Vrijthof (Maastricht)
|
|
|
|
|
Het Vrijthof is een plein in de binnenstad van Maastricht omringd door twee rijen platanen.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Het huidige plein is ontstaan als vrijthof van de Sint-Servaaskerk. Het gebied behoorde toe aan het Sint-Servaaskapittel en was rijksvrij. In de middeleeuwen bevond zich rondom het plein een aantal kapittelhuizen, waar de kanunniken van het Sint-Servaaskapittel woonden. Het Sint-Servaasgasthuis zorgde voor de opvang van de vele pelgrims, die naar het graf van Sint Servaas kwamen. In de 13e eeuw besloot het kapittel van Sint Servaas, dat naast de pelgrimskerk een tweede kerk, de parochiekerk Sint Jan, moest verrijzen. Zo ontstond de Maastrichtse kerkentweeling. Aan de zuidkant, op de plek van het Generaalshuis, lag tot eind 18e eeuw het Witte Vrouwenklooster. Voor de bouw van het klooster stond op deze plek een palts uit de 9e of 10e eeuw.
Archeologische opgravingen hebben aan het licht gebracht dat het gebied ten oosten van de Sint-Servaaskerk (ongeveer het huidige Vrijthof) al in de vroege middeleeuwen dienstdeed als begraafplaats. De oudste graven dateren uit de 5e eeuw. In vroegere tijden werd het plein ook gebruikt als exercitieplaats en voor militaire parades, onder meer vanwege de aanwezigheid van de Hoofdwacht.
[bewerken] Architectuur en bezienswaardigheden
Het plein wordt gedomineerd door de torens van de kerkentweeling Sint-Servaas en Sint-Jan. De Basiliek van Sint Servaas is ouder en groter dan de Sint-Jan. Met zijn romaanse oostkoor met torens en dwerggalerij domineert de Sint-Servaas het Vrijthof. De kerk, het naastgelegen klooster en de schatkamer kunnen tegen betaling worden bezocht. De Sint Jan is gebouwd in de stijl van de Maasgotiek en heeft de hoogste toren van Maastricht. De toren kan men in de zomer beklimmen. Vóór de Sint-Servaas ligt de militaire Hoofdwacht uit 1774. Aan de zuidkant bevindt zich het Spaans Gouvernement (nu Museum aan het Vrijthof), aan de noordkant het Generaalshuis uit 1805 (nu Theater aan het Vrijthof). Op de hoek met de Statenstraat staat het voormalig hoofdpostkantoor van Grandpré Molière uit 1914.
De Luikse Perroen staat vanaf de 13e eeuw op het Vrijthof. Hij werd vaak afgebroken en opnieuw geplaatst. De Maastrichtse beeldhouwer Jean Sondeyker ontwierp en vervaardigde de huidige perroen die op 7 juli 1955 werd onthuld.
Andere bezienswaardigheden op het Vrijthof: de Sint-Servaasfontein en het carnavalsmonument “t Zaate Herremenieke”.
[bewerken] Horeca
Aan de westkant van het plein bevindt zich de Groote Sociëteit uit 1760, een van oorsprong militaire club. Aan de westkant ligt een andere sociëteit, de Momus (1883), van oorsprong een club voor niet-militairen echter thans een reguliere horecagelegenheid.
Aan de noordkant van het plein ligt hotel Du Casque, dat zijn oorsprong heeft in een oude herberg In den Helm. De feitelijke entree van het hotel ligt overigens in een zijstraat, de Helmstraat. Het hotel werd in 1931 gebouwd in art-decostijl. Ernaast lag oorspronkelijk Hotel Dominicain van Grandpré Molière uit 1928.
Daarnaast vindt men aan het plein, met name aan de oostkant, vele andere horecagelegenheden. Een landelijk bekend voorbeeld is het op de hoek met de Platielstraat gelegen oudste café van de stad Café In den Ouden Vogelstruys, ook wel bekend als 'De Hoeskamer vaan Mestreech') (1730). Aan de noordzijde bevindt zich een vestiging van McDonald's (enigszins aangepast aan het historische karakter van het plein: met een goudkleurig logo in plaats van felgeel en geen reclame boven de 1e verdieping). De meeste cafés en restaurant hebben ruime terrassen, waaraan het plein een deel van zijn faam te danken heeft.
[bewerken] Evenementen
Tal van Maastrichtse evenementen vinden op het Vrijthof plaats, zoals Magisch Maastricht, de opening van het carnavalsseizoen ("de 11e van de 11e"), het Maastrichtse carnaval, de Maastrichtse kermis en het Preuvenemint. Tijdens de drie dagen van het carnaval wordt midden op het Vrijthof een mascotte in de vorm van een pop ("'t Mooswief") omhooggehesen. Stadsidool André Rieu geeft op het Vrijthof regelmatig grote openluchtconcerten.
[bewerken] Overig
Onder het Vrijthof bevindt zich een grote parkeergarage voor auto's en fietsen, geëxploiteerd door Q-Park. De garage uit 1972 kwam eind jaren 90 in het nieuws door verzakkingen. Inmiddels is de garage compleet herbouwd. Midden op het plein staat een muziekkiosk. Aan de noordelijke rand, bij de Perroen, staan permanent een aantal marktkramen. Daar staat ook de klok, een bekende ontmoetingsplaats (o.a. voor blind dates). Naast het Generaalshuis bevond zich tot voor kort de galerie van de in opspraak geraakte Robert Noortman.
[bewerken] Zie ook
