Thorn (Limburg)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

Thorn

Voormalige gemeente in Nederland

Situering

Algemeen

6,68 km²

- land

4,68 km²

- water

2 km²

Inwoners (1 november 2006)

2594 (553 inw/km²)

Overig

Postcode

6017

Netnummer

0475

Geografische ligging

51°9 NB 5°50 OL

Belangrijke verkeersaders

A2, N273

Opgegaan in Maasgouw in 2007

Nederland

Thorn staat bekend als het witte stadje.

Thorn ( uitspraak (info·uitleg)) is het eerste Nederlandse dorp op de westelijke Maasoever vanaf Maastricht. Het ligt bij het Belgische Kessenich. Ook heeft het als buurdorpen: Ittervoort, Panheel en Wessem. Voordat Thorn op 1 januari 2007 werd samengevoegd met de andere gemeenten Maasbracht en Heel tot de nieuwe gemeente Maasgouw was Thorn zelf een gemeente. Het staat bekend als het Witte Stadje vanwege haar witte huisjes in het centrum. Op 1 november 2006 had de gemeente Thorn een inwonertal van 2594 mensen (bron: CBS) en een oppervlakte van 6,60 km² (waarvan 2 km² water).

[bewerken] Geschiedenis

Eerst was de streek van Thorn heel moerassig. Dat veranderde pas na ontginning voor de 10e eeuw. Aan de rand van dit moeras liep de Romeinse heirbaan van Maastricht naar Nijmegen. Omstreeks 990 werd op een hoogte, dichtbij de Maas, door graaf Ansfried, die getrouwd was met Hereswint (Hildewaris), een klooster voor benedictaressen gesticht. Dat klooster groeide uit tot een wereldlijk stift (een klooster voor adellijke dames) en een vorstendom. Tot dat Land van Thorn behoorden Thorn, Ittervoort, Haler, Grathem, Stramproy, Baexem en Ell.

Volgens de legende lag er ooit tussen Thorn en Kessenich een legendarisch verdwenen stad met de naam Vijvere. Dat zou verzonken zijn als straf van God. Daar ligt nu het moeras het Vijverbroek.

Onder de Fransen kreeg Thorn zwaar te lijden. De huizen werden witgeverfd omdat ze vaak zijn vernield en er dus verschillende bouwsels in werden verwerkt. Door die witte huisjes en de rust van het dorpje werd Thorn al gauw geliefd door kunstenaars en tegenwoordig toeristen.

[bewerken] Sint-Michaëlkerk

De Sint-Michaëlkerk of Stiftskerk in Thorn is een parochiekerk waarvan de delen grotendeels uit de 14e eeuw stammen. Het was de stiftskerk van de Benedictijner Rijksabdij in Thorn. Het is een gotische kruisbasiliek met een oostelijke crypte onder de kruising en het koor. Er is een verhoogd "vorstinnekoor" in het zuidelijke dwarspand dat ooit dicht bij het paleis van de abdis lag. De onderbouw van het westwerk is een restant van de oudere romaanse kerk. Na de opheffing van het klooster in 1797 werd de oude parochiekerk gesloopt en nam de gemeente deze kerk in gebruik. De beroemde neo-gotische architect P.J.H. Cuypers restaureerde in de 19e eeuw de kerk. Cuypers liet de oostelijke kapellen slopen en verhoogde de toren.

[bewerken] Verenigingsleven

De beide harmonieorkesten van Thorn genieten landelijke faam. In 1999 maakte Hans Heijnen voor de NPS de documentaire Bokken en geiten, over de rivaliteit tussen deze twee harmonieorkesten. In deze documentaire, die geheel in het lokale dialect is opgenomen, wordt indringend geschetst hoe deze rivaliteit het sociale leven in het dorp bepaalt.

[bewerken] Geboren of woonachtig geweest in Thorn

Leon van Acht, (1899-1991) onderwijzer Heythuysen en dirigent van de kerkkoor van de Sint-Michaëlskerk te Thorn en het Harmonieorkest St. Michaël Thorn (1919-1951)
Jan Cober (*1951) dirigent en klarinettist, van 1984 tot 2004 dirigent van de Koninklijke Harmonie van Thorn
Henrie Adams (*1959) dirigent en hoboïst, een bepaalde tijd tweede dirigent van het Harmonieorkest St. Michaël Thorn; nu dirigent van de Banda Sinfónica de la Sociedad Musical "La Artística" te Buñol (Spanje)
Pierre Kuijpers (*1945), dirigent en hoboïst, van 1986 tot 1996 chefdirigent van de Koninklijke Militaire Kapel
Thijs Tonnaer (*1955), dirigent en klarinettist
Mat Schreurs (*29 april 1951), dirigent en trompettist
Frans van den Berg 1919-1989, Nederlands schilder, woonde te Thorn
Truus Coumans(*1930), Limburgs beeldend kunstenaresse, woonde in de jaren '80 op 'de Grote Hegge'
Mia Rubens-Cuypers (1916-1990), Limburgse schilderes, woonde op de Spiekert
Jan Mathijs Dodé (1765-1799), notaris te Thorn, aldaar vermoord
Guido Geelen (*1961), Nederlands beeldhouwer, geboren in Thorn
Pieter Hubertus Baltassar Motké (1826-1872), belastingambtenaar, geboren in Thorn

[bewerken] Bibliografie

J. Belogne, De groote Hegge te Thorn, Den Haag, 1957

J. Belogne, De edelmanswoning "de kleine Hegge" te Thorn (1452-1794), uit: De Limburgse Leeuw, jrg. 1962, afl. 10, pag. 2-12.

J. v.d. Boogard, Frans van den Berg 1919-1989, Thorn, 1997

P.J. Blok, De stichtingsbrief van Thorn, uit: Nederlandsch Archievenblad 1 (1892-1893), pag. 29-36.

J. v. Cauteren, De Abdijkerk te Thorn, Utrecht/Zutphen, 1987.

T. Corstjens-Geurts en M. Hendrickx, Thorn, oude prentkaarten & foto's, Thorn, 1991.

P. Crasborn, De burgemeester- en secretariskwestie in Thorn, uit: Opera Omnia, deel 2, Thorn, 1994, pag. 221-244.

Pastoor Cremers, Leven van den H. Ansfried, Stichter der voormalige abdij en der tegenwoordige Parochiekerk van Thorn, Thorn, 1904.

A. Dehing, Onze ouders waren bejaard, een seniorenverhaal over Thorn, Thorn, 2000.

C. Dreesman, Vorstinnen van Thorn, Roermond, 1988

J.H.A. Engelbregt OFM, Gids voor de kapel van de O.L.Vrouw onder de Linden te Thorn, Thorn, 1971.

A.J. Flament, Thorn met den inhoud der opzweringen en de beschrijving der zegels van de opzweerders, Den Haag, 1899.

J. Forschelen, De armenzorg in Thorn in de negentiende eeuw, uit: Opera Omnia, deel 1, Thorn 1999, pag. 50-77

J. Habets, De archieven van het Kapittel der Hoogadellyke Rijksabdij Thorn (2 delen), Den Haag, 1889-1899.

J. Habets, De genaderijke kapel van O.L.Vrouw aan de Linden te Thorn, 4e druk, Thorn, 1948

J.J.H. Hennissen en G.H.A. Venner, Rond het ontstaan van het Philharmonisch gezelschap te Thorn, uit: De Maasgouw, 122 jrg (2003), afl.1, pag. 17-122.

J. Houtmortels pr, Hoogadellijke Rijksabdij en Vorstendom, Thorn, 1948.

E. Janse en P. Roost, Een bijzonder front, herfst 1944, Bevrijdingsstrijd in het Thornerkwartier, Thorn, 1984

J.C.G.M. Jansen, F. Crasborn en J. v.d. Braak, van muziekgezelschap tot symfonisch blaasorkest, Geschiedenis en muzikale ontwikkeling van harmonie-orkest St. Michaël van Thorn, Thorn, 1990

J. Linssen, Een bijdrage voor de geschiedenis van de abdij Thorn, Roermond, 1962

A.D.A. Monna, Ansfried en de Stichting van Thorn, Publications (PSHAL), tomé CXVIII(1982), pag. 59-85

Limburgs Maandblad De Bronk, Thorn-nummer.

L.J.M. Nouwen, Zicht op Thorn, Een beschouwing over Thorn als jeugdidylle, als gespleten gemeenschap, als belastingzuil, als toeristische attractie, als Torna Antiqua, Tielt, 1988.

F. Parren, Het vijverbroek, Een te herwaarderen erfgoed van de Drie Eigen, uit: Opera Omnia, deel 2, Thorn, 1994, pag. 86-129.

H. Ramakers, Fabels en Feiten over Bokken en Geiten, St. Odiliënberg, 1989

H. Renes, Geschiedenis en Landschap in het ruilverkavelingsgebied Land van Thorn, Thorn, z.j.

M. Rongen, Kruisen en Kapellen Thorn, wandel- en fietsroute, Thorn,

W. Sangers en R. Janssen, Thorn, het witte stadje, Thorn, 1992.

M.K.J. Smeets, Het Wapen van Thorn,uit: De Maasgouw, jrg. 81 (1962), pag. 131-138.

F. Tonnaer, Ansfried, van zwaard tot kromstaf, Thorn, 1997.

F. Tonnaer, De moord op notaris Dodé, een drama in de schaduw van het hoogadellijk stift Thorn, Vlodrop, 1999.

J. Tonnaer, De Geschiedenis van de Koninklijke Harmonie van Thorn, Thorn, 1991.

J.G.C. Venner, Salmon Wolff, Een jood in het midden van de zestiende eeuw, uit: De Maasgouw, jrg. 110(1991), pag. 122-143.