Wiesbaden

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wiesbaden
Stad in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Wiesbaden
Wiesbaden
Wiesbaden
Situering
Deelstaat Hessen
Regierungsbezirk Darmstadt
Coördinaten 50° 5′ NB, 8° 14′ OL
Algemeen
Oppervlakte 203,9 km²
Inwoners (31-12-2012[1]) 272.636 (1337 inw/km²)
Hoogte 115 m
Burgemeester Sven Gerich (SPD)
Overig
Postcodes 65183–65207,
55246 (Mainz-Kostheim),
55252 (Mainz-Kastel)
Netnummers 0611,
06122 (Breckenheim, Delkenheim, Medenbach, Nordenstadt),
06127 (Auringen, Naurod),
06134 (Mainz-Kastel, Mainz-Kostheim)
Kenteken WI
Gemeentenummer 06 4 14 000
Website www.wiesbaden.de
Locatie van Stad Wiesbaden
Hesse WI.svg
Portaal  Portaalicoon   Duitsland
Luchtfotografie

Wiesbaden is een kreisfreie Stadt in Duitsland aan de rechteroever van de Rijn, tegenover de stad Mainz. Wiesbaden is hoofdstad van de deelstaat Hessen. De stad telt 272.636 inwoners[2] plus ongeveer 19.000 Amerikaanse staatsburgers[3] en is daarmee op Frankfurt na de grootste stad van Hessen. In Wiesbaden zetelt de Duitse federale recherche (Bundeskriminalamt) en het federale bureau voor de statistiek (Statistisches Bundesamt). Wiesbaden heeft een natuurlijke waterbron waarvan wordt geloofd dat deze een speciale genezende werking heeft.[bron?]

Geschiedenis[bewerken]

Rond de bronnen van Wiesbaden ontwikkelde zich al vroeg een nederzetting.[bron?] In de Romeinse tijd werd de plaats ommuurd, in de Middeleeuwen groeide Wiesbaden uit tot een kleine stad. Wiesbaden was onderdeel van het Hertogdom Nassau, en zo verbonden met het Huis Nassau. Ter nagedachtenis is een standbeeld van Willem van Oranje geplaatst op het plein voor de (Marktkirche). In de 19e eeuw ontwikkelde Wiesbaden zich tot een internationaal kuuroord. De stad werd een geliefd woonoord voor welgestelden en renteniers en groeide daardoor snel.

Tussen 1892 en 1935 bestond er een Bezirksverband Wiesbaden. Sinds 1922 werd de vlag van het voormalige hertogdom Nassau-Dietz gebruikt als stads- en verbandsvlag. Deze vlag bestond uit de kleuren van het voormalige hertogdom; blauw en oranje (Duits: gold in horizontale banden). Het was een van de weinige vlaggen in het Duitse Rijk die ooit de kleur oranje gedragen heeft.

Wiesbaden doorstond de Tweede Wereldoorlog als een van de weinige Duitse grote steden relatief ongeschonden, mede omdat de Amerikanen de stad tot een van hun hoofdkwartieren hadden benoemd. Na de oorlog werd de plaats aangewezen als hoofdstad van de deelstaat Hessen en brak een nieuwe groeiperiode aan.

Geografie[bewerken]

Topografie[bewerken]

Wiesbaden ligt in de deelstaat Hessen in het zuidwesten van Duitsland. De stad bevindt zich in het uiterste noorden van de Boven-Rijnslenk en ten zuidwesten van de Taunus, een middelgebergte met toppen tot 880 meter. De stad is gelegen aan de oevers van de rivier de Rijn.

De stad heeft een totale oppervlakte van 203,9 km². Grote steden in de nabije omgeving van Wiesbaden zijn Frankfurt Darmstadt en Mainz. De metropoolregio Frankfurt/Rijn-Main is met meer dan 5 miljoen inwoners een van de grootste metropoolregio's van Duitsland.

Wiesbaden ligt op een hoogte van 115 meter boven Normalnull. Het hoogste natuurlijke punt van de stad ligt op 608 meter boven Normalnull bij de Hohe Wurzel in de Taunus. Het laagste punt bevindt zich op 83 meter boven Normalnull en is te vinden in het centrum aan de "Schloßplatz" nabij de stadhuis.

Stadsindeling[bewerken]

Overzicht van de 26 Ortsbezirke
Nuvola single chevron right.svg Zie het artikel Stadsdelen van Wiesbaden voor een overzicht van alle Ortsbezirke.

Wiesbaden is verdeeld in 26 Ortsbezirke. Het kleinste Ortsbezirk is de Westend met een oppervlakte van slechts 0,67 km², het grootste is "Nordost" met een oppervlakte van ongeveer 20 km². Aan de oevers van de Rijn liggen Kostheim, Kastel, Amöneburg, Biebrich en Schierstein.

Klimaat[bewerken]

Het klimaat van Wiesbaden is gematigd. De zomers en winters in de Boven-Rijnslenk behoren tot de warmste respectievelijk mildste van Duitsland. De jaargemiddelde temperatuur bedraagt 9,8°C. Dat is hoger dan andere grote Duitse steden als Hamburg (9,0 °C) Berlijn (8,9 °C) en München (7,6 °C). De warmste maand is juli (gemiddeld 18,6 °C), de koudste maand is januari (gemiddeld 1 °C). Jaarlijks valt gemiddeld 638 mm neerslag. In juni valt de meeste neerslag (68 mm), in februari en april het minst (41 mm).

Weergemiddelden voor Wiesbaden
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
gemiddeld maximum (°C) 4 6 11 15 20 23 25 25 20 14 8 5 14,7
gemiddelde temperatuur (°C) 1,0 2,2 5,5 9,4 13,8 17,0 18,6 18,0 14,6 10,0 4,9 2,1 9,8
gemiddeld minimum (°C) -1 -1 2 5 9 12 14 14 11 7 3 1 6,3
neerslag (mm) 48 41 46 41 55 68 66 63 49 49 57 55 638
bron: klimadiagramme.de en weather.msn.com

Economie en werk[bewerken]

In 2008 had Wiesbaden een bbp per hoofd van de bevolking van ongeveer 77.500 Euro, en was daarmee na Frankfurt de welvarendste stad in Hessen en een van de welvarendste in Duitsland.[4] In vergelijking met de koopkracht van Duitsland bereikte Wiesbaden in 2012 een index van 114 (Duitsland: 100), wat overeenkomt met een koopkracht per inwoner van € 23.500 en is daarmee de tiende welvarendste stad van Duitsland en tweede in Hessen.[5] De hoogste koopkracht van de stadsdelen heeft Sonnenberg met 32.317 € per inwoner.[6]

Ondernemingen[bewerken]

Luchtfoto uitzicht op de Industriepark Kalle-Albert

In de stad zijn een aantal internationale bedrijven gevestigd bij voorbeeld Abbott, CSC, Ferrari, Federal-Mogul, SCA en Melbourne IT Duitse bedrijven met hun hoofdkantoor zijn fabrikant van koolstofvezels SGL Carbon, cementbedrijf Dyckerhoff, fabrikant van vorkliften Kion GROUP en de verzekeringen DBV-Winterthur en R+V Versicherung. Het Industriepark Kalle-Albert is een 1 km² groot industrieterrein van het voormalige chemische bedrijf Hoechst AG. Het bevindt zich in de zuidelijk gelegen stadsdelen Biebrich en Amöneburg. Het industrieterrein is gelegen aan de oevers van de Rijn. Het Industriepark ligt ongeveer 5 kilometer zuidelijk van het centrum van Wiesbaden. Ten noordoosten van het terrein ligt S-Bahn-Station Wiesbaden Ost. De station ligt aan de spoorlijn Frankfurt - Wiesbaden. Er zijn ook nog een paar industriegebieden, die met de auto goed te bereiken zijn.

Winkelen[bewerken]

De drukste winkelstraten van Wiesbaden zijn de Kirchgasse en de Langgasse. De Kirchgasse is een van de meest bezochte winkelstraten in Duitsland[7] . Naast vele kleine winkeltjes hebben de meeste grote (kleding-)winkelketens zoals H&M, Mango, Zara, C&A, Kaufhof, Karstadt en Peek & Cloppenburg er een vestiging. De luxe-winkelstraat is de Wilhelmstraße nabij het Kurhaus. Verder heeft Wiesbaden twee grote winkelcentra, de Liliencarre nabij de centraal station en het Luisenforum aan de Kirchgasse. De kleinere winkels liggen voornamelijk in het oude centrum en in de zijstraat van de Kirchgasse en Langgasse.

Media[bewerken]

In Wiesbaden zijn studio’s van de publieke omroepen HR en ZDF gevestigd. Uit Wiesbaden komen daarnaast de programma’s van TV-Wiesbaden (een regionale zender). Kranten zijn in Wiesbaden de "Wiesbadener Kurier" en het "Wiesbadener Tageblatt".

Demografie[bewerken]

Bevolkingsontwikkeling[bewerken]

Bevolkingssamenstelling[bewerken]

Onder de 278.919 inwoners die Wiesbaden op 31 december 2011 had, waren 47.843 buitenlanders, een percentage van 16,8. Enderde hiervan was afkomstig uit andere Europese landen. De tien omvangrijkste buitenlandse bevolkingsgroepen waren op 31 december 2012 de Turken (10.073), Italianen (3.868), Polen (4.103), Grieken (2.657), Serviërs (2.030), Marokkanen (1.667), Roemenen (1.456), Amerikaanse (1.294), Bulgaren (1.247) en Portugezen (1.229). Op diezelfde datum waren er circa 149 Belgen en ongeveer 431 Nederlanders woonachtig in Wiesbaden [8].

De Marktkirche is de belangrijkste protestantse kerk in Wiesbaden
De Hessische Staatstheater

Religie[bewerken]

In 2009 waren 65 495 inwoners (24%) lid van de Rooms-Katholieke Kerk, 78 007 (28%) van de Protestantse Kerk en 48% behoorde tot andere religies of helemaal geen religie. Het aandeel van de katholieken en protestanten ging in de laatste jaren terug, van 84 procent in 1970 tot op heden met ongeveer 52 procent.

Kunst en cultuur[bewerken]

Theater[bewerken]

Het Kurhaus
  • De "Rhein-Main-Hallen" op de Wilhelmstraße werden geopend in 1957. Zij vormen vaak het kader voor beurzen, concerten, congressen en andere evenementen. In totaal zijn er ongeveer 110 evenementen met 400.000 bezoekers per jaar.
  • Het Kurhaus, waar het casino is gehuisvest met twee balzalen.

Andere bekende locaties zijn het "Pariser Hoftheater", de "Tattersall", het "Thalhaus" en het "Schlachthof".

Musea[bewerken]

Het grootste museum in de stad is het Museum Wiesbaden. Het heeft een kunstcollectie, een natuurhistorische collectie en een verzameling van oudheden Nassau. Deze laatste zal de basis vormen voor een geplande "Stadtmuseum" in de komende jaren zijn. Een van de belangrijkste tentoonstellingen van het museum is een grote hoeveelheid van Alexej von Jawlensky, en een van de oudste collecties van insecten van Maria Sibylla Merian.

Parken en natuurgebieden[bewerken]

Het Kurpark

Wiesbaden is voor een stad zeer rijk aan natuur. Binnen de gemeentegrens ligt een omvangrijk, ruigbegroeid bosgebied. Verspreid door de stad liggen enkele grotere en kleinere parken, zoals het Kurpark, de Warmer Damm, de Reisinger Anlagen en de Düreranlage. Onderdeel van de bosgebied is het "Wiesbadener Stadtwald" in het noorden van de stad. De meeste andere landgoederen liggen, soms aaneengesloten, aan de rand van de stad, waar ze een omvangrijke groene gordel vormen die aan de noordkant van de stad overgaat in de Taunus. Noordelijk van de centrum ligt de Fasanerie, een dierenpark en het onderkomen van meer dan 250 dieren van zo'n 50 verschillende soorten.

Toerisme[bewerken]

Het toerisme, in combinatie met de functie als een spa, conferentie-en de hoofdstad, vormt een belangrijke economische factor. Het aantal overnachtingen in 2012 bedroeg 1,093 miljoen.[9] Er zijn 78 hotels en pensions met ongeveer 6.978 bedden in Wiesbaden.

Sport[bewerken]

De Brita-Arena, de thuishaven van SV Wehen Wiesbaden bij de opening in 2007

In de 3. Liga (is de op twee na hoogste afdeling van het Duitse profvoetbal) heeft Wiesbaden een club spelen: SV Wehen Wiesbaden. Het team speelt in de Brita-Arena met 12.566 plaatsen. De SV Wiesbaden speelt in de Verbandsliga (is de op een na hoogste afdeling van profvoetbal in Hessen) een heeft haar thuishaven in het "Helmut-Schön-Sportpark" met 11.000 plaatsen. Het vrouwen volleybal team van 1. VC Wiesbaden speelt in de hoogste volleybalafdeling.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Autosnelwegen om Wiesbaden en Wiesbadens stadsroutes
Een bus van de ESWE aan de halte "Schierstein Hafen"

Autoverkeer[bewerken]

De Autobahnen rond om Wiesbaden behoort tot de drukste wegen van Hessen. De stad is direct aangesloten op in totaal 4 Bundesautobahnen. In het zuiden van de stad loopt de A66, die vanaf het Rheingau tot Frankfurt voert. Ten oosten van de stad ligt de A3, die in zuidoostelijke richting Midden- en Zuid-Duitsland doorkruist. De A643 uit Mainz eindigt in het centrum van de stad en nog de A671, die over een afstand van 12 kilometer het centrum met de A60 verbindt. Op kleinere schaal zijn er nog twee andere ringwegen: de dubbele Ringstraße ook 1. Ring omsluit de westelijke centrum en de 2. Ring omringt de aan de centrum grenzende westelijke wijken.

Op het Wiesbadener Kreuz, komen de A3 en A66 samen. Dagelijks passeren ongeveer 190.000 motorvoertuigen dit verkeersknooppunt, dat het een van drukste van Hessen.

Spoorwegen[bewerken]

Het hoofdstation fungeert niet alleen als knooppunt voor openbaar vervoer in de stad en de regio, maar heeft ook snelle verbindingen met grote steden in binnenland, waaronder Berlijn, Hamburg, Keulen, München, Stuttgart en Hannover. Door een hogesnelheidslijn tussen Frankfurt en Keulen bedraagt de reistijd tussen Keulen en Wiesbaden nog maar ongeveer een uur. Andere stations in Wiesbaden zijn: Biebrich en Schierstein an de spoorlijn Keulen - Wiesbaden. De stations Aurigen-Medenbach, Igstadt en Erbenheim zijn aan de spoorlijn Wiesbaden - Niedernhausen. Wiesbaden Ost en Mainz Kastel zijn aan de spoorlijn Frankfurt - Wiesbaden.

Stads- en streekvervoer[bewerken]

Wiesbaden en omgeving kunnen leunen op een uitgebreid netwerk van stads- en streekvervoer. De S-Bahn en de busnet omgaan met het verkeer.

De S-Bahn Rhein-Main verbindt Wiesbaden met de omliggende plaatsen en steden in de Rhein-Main-regio. Drie van de in totaal negen S-Bahnlijnen leiden tot Wiesbaden. De lijnen gaan naar steden als Frankfurt, Mainz, Offenbach en Hanau. Het netwerk heeft een totale lengte van ruim 300 kilometer en telt meer dan 100 stations.

De stad kent een zeer uitgebreid buslijnennet van het het gemeentelijk busbedrijf ESWE. De meeste bussen rijden maandag tot en met zaterdag om de 10 minuten. Het netwerk bestaat uit 40 buslijnen waaronder 9 nachtlijnen zijn. De belangrijkste bushaltes zijn "Hauptbahnhof", "Dernsches Gelände/Wilhelmstraße", "Luisenplatz/Kirchgasse" en "Platz der Deutschen Einheit/Schwalbacher Straße - LuisenForum". Met uitzondering van vier lijnen houden alle lijnen minstens an een van deze haltes. De ESWE heeft 233 bussen waaronder 98 gelede bussen zijn.

Luchtvaart[bewerken]

Het dichtstbijzijnde vliegveld is in Frankfurt, ongeveer 30 km. Tegenwoordig is luchthaven Frankfurt am Main een grote en moderne luchthaven. In aantallen passagiers is de luchthaven de op twee na grootste in Europa, na de luchthavens Londen Heathrow en Parijs-Charles de Gaulle. Op het gebied van vrachtvervoer staat ze zelfs op de tweede plaats in Europa. In 2011 werden meer dan 56 miljoen passagiers en 2,17 miljoen ton vracht afgehandeld. Gedurende de dag rijden treinen van de S-Bahn elke 15 minuten naar Frankfurt luchthaven station. De reistijd vanaf Wiesbaden Hauptbahnhof is ongeveer 40 minuten.

In het stadsdeel Erbenheim is een militair vliegbasis van de Amerikaanse luchtmacht. Op de vliegbasis bevindt zich het Europese hoofdkwartier van de United States Army Europe.

Politiek[bewerken]

Het Neues Rathaus, het stadhuis van Wiesbaden

De verkiezingen voor de stadsraad werden het laatst gehouden op 27 maart 2011 voor een termijn van vijf jaar. De participatie van de kiezer is toegenomen van 39,6% in 2006 tot 41.2%. Van de 201.731 kiesgerechtigden, gingen 83.113 naar de stembus. De volgende gemeentelijke verkiezingen van Hessen zullen in Maart 2016 worden gehouden.

Stadsraad - Actuele zetelverdeling[bewerken]

Partijen Aandelen in % Zetels
CDU Christelijk Democratische Unie van Duitsland 32.7 27
SPD Sociaaldemocratische Partij van Duitsland 28.9 23
De Groenen De Groenen 19.1 16
FDP Vrije Democratische Partij 5.0 4
andere partijen REP - Linke - FW - Piraten 14.3 11
totaal 100 81

Burgemeesters[bewerken]

Op 10 maart 2013 werd Sven Gerich als nieuwe burgemeester (Duits : Oberbürgermeister) verkozen als opvolger van Helmut Müller (CDU). Hun voorgangers staan in deze lijst:

Wapen[bewerken]

Wapen Wiesbaden

Het wapen van de stad Wiesbaden bestaat uit drie blauwe gouden lelies, in de heraldiek Fleur-de-lis, die in de 16e eeuw voor het eerst in het stadszegel opdoken en vermoedelijk van Franse oorsprong zijn. De huidige vorm van het wapen werd officieel opgericht in 1906.

Opleiding en onderzoek[bewerken]

Het hogeschoolgebouw van de economie-campus in de centrum van Wiesbaden

De meest nabij gelegen universiteiten zijn die van Mainz en Frankfurt. In Wiesbaden is de Hochschule RheinMain met ongeveer 10.000 studenten. In de stad zijn verder alle belangrijke onderwijstypen die in Duitsland bestaan aanwezig.

Stedenbanden[bewerken]

De stad Wiesbaden heeft jumelages met twaalf steden:

Ook het Ortsbezirk Biebrich, een voormalige zelfstandige gemeente, heeft een stedenband: sinds 2009 is er een jumelage met de zwitsers stad Glarus.

Geboren in Wiesbaden[bewerken]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (de) Bevölkerung der hessischen Gemeinden (Einwohnerzahlen auf Grundlage des Zensus 2011)
  2. (de) Bevölkerung der hessischen Gemeinden (Einwohnerzahlen auf Grundlage des Zensus 2011)
  3. By October 1, 2013 the complete US military community has 19.800 inhabitants: soldiers 3.100, US-civil employees 3.900, civil employees with german passport 1.200, otherwise family members and retirees. Col. David Carstens, cdr. Wiesbaden garrison, in a german local press release:http://www.wiesbadener-kurier.de/nachrichten/politik/hessen/13496600.htm
  4. Stadtanalyse Wiesbaden
  5. GfK: Kaufkraft 2013: Deutsche haben 554 Euro mehr
  6. wiesbaden.de: Stadtteilprofil 2013 – Sonnenberg (PDF; 136 kB)
  7. (de) Jones Lang LaSalle: Kölner Schildergasse ist die meistbesuchte Einkaufsmeile Deutschlands …
  8. (de) Nationslitaetenstruktur Wiesbadens 2012, Wiesbaden.de
  9. (de) Wiesbadener Tourismusbericht 2012