Keizer Rudolf II

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rudolf II
Portret van Rudolf II door Joseph Heintz de Oudere, 1592.
Portret van Rudolf II door Joseph Heintz de Oudere, 1592.
Rooms-Duits koning en keizer
Regeerperiode 1576 - 1612
Voorganger Maximiliaan II
Opvolger Matthias
Koning van Hongarije, regerend aartshertog van Neder-Oostenrijk en markgraaf van Moravië
Regeerperiode 1576 - 1608
Voorganger Maximiliaan II
Opvolger Matthias
Koning van Bohemen
Regeerperiode 1576 - 1611
Voorganger Maximiliaan II
Opvolger Matthias
Huis Habsburg
Vader Maximiliaan II
Moeder Maria van Spanje
Geboren 18 juli 1552
Wenen, Oostenrijk
Gestorven 20 januari 1612
Praag, Oostenrijk
Begraven Sint-Vituskathedraal
Religie Rooms-katholiek

Keizer Rudolf II (Wenen, 18 juli 1552 - Praag, 20 januari 1612), aartshertog van Oostenrijk als Rudolf V (1576 - 1608), was keizer van het Heilige Roomse Rijk. Hij was een zoon van keizer Maximiliaan II en Maria van Spanje en een achterneef van koning Filips II van Spanje.

Biografie[bewerken]

Rudolf van Habsburg volgde in 1576 zijn vader op als keizer. Hij riep Praag tot hoofdstad uit omdat de stad beter te verdedigen was tegen de Turken dan Wenen. De stad kende een korte, maar indrukwekkende bloeiperiode, die nooit meer is geëvenaard. Hij was fel gekant tegen het gebruik van geweld tegen protestanten, en voerde aan het eind van zijn leven zelfs een godsdienstvrijheid in Bohemen in. Ook startte hij in 1579 in Keulen vredesbesprekingen tussen Spanje en de opstandelingen in de Habsburgse Nederlanden, de Vredehandel van Keulen, maar deze leverden niets op. Diplomaten als Philip Sidney kwamen langs en de Nederlander Johan Barvitius was bij hem in dienst.

Rudolf II stond bekend als een groot liefhebber van kunst, wetenschap en muziek. Hij hield er een voor die tijd groot orkest op na. Hans Leo Hassler verhief hij in de adelstand. De uitvinder Cornelis Drebbel en geleerde Jacopo Strada stonden met hem in contact of waren in dienst. Rudolf interesseerde zich voor iedere menselijke creativiteit, maar zelf had hij een voorkeur voor beeldhouwwerk. Hij hield zich urenlang bezig met goudsmeedwerk, waarbij hij waarschijnlijk werd bijgestaan door de Utrechtse edelsmid Paulus van Vianen. Aan zijn hof was het een komen en gaan van kunstenaars, zoals Giuseppe Arcimboldo, Karel van Mander, Hans Vredeman de Vries, Adriaan de Vries, die hem drie maal portretteerde, Hans von Aachen, Roelant Saverij, Bartholomeus Spranger en Joris Hoefnagel. Rudolf bouwde een enorme kunstcollectie op. Vredeman de Vries en zijn zoon Paul waren betrokken bij de decoratie van zijn kunstgalerij. De wanden werden versierd met geschilderde doorkijkjes en imaginaire ruimten, en niet langer met wandtapijten. Toen Zweden in 1648 Praag bezette, was hun hoofddoel de burcht en de door Rudolf aangelegde kunstverzameling.

Tycho Brahe en Johannes Kepler, de twee grote astronomen van die tijd, bekleedden na elkaar de functie van "keizerlijke mathematicus". Maar Rudolfs brede belangstelling ging ten koste van de staatszaken. Een mooie tekening van de sfeer aan zijn hof geeft Harry Mulisch in het derde hoofdstuk van het boek De procedure: De Golem.

Portret van Rudolf II

Als bestuurder was Rudolf II veel minder succesvol. Aan het begin van de 17e was er een onhoudbare situatie ontstaan doordat hij zijn bestuurlijke taken verwaarloosde. Hendrik Julius van Brunswijk-Wolfenbüttel werd te hulp geroepen om de financiën te reorganiseren. Een van zijn laatste officiële daden was in 1609 het toekennen van godsdienstvrijheid en privileges aan de protestanten in Silezië en Bohemen, zeer tegen de zin van zijn opperkanselier Zdeněk Vojtěch von Lobkowicz. Dit heeft bijgedragen aan het uitbreken van de Dertigjarige Oorlog in 1618. Familieleden,onder leiding van zijn jongere broer Matthias van Oostenrijk, die enkele jaren ervoor nog tot landvoogd van de opstandige Nederlanden was benoemd, voorop, grepen in en ontnamen Rudolf II steeds meer gebieden en schoven hem ten slotte volledig opzij. Na zijn dood in 1612 volgde Matthias hem op.

Huwelijk[bewerken]

Hoewel hij voorbestemd was om te trouwen met Isabella van Spanje vond het huwelijk nooit plaats en trouwde zij met Rudolfs broer Albrecht. Wel is bekend, dat Rudolf bij de volgende vrouwen kinderen had:

  • Eufémia van Rosenthal
Karolingen (800-911): Karel de Grote · Lodewijk I de Vrome · Lotharius I · Lodewijk II · Lodewijk III de Duitser · Karel II de Kale · Lotharius II · Karloman van Beieren1 · Lodewijk III de Jonge1 · Karel III de Dikke · Arnulf van Karinthië · Lodewijk IV het Kind
Italiaanse keizers (891-928): Guido van Spoleto · Lambert van Spoleto · Lodewijk de Blinde · Berengarius van Friuli
Ottonen (911-1024): Koenraad I van Franken2 · Hendrik I de Vogelaar · Otto I de Grote · Otto II · Otto III · Hendrik II de Heilige
Saliërs (1024-1125): Koenraad II · Hendrik III · Hendrik IV · Rudolf van Rheinfelden · Herman van Salm · Koenraad (III)1 · Hendrik V
Hohenstaufen (1125-1254): Lotharius III2 · Koenraad III · Hendrik (VI) Berengarius1 · Frederik I Barbarossa · Hendrik VI · Filips van Zwaben · Otto IV2 · Frederik II · Hendrik VII1 · Koenraad IV · Hendrik Raspe
Interregnum (1254-1273): Willem van Holland · Richard van Cornwall · Alfons van Castilië
Versch. dynastieën (1273-1437): Rudolf I · Adolf van Nassau · Albrecht I · Hendrik VII · Lodewijk V de Beier · Frederik de Schone1 · Karel IV · Gunther van Schwarzburg · Wenceslaus · Ruprecht van de Palts · Jobst van Moravië · Sigismund
Habsburgers (1437-1806): Albrecht II · Frederik III · Maximiliaan I · Karel V · Ferdinand I · Maximiliaan II · Rudolf II · Matthias · Ferdinand II · Ferdinand III · Ferdinand IV1 · Leopold I · Jozef I · Karel VI · Karel VII Albrecht2 · Frans I Stefan · Jozef II · Leopold II · Frans II

Vetgedrukt: keizer · Cursief: tegenkoning · 1 medekoning (in een deelrijk)· 2 afkomstig uit een andere dynastie