geslacht Onychognathus (11 soorten spreeuwen)
- Clade 6: Afrika (m.u.v. de marmerspreeuw in Azië)
- Geslacht Arizelopsar (1 soort: Abbotts spreeuw)
- Geslacht Grafisia (1 soort: witkraagspreeuw)
- Geslacht Hylopsar (2 soorten glansspreeuwen)
- Geslacht Lamprotornis (22 soorten glansspreeuwen)
- Geslacht Neocichla (1 soort: witvleugelspreeuw)
- Geslacht Notopholia (1 soort: zwartbuikglansspreeuw)
- Geslacht Pholia (1 soort: Sharpes spreeuw)
- Geslacht Poeoptera (3 soorten spreeuwen)
- Geslacht Saroglossa (1 soort: marmerspreeuw)
- Geslacht Speculipastor (1 soort: spiegelspreeuw)
- ↑ (en) Craig, A. et al. 2017. Starlings (Sturnidae). In: del Hoyo, J et al (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Lynx Edicions, Barcelona. (retrieved from http://www.hbw.com/node/52370 on 22 October 2017).
- ↑ Muscicapoidea. tolweb.org. Gearchiveerd op 8 oktober 2021.
- ↑ Passeroidea. tolweb.org. Gearchiveerd op 8 oktober 2021.
- ↑ (en) Gill F, D Donsker & P Rasmussen (Eds). 2025. IOC World Bird List (v15.1).
- ↑ (en) Irby J. Lovette & Dustin R. Rubinstein (2007). "A comprehensive molecular phylogeny of the starlings (Aves: Sturnidae) and mockingbirds (Aves: Mimidae): Congruent mtDNA and nuclear trees for a cosmopolitan avian radiation." Molecular Phylogenetics and Evolution 44, 1031-1056. DOI:10.1016/j.ympev.2007.03.017
- ↑ (en) Shiyun Han et al. (2024). "Sturnidae sensu lato Mitogenomics: Novel Insights into Codon Aversion, Selection, and Phylogeny." Animals 14, 2777. DOI:10.3390/ani14192777
· 
· 
· ·