Pieter Corneliszoon Hooft

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor het schip naar hem genoemd zie: Pieter Corneliszoon Hooft (schip)
P.C. Hooft
Portret van P.C. Hooft, door F. van Goor
Portret van P.C. Hooft, door F. van Goor
Algemene informatie
Volledige naam Pieter Corneliszoon Hooft
Geboren 16 maart 1581, Amsterdam
Overleden 21 mei 1647, Den Haag
Land Vlag van Nederland Nederland
Beroep Historicus, dichter, toneelschrijver
Werk
Jaren actief Gouden Eeuw
Dbnl-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Pieter Corneliszoon Hooft (Amsterdam, 16 maart 1581 - Den Haag, 21 mei 1647) was een Nederlandse geschiedkundige, dichter en toneelschrijver. Hij kan beschouwd worden als een van de grondleggers van een serieuze literaire cultuur in het Nederlandse taalgebied, naar het Franse en Italiaanse voorbeeld.[1] Na een reis door Europa studeerde hij rechten in Leiden. Hooft werd een exponent van de renaissance in Nederland en had humanistische ideeën.

Werkkamer van P.C. Hooft op het Muiderslot

Biografie[bewerken]

Hooft stamde uit het Amsterdamse regentengeslacht Hooft en was de zoon van Cornelis Hooft, die tal van functies in het bestuur van Amsterdam bekleedde, onder andere als burgemeester. Hij was familie van Louis de Geer, Andries Bicker, Cornelis de Graeff en Johan de Witt.

In 1598 werd Pieter Corneliszoon Hooft op 17-jarige leeftijd door zijn vader, zoals gebruikelijk was met zonen uit gegoede families, op educatieve reis naar Frankrijk en Italië gestuurd. De bedoeling hiervan was dat hij zich zou voorbereiden op een toekomstige handelscarrière. De jonge Hooft raakte tijdens zijn reis echter dermate gefascineerd door de kunst van de Italiaanse renaissance, dat hij de rest van zijn leven hoofdzakelijk aan het beoefenen van kunst zou wijden. Niettemin voltooide hij tevens een rechtenstudie aan de universiteit van Leiden en werd in 1609 als eerste niet-edele aangesteld als drost van Muiden en baljuw van het Gooiland. [2]

Hooft is tweemaal getrouwd geweest. In 1610 trouwde hij met Christina van Erp, die in 1624 op 32-jarige leeftijd overleed nadat eerder vier kinderen waren gestorven. Na haar dood hertrouwde Hooft in 1627 met de Antwerpse weduwe Leonora Hellemans (1595-1661). Na Hoofts dood kocht zij het pand op Keizersgracht 65, dat het echtpaar al jaren had bewoond.[3]

Hooft overleed in Den Haag, waar hij op dat moment was vanwege de begrafenis van Frederik Hendrik van Oranje.[2]

Rederijker[bewerken]

Hooft is lid geweest van de Amsterdamse rederijkerskamer de Eglentier die In Liefde bloeyende als zinspreuk had. Ook daar drongen de vernieuwingen van de literaire renaissance door. Hooft zal er ongetwijfeld toen al mee in aanraking zijn gekomen. Maar pas tijdens zijn grand tour leerde hij de nieuwe poëzie echt kennen.

Muiderkring[bewerken]

Hooft was drost en kastelein van Muiden, baljuw van Naarden en Gooiland en hoofdbaljuw en dijkgraaf van Weesp, Weesperkarspel en Hoog-Bijlmer. Hij woonde gedurende 40 jaar in het Muiderslot, bij het huidige Muiden Vesting. Mede dankzij Hoofts toedoen was het Muiderslot een plek geworden waar kunstenaars en geleerden geregeld bijeenkwamen.[2] Om het sociale en culturele leven aldaar te stimuleren werden bijzondere mensen geïnviteerd, die veelal geïnteresseerd waren in literatuur en wetenschap. Zo ontstond de Muiderkring, al moet bij deze benaming - uit de 19de eeuw - worden bedacht dat hier eerder sprake was van incidentele ontmoetingen dan van geregelde samenkomsten. Na het laatste feest aan het einde van de zomertijd namen ze van elkaar afscheid met de groet "tot in de pruimentijd", hiermee de volgende zomer bedoelend. Bij deze vriendenkring hoorden onder anderen:

Politiek[bewerken]

Hooft gebruikte zijn toneelstukken om zijn gematigd-orangistische staatkundige opvattingen te uiten. Hij hield er een neo-stoïcijnse, humanistische levensbeschouwing op na, zonder een religie te belijden. Hooft was dan ook geen lid van welke kerk dan ook. In de strijd tussen de katholieken en protestanten, die zo'n belangrijke rol hadden gespeeld bij het uitbreken van de Nederlandse Opstand, koos hij geen partij.

Werk[bewerken]

Portret van P.C. Hooft uit 1642

Het werk van Hooft is door de veelal aan het Latijn ontleende zinsconstructies in combinatie met het gebruik van zowel archaïsmen als neologismen moeilijk leesbaar.[6] Weinigen kunnen zeggen het gehele werk van Hooft gelezen te hebben. Er zijn inmiddels hertalingen beschikbaar, waardoor het beter toegankelijk is geworden.

Overzicht[bewerken]

Waarschijnlijk op vrij jonge leeftijd schreef Hooft het toneeldrama Achilles en Polyxena. In 1605 schreef hij het herdersspel Granida. Dit laatste toneelspel bevatte de twee herdersfiguren Dafilio en Granida en was een in de 17e eeuw veelvoorkomend schildersonderwerp. De bekendste werken van Hooft zijn de historische treurspelen Geeraerdt van Velsen uit 1613 en Baeto (1617). Beide toneelstukken hebben het beeld van de Nederlandse geschiedenis sterk beïnvloed: dat van de moord op Graaf Floris V (Geeraert) en dat van de rol van de Bataven bij de totstandkoming van Nederland. Het blijspel Warenar dat hij in 1617 samen met Samuel Coster schreef, gebaseerd op Plautus' "Aulularia", was tamelijk succesvol. Hooft schreef ook veel liefdespoëzie, waaronder sonnetten. Een bekend sonnet is Mijn lief, mijn lief uit 1610. Het bekendste werk is Emblemata amatoria (Liefdesemblemen) uit 1611.

De Nederlandsche Historiën[bewerken]

Hooft begon in 1628 aan zijn levenswerk, de Nederlandsche historiën. Tot zijn dood in 1647 werkte hij hieraan. Zevenentwintig delen zijn verschenen, waarvan de laatste zeven postuum. In 1618, dus tijdens het Twaalfjarig Bestand, had hij het idee gekregen om een groot werk over de recentste nationale geschiedenis te schrijven dat onder andere moest handelen over de Tachtigjarige Oorlog, die toen nog de Vaderlandse Oorlog heette.[7] Volgens Hoofts biograaf Brandt was hij al lang daarvoor bezig met de bestudering van de klassieke geschiedschrijvers. In 1628 startte hij zijn werk en in 1642 werd Neederlandsche Histoorien gepubliceerd bij Louis Elsevier te Amsterdam. Dit monumentale werk beschrijft de periode van 1555 (de troonsafstand van keizer Karel V) tot en met de moord op Willem van Oranje in 1584. Hooft heeft zijn werk door zijn overlijden op 65-jarige leeftijd in 1647 niet kunnen voltooien. In 1654 verscheen bij Joan Blaeu Vervolgh der Neederlandsche historien met daarin zijn beschrijving van de geschiedenis tot het jaar 1587. Hooft ging grondig te werk en stelde zich persoonlijk op de hoogte van de gebeurtenissen, zodat zijn beschrijvingen de kracht kregen van een ooggetuigenverslag. De schrijfstijl is een bewuste imitatio van de stijl van Tacitus.[8]

P.C. Hooft tegenwoordig[bewerken]

De chique P.C. Hooftstraat in Amsterdam, in de volksmond ook wel "de PC", is naar Hooft genoemd. Hetzelfde geldt voor de prestigieuze P.C. Hooft-prijs. Het faculteitsgebouw van de faculteit der geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam, het vakgebied waar Hooft zich mee bezig hield, is ook naar hem vernoemd.

Voetnoten en bronnen
  1. Israel, J.I., De Republiek 1477-1806, p. 630
  2. a b c Dautzenberg, J.A. Literatuur, geschiedenis en leesdossier, Malmberg, 2e druk: p. 56
  3. P.C. Hooft en de geschiedenis van zijn tijd (in: dbnl.org)
  4. A.M.T. Leerintveld, Hooft en Huygens. Kronikiek van een vriendschap 1620-1625, in J. Jansen (ed.), Omnibus idem Opstellen over P.C. Hooft ter gelegenheid van zijn driehonderdvijftigste sterfdag, Hilversum, 1997, p. 69-82.
  5. E.K. Grootes, Hooft en Bredero, in J. Jansen (ed.), Omnibus idem Opstellen over P.C. Hooft ter gelegenheid van zijn driehonderdvijftigste sterfdag, Hilversum, 1997, p. 19-30.
  6. Dautzenberg, J.A. Literatuur, geschiedenis en leesdossier, Malmberg, 2e druk: p. 56.
  7. S. Groenveld, 'Pieter Corneliszoon Hooft en de geschiedenis van zijn eigen tijd', in S. Groenveld, Hooft als historieschrijver: twee studies, Weesp, 1981, p. 7-46
  8. E.O.G. Haitsma Mulier, De humanistische vorm. Over de stilering van de politiek, in J. Tollebeek - T. Verschaffel - L.H.M. Wessels (edd.), De palimpsest: geschiedschrijving in Nederlanden, 1500-2000. Fragmenten, Hilversum, 2002, p. 32

Externe links

Wikisource NL Meer bronnen die bij deze auteur horen, kan men vinden op de pagina Pieter Cornelisz. Hooft op de Nederlandstalige Wikisource.