Hebron (Palestina)

Hebron oude stad
	Werelderfgoed cultuur
	De Ibrahimi-moskee met de Grot van de Patriarchen, 2007
Land	Palestina
UNESCO-regio	Arabische Staten
Criteria	ii, iv, vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr.	1565
Inschrijving	2017 (41e sessie)
	UNESCO-werelderfgoedlijst

**Hebron**
الخليل
חברון
Stad in Palestina
	;
Situering
Gouvernement	Hebron
Coördinaten	31° 32′ NB, 35° 6′ OL
Algemeen
Inwoners ; (2016)	215.452
Hoogte	930 m
Overig
Website	Officiële website
Foto's
	Het centrum van Hebron 2007
Portaal	Azië

Hebron (Arabisch: الخليل Al Khalil (wat 'vriend' betekent), Hebreeuws: חברון, Chevron) is een stad op de door Israël in 1967 bezette Westelijke Jordaanoever in het Palestijnse Gouvernement Hebron. Hebron valt grotendeels onder het bestuur van de Palestijnse Autoriteit (PA). Het is de op een na grootste stad van Palestina op de Westelijke Jordaanoever met ongeveer 215.000 overwegend Palestijnse inwoners (census 2016). In 1968 werd er naast Hebron de Israëlische nederzetting Kirjat Arba gebouwd en breiden nederzettingen zich in en rond de stad verder uit.

Hebron is een van de oudste steden in het Midden-Oosten met archeologische vondsten uit de Kopertijd (4500 tot 3500 vr Chr.) en stedelijke bewoning gevonden in Tel Rumeida vanaf de Bronstijd (vanaf 3300 vr Chr.)^[2] In de Amarnabrieven (1353 tot 1335 v.Chr) wordt ook vermelding gemaakt van Hebron als een vestiging onder het bestuur van Shoewardata als een onderdeel van een groep van Kanaänitische stadstaten die onder Egyptische controle stonden. In de Hebreeuwse Bijbel wordt het als een koninklijke stad (koning Hoham) in het oude Kanaän vermeld.^[3]^[4] In het bijbelboek Jozua wordt Hebron aangewezen als een van de zes vrijsteden voor de Israëlieten. (Jozua 20:7). De bevolking in Hebron door de eeuwen heen zag periodes van Byzantijns, Islamitisch (Arabisch en Mamuluks) en Ottomaans bestuur, met in de meeste jaren een kleine (400 tot 700) joodse gemeenschap (zowel Sefardische en Asjkenazische families).^[5]^[6]

In Al Khalil/Hebron bestond al in de negende eeuw een bloeiende glasindustrie, waarvoor Bedoeïenen de materialen leverden. De ligging van Hebron op het kruispunt van wegen naar alle richtingen maakte Hebron tot een religieus en commercieel centrum, waardoor de industrie bloeide.^[7]

In Al Khalil/Hebron staat de Ibrahimi-moskee (Abraham-moskee). Daar bevindt zich ook de Grot van de Patriarchen, een heilige plaats voor zowel moslims als joden. Joden kennen de plek als Grot van Machpela. In deze 'grot' is er van zowel joden als moslims als christenen een heiligdom geweest. Herodes de Grote heeft er tijdens zijn regering een muur omheen gebouwd^[8] waarbinnen in de loop der jaren door verschillende heersers een tuin, een moskee en een netwerk van gangen en kamers zijn gebouwd. Van het christelijke heiligdom, dat op deze plaats heeft gestaan, zijn getuigenissen en zijn resten aan te treffen in de architectuur. Onder het Perzische bewind werd in 637 op de ruïnes een moskee gebouwd in beheer bij een islamitische Waqf. In de joodse traditie geldt Hebron als een van de vier 'heilige steden'.^[9] In de islam wordt Hebron ook wel als de vierde heilige stad gezien.

In Hebron bevindt zich de Universiteit van Hebron,^[10] gesticht in 1971 door sjeik Mohammed Ali Al-Jabari. In maart 1996 werd de universiteit door de Israëlische bezetter gesloten, maar na protesten van studenten begin 1997 weer geopend.^[11]^[12]

Werelderfgoed

In juli 2017 tijdens de 41e sessie van de Commissie voor het Werelderfgoed is de oude stad van Hebron toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst van UNESCO als Palestijns erfgoed (onder 'bedreiging').^[13]^[14] De erkenning tot cultureel werelderfgoed werd niet geapprecieerd door Israëls premier Benjamin Netanyahu die daarop zijn jaarlijkse bijdrage aan de Verenigde Naties met 1 miljoen dollar verminderde.^[15]

Geschiedenis

Antieke Periode

Verschillende opgravingen in en rond Hebron stad hebben resten van de kopertijd en vroege bronstijd naar boven gehaald, met name door de expedities van Hammond (1965, 1980). De Vroege Bronstijd III periode in de Levant wordt momenteel gedateerd van ongeveer 2900 tot 2500 v.Chr. en opgravingen in Tel Rumeida (Hebron's oude stad) bevestigen de aanwezigheid van een versterkte stad.^[16] ^[17]

De stad werd verlaten en vervolgens herbouwd in de Midden-Bronstijd I-II (2000-1600 v.Chr.). Op dat moment was de stad omgeven door een massieve muur van bewerkte steen en een externe glacis die de muur ondersteunde. Deze indrukwekkende fortificaties onderstrepen het belang van de stad in deze periode. Verder bewijs hiervoor is een spijkerschrifttablet met spijkerschrift dat ter plaatse is ontdekt, wat aantoont dat er een onafhankelijk besturingssysteem bestond dat commerciële relaties met de omliggende koninkrijken onderhield. Deze stad lijkt ook aan het einde van deze periode te zijn verlaten.^[18] Uit de Laat-Bronstijd (1660-1200 v.Chr.) is er bewijs van enkele graven, enkele aardewerk-stukken, huiselijke structuren en een scarabee van Ramesses II, terwijl de eerdere Midden-Bronstijd stadsmuur nog steeds in gebruik was.^[19] Uit deze periode komen ook de Amarnabrieven (1350-1335 v.Chr.) die vermelden Hebron in de correspondentie tussen Egyptische farao's en hun vazalstaten in Kanaän. Deze verzameling van 382 kleitabletten met diplomatieke correspondentie geeft inzicht in de internationale relaties van de bronstijd. Op basis van de Amarnabrieven is geopperd dat Hebron mogelijk de (hoofd)stad van Shuwardata van Gat zou zijn geweest, die de stadsnaam in zijn correspondentie met de Egyptische farao vermeldt.

In de Bijbel

De Bijbel verhaalt hoe Abram (later Abraham genoemd) zou zijn gaan wonen in de "eiken(bossen) van Mamre" in de buurt van Hebron (Genesis 13:18). En ook hoe zijn vrouw Sara daar stierf (in Kiriath-arba "de stad van vier", een oude naam voor Hebron). De Hethiet Efron kreeg van hem voor de akker met de grot van Machpela 400 sikkel zilver (naar de gangbare handelswaarde) om zijn vrouw daar te begraven.^[20] Hij vond er ook zelf zijn laatste rustplaats volgens de traditie. De etymologie van de naam Hebron stamt af van Hebreeuwse wortels—"havar" (eenheid/verbinding) en "chaver" (vriend)—een naamgeving die linguïstisch kan worden gekoppeld aan Abrahams epitheton als "Khalil" (vriend) in zowel joodse als islamitische tradities, waardoor de stadsnaam onlosmaakbaar met haar voornaamste bijbelse figuur is verbonden. Abraham wordt in de Hebreeuwse Bijbel door Josafat "Vriend van God" genoemd (2 Kronieken 20:7). In het Nieuwe Testament in de Brief van Jacobus 2:23 wordt dit aangehaald.

Volgens de Bijbel werd de koninklijke stad Hebron evenals andere koninklijke steden door Jozua verwoest en uitgemoord, nadat hij via Jericho Kanaän was binnengevallen.^[21] In 2 Samuel 2^[22] wordt verhaald hoe David met zijn vrouwen, en zijn mannen met hun gezinnen, in de 'steden van Hebron' gingen wonen. Daar wordt hij door de mannen van Juda tot koning gezalfd over het huis van Juda; weer later door de oudsten van Israël tot koning over Israël. De eerste zeven jaar en zes maanden van zijn ruim veertigjarige regering resideerde hij, volgens de Bijbel, in Hebron.^[23]

Tijdens het Romeinse Rijk

De huidige stad Hebron werd in tijdens het Romeinse Rijk gesticht in de vallei bergafwaarts van Tel Rumeida. Herodes de Grote, vazalkoning van de Romeinen over de provincie Judea, bouwde de muur die nog steeds de Grot van de Patriarchen omringt. Tijdens de eerste Joodse opstand tegen de Romeinen werd Hebron ingenomen door Simon Bar Giora. Het stadje werd later verwoest door Vespasianus' officier Sextus Vettulenus Cerialis. Flavius Josephus schreef dat hij "alles wat hij daar vond, jong en oud, doodde en de stad plat brandde". Na de opstand van Sjimon bar Kochba in 135 n.Chr. werden Joodse gevangenen als slaven verkocht op de slavenmarkt Terebinth in Hebron. [ 51 ] [ 52 ]^[bron?]

Tijdens het Byzantijnse Rijk

De stad maakte deel uit van het Byzantijnse Rijk in de provincie Palaestina Prima in het bisdom van het Oosten. De Byzantijnse keizer Justinianus I bouwde in de 6e eeuw na Christus een christelijke kerk boven de grot van Machpela, die later in 614 door de Sassanidische generaal Shahrbaraz werd verwoest toen de legers van Khosrau II Jeruzalem belegerden en innamen. Joden mochten onder Byzantijns bewind niet in Hebron verblijven. Het heiligdom zelf werd echter gespaard door de Perzen, uit respect voor de Joodse bevolking, die talrijk was in het Sassanidische leger.

Vroeg-Islamitische periode en kruisvaarders

Hebron was een van de laatste steden in Palestina die in de 7e eeuw ten onder ging aan de islamitische invasie, wat mogelijk de reden is dat Hebron niet wordt genoemd in enige traditie over de Arabische verovering. Toen het Rashidun-kalifaat in 638 zijn heerschappij over Hebron vestigde, veranderden de moslims de Byzantijnse kerk op de plaats van Abrahams graf in een moskee. Het werd een belangrijk station op de karavaanhandelsroute vanuit Egypte, en ook als tussenstation voor pelgrims die de jaarlijkse hadj vanuit Damascus maakten. Na de val van de stad stond de veroveraar van Jeruzalem, kalief Omar ibn al-Khattab, het Joodse volk toe om terug te keren en een kleine synagoge te bouwen binnen het Herodiaanse district.

Hierna kwam een korte periode van de Kruisvaarders, daarna van de Ajjoebiden en de Mamelukken vanaf 1260. Zij verboden in 1266 de joden en de christenen om in de Grot van de Aartsvaders te bidden, waarna dezen de gewoonte aannamen om te bidden voor een opening in de muur.^[24]

Tijdens het Ottomaanse Rijk (1516 - 1916)

Tijdens de periode van het Ottomaanse Rijk in het begin van de 19e eeuw had Palestina rond 250.000 à 300.000 inwoners, waarvan 16.000 bedoeïenen. Hebron had in die tijd tussen de 5000/6000 inwoners, voornamelijk kleine boeren, die rondom het stadje een khirba (een stukje ongecultiveerd of nog te cultiveren land) bezaten.^[25]

Intermezzo: Egyptische bezetting (1831 - 1840)

Tijdens de bezetting door Egypte (1831-1840) vond in 1834 in Hebron een grote opstand plaats van de lokale plattelandsbevolking en bedoeïenen tegen het Egyptische bestuur omdat dit geen rekening hield met opgebouwde rechten onder het Ottomaanse bewind en lokale moslims wilde rekruteren voor de krijgsdienst. Tijdens deze bloedige opstand werden ongeveer 500 moslims gedood, 750 in krijgsdienst genomen en 120 jongens uitgeleverd aan Egyptische legerofficieren. Vele inwoners sloegen op de vlucht.^[26]

Tijdens het Britse mandaat (1922 - 1948)

In de periode van het Britse mandaat over Mandaatgebied Palestina (1922-1948) veroorzaakte de immigratie van grote aantallen Joodse zionisten overal in Palestina in toenemende mate spanningen tussen deze nieuwe en de inheemse bevolking. In Hebron leefden al eeuwenlang verschillende bevolkingsgroepen vreedzaam samen, waaronder een kleine gemeenschap van sefardische Joden. Nadat Asjkenazische Joden uit Europa zich in Hebron gevestigd hadden en er in 1925 een yeshiva stichtten ontstonden er spanningen. Dit leidde in 1929 tot een bloedbad. Daarna werden onder bevel van de Britse autoriteiten de overgebleven Joden uit Hebron verbannen, omdat de Britse autoriteiten niet langer hun veiligheid konden garanderen. Tot de Zesdaagse Oorlog van 1967 was er in Hebron geen joodse aanwezigheid meer.

Tijdens het Jordaanse bestuur (1948 - 1967)

Na de Arabisch-Israëlische Oorlog van 1948 en het uitroepen van de staat Israël werd een wapenstilstand gesloten tussen Israël en Jordanië en werd een grens overeengekomen, de Groene Lijn. De notabelen van Hebron spraken zich uit voor aansluiting bij Transjordanië.^[bron?] Resten van joodse aanwezigheid in Hebron, waaronder de Abraham Avinu-synagoge uit 1540, werden met de grond gelijkgemaakt.^[27]

Onder bezetting van Israël, vanaf 1967

Israël veroverde tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967 de Westelijke Jordaanoever op Jordanië en bezette die vervolgens. In 1968 huurde een groep fundamentalistische religieus-zionistische joden, die zich voordeden als Zwitserse toeristen, het belangrijkste hotel midden in de oude stad. Ze weigerden te vertrekken en vestigden zich er illegaal onder bescherming van Israëlische militairen. Dit vond plaats gedurende het joodse paasfeest. De leider van deze groep was rabbijn Moshe Levinger, leider van de latere Gush Emunim-beweging,^[28] de latere Amana-beweging. Na anderhalf jaar van onrust werd door hen, met toestemming van de Israëlische regering, ten oosten van de stad ook de Israëlische nederzetting Kirjat Arba gesticht.

1993 Oslo-akkoorden

In september 1993 werd een akkoord gesloten tussen de PLO (Yasser Arafat) en Israël (Yitzhak Rabin) waarbij de nieuw opgerichte Palestijnse Nationale Autoriteit (PA) in fases zelfbestuur zou krijgen, waardoor na een periode van vijf jaar een onafhankelijke Palestijnse staat gerealiseerd zou kunnen zijn. Als getuigen waren de Amerikaanse president Bill Clinton en afgezanten van Rusland, Egypte, Jordanië, Noorwegen en de Europese Unie aanwezig.

1994 Bloedbad in en rond de Ibrahimi-moskee

Op 25 februari 1994 drong Baruch Goldstein, een Amerikaans-Israëlische arts uit Kirjat Arba en lid van de terroristiche organisatie Kach, gewapend en in soldatenuniform de Ibrahimi-moskee binnen tijdens een gebedsstond en schoot 29 biddende moslims dood; 125 moslims werden gewond. Buiten de moskee werden nog eens 19 Palestijnen gedood, volgens ooggetuigen door minstens één Israëlische soldaat. Goldstein werd daarna ook zelf gedood. Na dit bloedbad werd de moskee door de Israëlische autoriteiten verdeeld in twee afzonderlijke gedeelten: een voor moslims en een voor joden. Voorts werden de Palestijnse en Joodse gemeenschappen van elkaar gescheiden, de Shuhada-straat, een belangrijke winkelstraat, werd afgesloten voor Palestijnen en hun winkels werden gedwongen gesloten, voordeuren werden gebarricadeerd waardoor families in hun huizen opgesloten raakten; van levendige straten verworden tot spookstad.^[29]

1994 Internationale waarnemers-TIPH

Na het bloedbad van Hebron (1994) werd een internationale waarnemersmissie (TIPH) naar Hebron gestuurd ter bescherming van de Palestijnse inwoners. Zij moesten daarvoor incidenten tussen Palestijnen en Israëliërs documenteren. Echter, door gebrek aan overeenstemming over het mandaat werden de waarnemers na drie maanden weer teruggetrokken. Pas na de inwerkingtreding van het Hebron-Protocol^[30]^[31] werd de waarnemingsmissie weer ingesteld.^[32] op 17 januari 1997 tussen de Israëlische regering van premier Benjamin Netanyahu en Yasser Arafat van de Palestijnse Autoriteit in het kader van de uitvoering van de Oslo-akkoorden (Oslo II).

1997 Hebron Protocol

Met het Hebron Protocol^[33] "Protocol Concerning the Redeployment in Hebron" zou uitvoering worden gegeven aan de Oslo-akkoorden van 1993 waarin voor de Palestijnen uitzicht werd gegeven op een eigen onafhankelijke staat. Op 15 januari 1997 feliciteerde de Nederlandse minister van Buitenlandse zaken, Hans van Mierlo, namens de Ministerraad van de Europese Unie, beide partijen met het besluit tot deze overeenkomst. Op 16 januari richtte Benjamin Netanyahu zich tot de Knesset met de verklaring dat hij met respect voor het protocol andere doelstellingen nastreefde dan de voorgaande regeringen.^[34]^[35] Op 17 januari 1997 werd het Hebron Protocol ondertekend door Dan Shomron) (Israël) en Saeb Erekat (Palestijnse Autoriteit). De minister van Buitenlandse Zaken van de Verenigde Staten, Warren Christopher, was getuige. Tijdens de periode van totstandkoming, goedkeuring en ondertekening van het Hebron-protocol in januari 1997 had Yasser Arafat, president van de Palestijnse Autoriteit, de stad bezocht. Op 19 januari werd hij er door een dankbare en uitzinnige menigte ontvangen. In zijn toespraak richtte hij onder andere geruststellende woorden aan het adres van de joodse kolonisten in de stad.^[36] Helaas verdween de euforie en de hoop; Yitzhak Rabin werd in 1995 vermoord, Arafat overleed onder verdachte omstandigheden in 2004. De kolonisten verdubbelden in aantal en - met bescherming van het leger - in zelfverzekerdheid.

Bestuursverdeling H1 en H2 Op grond van het Hebron-Protocol kwam circa 80% van de stad ("H1" genoemd), met ongeveer 140.000 Palestijnse inwoners, onder het bestuur van de Palestijnse Autoriteit. De overige 20% ("H2") met ongeveer 30.000 Joodse Israëliërs, en ongeveer 500 Joodse rechts-nationalistische kolonisten in vier nederzettingen binnen in de stad,^[37] bleef onder de verantwoordelijkheid van Israël^[38]^[39] Tevens werd weer voorzien in een tijdelijke internationale aanwezigheid, de "Temporary International Presence in the City of Hebron" (TIPH)

1998 Wye River-akkoorden

In het kader van de akkoorden van Wye River, ook wel het Wye River Memorandum genoemd, die in oktober 1998 als deel van het Arabisch-Israëlische vredesproces werden bereikt,^[40] kwamen Israël en de PLO een voorlopige regeling overeen over de toegang voor zowel moslims als joden tot de Grot der Patriarchen onder de Ibrahim-moskee. De Waqf behield hierbij de controle over nog 81% van het moskee-complex. De cenotafen van Isaac en Rebekka, die zich in dat deel van de moskee bevinden, werden voor joden toegankelijk gedurende 10 dagen per jaar. Tijdens die dagen zijn de moskee en de straten rondom afgesloten voor moslims. Israëlische militairen laten dan alleen joodse gelovigen toe en sommige toeristen. Op 10 andere dagen per jaar hebben alleen moslims toegang tot de grot.

2002-2019 Waarnemers Wereldraad van Kerken

Sinds 2002 waren in Hebron, evenals elders op de Westelijke Jordaanoever, ook waarnemers werkzaam in het kader van het EAPPI-programma (Ecumenical Accompaniment Program in Palestine and Israel) van de Wereldraad van Kerken (WCC). In 2017 maakte de Wereldraad bekend dat het hele project bemoeilijkt werd.^[41] Eind januari 2019 kondigde de WCC aan haar EAPPI-vrijwilligers uit veiligheidsoverwegingen uit Hebron terug te roepen.^[42] In een persverklaring stelde de Wereldraad dat bewoners van de illegale nederzettingen, gesteund door het Israëlische leger, hen het werken als onafhankelijke waarnemers onmogelijk maakten.^[43]

Verenigde Naties, rapport 2018

In februari 2018 bracht de OCHA (het Bureau voor de coördinatie van humanitaire zaken van de Verenigde Naties) een rapport uit over de humanitaire impact van de Israëlische nederzettingen in Hebron. In reeds vijf woongebieden in de stad leven een paar honderd Israëlische kolonisten te midden van ongeveer 40.000 Palestijnse inwoners. Politiek optreden van de Israëlische autoriteiten, die directe controle uitoefenen over zo'n 20% van de stad, heeft geresulteerd in gedwongen vertrek van Palestijnen uit hun woningen. De levensomstandigheden, het familieleven en de basisvoorzieningen van de overgebleven Palestijnen in de met militaire controleposten (checkpoints) afgesloten delen van de stad, worden langzamerhand te niet gedaan. In het rapport werd gewezen op de verantwoordelijkheid die Israël als bezettende macht heeft ten aanzien van de bescherming van de Palestijnse burgers, hun menselijke behoeften en rechten, zoals bewegingsvrijheid en vrijwaring van discriminatie tegen hen. Tevens werd nogmaals gewezen op het feit dat de nederzettingen illegaal zijn en dat Israël moet stoppen met de ontwikkeling daarvan.^[44]

Einde waarnemersmissie TIPH, 2019

Eind januari 2019 werd het mandaat van de TIPH-waarnemingsmissie - na 20 jaar - door Israël niet meer verlengd. Volgens premier Benjamin Netanyahu gedroeg men zich "anti-Israëlisch"^[45]^[46] De ministers van Buitenlandse Zaken van de betrokken landen betreurden de beslissing van de Israëlische regering in een gezamenlijke verklaring. Ze riepen de partijen op om voort te maken op de weg naar vrede, alle nog uitstaande kwesties op te lossen en te komen tot een tweestatenoplossing.^[47] Ook met het Hebron Protocol en verdere afspraken is geen uitvoering gegeven aan de Oslo-akkoorden waarin voor de Palestijnen uitzicht werd gegeven op een eigen onafhankelijke staat.

De woordvoerder van de Palestijnse Autoriteit, Saeb Erekat, noemde de beslissing van Netanyahu om het mandaat van TIPH niet te verlengen een duidelijk bewijs dat Israël een keiharde staat is.^[48]

Half februari 2019 werd een groep Palestijnse burgervrijwilligers gevormd die de kinderen voor hun veiligheid naar school begeleidde. Op een van de eerste dagen werden zij verbaal en fysiek mishandeld door kolonisten.^[49] Twee andere internationale groeperingen die zich hebben opgeworpen als begeleiders en waarnemers zijn: Christian Peacemaker Teams^[50] en International Solidarity Movement.^[51] Zij zijn nu nog overgebleven, maar zij hebben zeer beperkte menskracht.

Verenigde Naties, rapport 2019

In april 2019 werd een uitgebreider rapport over de Palestijnse bevolking in het het H2-gebied van Hebron gepubliceerd, met daarin een tijdslijn, achtergronden over het H2-gebied, dat intussen bestaat uit twee sub-gebieden: een voor Palestijnen verboden gebied en een gebied met restricties. Het rapport beschrijft de toegangsrestricties, de impact van Israëls militaire activiteiten en praktijken, het kolonistengeweld, de sociale isolatie, de beperkte toegang tot onderwijs en medische voorzieningen, de onzekerheid over inkomen en levensmiddelen, gebrek aan water en sanitatie, achterstallig onderhoud van woningen, en gedwongen verplaatsing van de Palestijnse inwoners.^[52]

Breaking the Silence 2004

In maart 2004 verbraken Jehuda Shaul en andere Israëlische militairen het stilzwijgen over de mensenrechtenschendingen jegens de plaatselijke Palestijnse bevolking, waar zij tijdens hun militaire patrouilles in de stad getuige van waren geweest. Zij richtten de organisatie Breaking the Silence op en organiseerden rondleidingen om anderen van de situatie getuige te laten zijn.^[53]

Youth against Settlements 2007

In 2007 werd door Issa Amro in Hebron de beweging 'Youth against Settlements' (YAS) opgericht, een geweldloze basisbeweging tegen Israëls militaire bezetting en optreden. Issa Amro geeft regelmatig rondleidingen aan groepen uit de hele wereld om de realiteit van leven onder militaire bezetting te laten zien. Daarbij zijn zowel Amro als de bezoekers vaak doelwit van intimidatie door kolonisten. Elk jaar organiseert YAS een activiteiten week met een oproep om de belangrijkste voormalige winkelstraat van Hebron, de Shuhadastraat, te heropenen.

Christian Peacemakers Team (CPT)

Palestijnse kinderen in Hebron hebben regelmatig te maken met bedreigingen, intimidaties, of worden aan ander geweld blootgesteld.^[54] Het internationale Christian Peacemakers Team dat in Hebron waarneemt en kinderen begeleidt, maakte in 2015 een lijstje openbaar als voorbeeld om de gewelddadigheden aan te tonen waaraan Palestijnse kinderen in Hebron-H2 dagelijks zijn blootgesteld.^[55] Op 13 oktober 2017 vertoonde de organisatie een video waarop te zien was hoe 16 kinderen en 2 volwassenen in een hinderlaag werden gelokt en gearresteerd door de Givati-Brigade, in een kooi in het checkpoint werden opgesloten, met kettingen geboeid, geslagen, waarna 16 van hen overgeleverd werden aan de Israëlische politie door wie ze verder werden onderworpen aan fysiek en psychologisch geweld. Met dreigementen naar hun familie en veiligheid werden ze uiteindelijk vrijgelaten.^[56]

Bouw en uitbreiding van Israëlische nederzettingen

Sinds zich in 1968 zionistische Joodse kolonisten in Hebron vestigden en Palestijnse wijken met controleposten/checkpoints gesloten werden zijn er spanningen in de stad tussen deze Joodse Israëliërs en de Palestijnse inwoners. De kolonisten worden beschermd door circa 2000 soldaten van het Israëlische defensieleger (IDF) en door middel van de controleposten/checkpoints.

Enkele maanden na het Hebron Protocol van januari 1997 zou de Shuhadastraat, die gesloten was vanwege het bloedbad in de moskee in 1994, weer heropend worden. Door felle tegenstand van de kolonisten (die het de 'King Davidstraat' noemen) is tot woede van de Palestijnse winkeleigenaars en wegens de bouw van kolonistenhuizen rondom, de straat anno 2019 nog steeds niet geheel opengesteld.^[57]

In 2017 kreeg de Joodse nederzetting in Hebron bouwvergunningen voor 31 woningen, in het H2 gebied. Deze actie werd gezien als reactie van Israël op de kort daarvoor genomen beslissing van de UNESCO (United Nations Educational, Scientific, Cultural Organization) om de Oude Stad van Hebron op de lijst te zetten van 'Palestijns Werelderfgoed onder Bedreiging'. Premier Benjamin Netanyahu was woedend en zou $1 miljoen korten op de bijdrage aan de UN, wat sinds 2016 neerkomt op een korting van $ 10 miljoen. Met de bouw wil hij de Joodse aanwezigheid in Hebron versterken, evenals die in Jeruzalem.^[58]

Anno 2019 waren er binnen de stad Hebron vijf nederzettingen gesticht, die allengs worden uitgebreid.^[59] Er woonden toen ongeveer 34.000 Palestijnen en 700 kolonisten. De Israëlische autoriteiten hebben er een wettelijk en fysiek 'principe van apartheid' ingesteld. De Palestijnen die daar wonen zijn onderworpen aan extreme beperkingen door het Israëlische leger, terwijl kolonisten zich overal vrij kunnen bewegen.^[60]

Voor het bestuur van Joodse Israëlische nederzettingen die sindsdien in het bezette gebied worden gesticht zijn door Israël regionale raden ingesteld. Voor de nederzettingen in en rond Hebron is dat de Regionale raad van Har Hebron. De stichting en uitbreiding van de nederzettingen worden gesteund door het in 1979 in New York opgerichte Hebron Fonds.^[61]

In 2021 onthulde de Israëlische krant Haaretz dat er voor kolonisten een aantal geheime deals op de Westelijke Jordaanoever waren uitgevoerd door het vastgoedbedrijf Himanuta^[62]. Dit bedrijf wordt gesubsidieerd door het Joods Nationaal Fonds (JNF) om op de Westelijke Jordaanoever huizen te kopen voor Israëlische Joodse kolonisten. Het Israëlische ministerie van Defensie had het KKL-JNF ingeschakeld om honderden dunams privaat Palestijns lan te kopen voor kolonisten die op het land werkten terwijl de eigenaren de toegang verboden werd. Het Bakri huis in Hebron werd als voorbeeld genoemd.^[63]

In juli 2025 werden in het deel van de Hebron dat onder de controle van de Palestijnse Autoriteit valt door Israël mobiele woningen geïnstalleerd, wat uitbreiding van nederzettingen betekent. Ze werden geplaatst in de buurt van de grote moskee en een meisjesschool de de geplaatst Palestijnen vrezen kolonistengeweld, meer restricties, terreur en agressie van het Israëlische leger.^[64]

Kolonistengeweld en Israëlische militaire interventie

Enkele voorbeelden:

Op 22 september 2015 werd een 18-jarige vrouw, Hadeel al-Hashlamoun, liggend op de grond bij een controlepost (checkpoint) doodgeschoten. Ze was daarvoor in haar been geschoten en op de grond gevallen. De soldaat beweerde dat ze een mes had, maar een getuige ontkende dat. Er was een video van het incident gemaakt. Volgens Amnesty International was het een buitengerechtelijke executie.^[65]^[66]
Op 12 november 2015 vielen Israëlische soldaten in burger een ziekenhuis in Hebron binnen en doodden daar een Palestijnse man, terwijl ze op zoek waren naar een ander.^[67]
Een soortgelijk schietincident als op 22 september 2015 vond plaats op 24 maart 2016 in de wijk Tel Rumeida, waar een Israëlisch soldaat, Elor Azaria, een Palestijnse man in het hoofd schoot en doodde. De Palestijn, die volgens Azaria met een mes zou hebben ingestoken op een andere soldaat, lag zwaar gewond op de grond en vormde geen gevaar meer. Azaria zat uiteindelijk 9 maanden vast wegens doodslag.^[68]^[69] Na twee-derde van zijn 14-maanden straf uitgezeten te hebben werd Azaria in vrijheid gesteld. Premier Benjamin Netanyahu en verschillende ministers, onder wie Yisrael Katz (1955) en Naftali Bennett, die een petitie hadden getekend, reageerden verheugd op zijn vrijlating.^[70]^[71] Door Likud-Knessetlid Yaron Mazuz werd Azaria ingezet bij zijn verkiezingscampagne voor de Knesset op 9 april 2019 en ging daarvoor samen met hem op de foto.^[72]
Sinds de verwijdering van het internationale waarnemers van het TIPH en het terugtrekken van EAPPI begin 2019 is het aantal aanvallen door Israëlische kolonisten en militairen op Palestijnse inwoners en mensenrechtenwaarnemers van het CPT toegenomen. Militairen verhinderen de waarnemers om schendingen van mensenrechten te documenteren en video's en foto's te maken. Ze worden van die plekken verwijderd en hun ID's worden gefotografeerd. Ook worden ze fysiek aangevallen door kolonisten. Vooral het geweld tegen schoolkinderen en onderwijzers neemt toe. Kinderen, evenals hun begeleiders van het CPT, ondergaan dagelijks op weg naar school uitgebreide controles en onnodig oponthoud bij de controleposten, mishandeling in de vorm van intimidatie en ondervragingen, en soms vinden er arrestaties plaats of wordt er traangas op hen afgevuurd. Ook tijdens schooltijden vallen militairen klaslokalen binnen, nemen kinderen mee of vuren binnen en buiten de school traangas af.^[73]
Het CPT publiceerde op 13 maart 2019 het bericht (met foto) dat op 12 maart een Palestijnse man, Yasser Fawzi Shweki (27 jaar), die een tas met documenten bij zich had voor het Palestijnse Hof in de wijk Al-Jabari, door een Israëlische soldaat in zone H2, bij Beit HaShalom, staande gehouden was en doodgeschoten, waarbij medische hulp afgewezen werd. Kort daarvoor waren daar op dezelfde wijze ook twee neven, Hussain en Bashar Jabari, 16 en 14 jaar oud, neergeschoten en zonder hulp doodgebloed.^[74]
Op 6 maart 2025 werd een jonge man, op weg naar zijn huis, bij de ingang van het Palestijnse al-Arroub Refugee Camp ten noorden van Hebron, door Israëlische soldaten aangevallen en geslagen. Hij had hevige verwondingen en breuken in zijn gezicht en kaak. Daarop stormden soldaten het kamp binnen en dwongen winkeleigenaren hun zaken te sluiten. Hierbij maakten ze gebruik van granaten en giftig traangas tegen huizen en bewoners.^[75]
Wekelijks paraderen kolonisten door de oude stad van Hebron, begeleid en beschermd door Israëlische soldaten. Palestijnse inwoners hebben dan geen toegang tot die straten en huizen, en vanwege bedreiging en geweld sluiten ze hun winkels.^[76]

Vriendschapsband

Firenze (Italië), sinds 2007

Galerij

Soldaten voor de Joodse nederzetting in het centrum van Hebron, november 2003
Joodse jesjiva, 2005
Gestapelde kolonistenwooncontainers, 2007
Scheidingsmuur in Hebron tussen zone H1 en H2 met opschrift "Dood aan de Arabieren", 2007
In Palestijnse straten van de oude stad hangen netten tegen het dumpen van afval door kolonisten (2009)
Shuhadastraat, gesloten Palestijnse winkels, verboden voor Palestijnen, 15 mei 2010
Shuhadastraat, alleen voor Palestijnen die er wonen, 2010
Demonstratie van Youth against Settlements, 2010
IDF-buitenpost, 2015
Soldatenpost bij de toegang naar de Ibrahimi-moskee en de oude stad, maart 2016

Zie ook

Externe links

Geschiedenis van Hebron jewishvirtuallibrary.org
Video van de Universiteit van Hebron 29 januari 2015
"An Architectural Survey of Radboud (South of Hebron)", Ibrahim Iqtait, January-June 2006
Hebron moest een test voor Jeruzalem zijn Trouw, 20 november 1996
Kolonisten van Hebron VPRO, 19 november 2012
The humanitarian impact of Israeli settlements in Hebron city ochaopt.org, 6 maart 2018
Palestine|Community Peacemakers Team cpt.org

Bronnen, noten en/of referenties

↑ Localities in Hebron Governorate by Type of Locality and Population Estimates, 2007-2016 Palestijns Centraal Bureau Statistieken, 2016
↑ Chadwick,, Jeffrey R., The archaeology of biblical Hebron in the Bronze and Iron ages: An examination of the discoveries of the American Expedition to Hebron (1992). Geraadpleegd op 14 november 2025.
↑ https://bijbel.nbv21.nl/bijbel/NBV21/JOS.10/Jozua-10/ Jozua 10:3
↑ Jozua 10:36-40 Statenvertaling. Gearchiveerd op 28 mei 2023.
↑ Fred Skolnik, Michael Berenbaum (2007) Encyclopaedia Judaica, Second Edition, Volume 8, pg. 744-749
↑ Jerold S. Auerbach, Hebron Jews: Memory and Conflict in the Land of Israel. Rowman & Littlefield Publishers
↑ Hebron's glas-geschiedenis februari 2013
↑ Patriarchal Burial Site Explored for First Time in 700 Years BAS Library
↑ Wigoder, Geoffrey, ed. (1989): The Encyclopedia of Judaism. Macmillan. p. 768.
↑ Hebron University hebron.edu
↑ Hebron welcomes pull-out timeshighereducation.com, 24 januari 1997
↑ [The university, a few miles from the centre of Hebron, was closed by the Israeli army last March and only reopened in the new year after demonstrations by the students followed by negotiations. Mr Abu Zneid said the Israeli government's decision to close the university after bus bombings in Tel Aviv and Jerusalem, was "a political one, designed to placate right-wingers and settlers in Hebron". None of its students was arrested for involvement in the bombings.The university was initially closed for six months but this was renewed in September.
↑ Hebron/Al-Khalil Old Town whc.unesco.org. Gearchiveerd op 9 juli 2023.
↑ Unesco makes Hebron old city Palestinian world heritage site theguardian.com, 7 juli 2017. Gearchiveerd op 5 juli 2023.
↑ Unesco verklaart Hebron "beschermde zone", Israël in de gordijnen: "krankzinnig" De Morgen, 7 juli 2017. Gearchiveerd op 16 februari 2019.
↑ Singer-Avitz, L., & Herzog, Z. (2004). Redefining the centre: the emergence of state in Judah. Tel Aviv, 31.
↑ Mizrachi, Yonathan (2014). "Tel Rumeida: Hebron's Archaeological Park" (PDF). Emek Shaveh.
↑ A. Ofer, The Judean Mountains in the Biblical Period, Volume 1:Tel Rumeida (PhD dissertation, 1995), pp. 52-60 (in Hebrew)
↑ Chadwick, Jeffrey R. (2019). "Hebron in the Late Bronze Age: Discoveries of the American expedition to Hebron (Tell er-Rumeide)". In Maeir, Aren M.; Shai, Itzhaq; McKinny, Chris (eds.). The Late Bronze and Early Iron Ages of Southern Canaan. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. pp. 185–216. ISBN 978-3-11-062837-1.
↑ Genesis 23
↑ [1] Jozua 10
↑ 2 Samuel 2 Statenvertaling. Gearchiveerd op 13 januari 2023.
↑ 2 Sam.5:3-5
↑ Ref. Dagblad 30 okt 2021
↑ A History of Palestine: From the Ottoman Conquest to the Founding of the State of Israel, p.44, 136, Gudrun Krämer, Graham Harman, 2002
↑ "A History of Palestine", p.68,82-90 Gudrun Krämer, 2002
↑ Jerold S. Auerbach (2009): Hebron Jews: Memory and Conflict in the Land of Israel, Rowman & Littlefield, p. 79
↑ For The Land and The Lord: Jewish Fundamentalism in Israel. De evolutie van Gush Emumim Ian S. Lustick, 1988
↑ Remembering Hebron’s Ibrahimi Mosque massacre middleeastmonitor.com, 25 februari 2019. Gearchiveerd op 4 juni 2023.
↑ Mandaat en afspraken, 17 januari 1997
↑ pdf gepubliceerd 10 maart 2015
↑ About TIPH
↑ Hebron Agreement Sets Timetable for Further Redeployment. Vol. 7 No. 2. fmep.org (1997).
↑ With respect to the Protocol But our goals are different [than those of the previous Governments]. We are using the time interval in the agreement to achieve our goals: to maintain the unity of Jerusalem, to ensure the curity depth necessary for the defence of the State, to insist on the right of Jews to settle in their land, and to propose to the Palestinians a suitable arrangement for self-rule but without the sovereign Powers which pose a threat to the State of Israel.
↑ Chronological Review of Events Relating to the Question of Palestine unispal.un.org, 30 januari 1997
↑ West Bank - Arafat arrives in Hebron YouTube. Gearchiveerd op 30 april 2023.
↑ Maps of Hebron
↑ Area of Responsibility. Gearchiveerd op 20 juli 2023.
↑ Hebron nederzettingen tiph.org
↑ Wye River Memorandum 23 oktober 1998
↑ EAPPI-programma is de facto uitgehold kerknet.be, 15 oktober 2017. Gearchiveerd op 15 april 2023.
↑ Wereldraad stopt waarnemersmissie Hebron. Gearchiveerd op 16 april 2023.
↑ Vrijwilligers Wereldraad weg uit Hebron nd.nl, 30 januari 2019
↑ The humanitarian impact of Israeli settlements in Hebron City ochaopt.org, februari 2018. Gearchiveerd op 20 september 2020.
↑ zet internationale waarnemers in Hebron buiten hln.be, 28 januari 2019
↑ Israel to Expel International Monitoring Force in Hebron After 20-year Presence Haaretz, 28 januari 2019. Gearchiveerd op 7 maart 2022.
↑ Joint statement by the Foreign Ministers of the TIPH contributing countries We urge the parties to make progress towards a peaceful settlement of the conflict and to resolve all outstanding issues. Only a negotiated two-state solution can create a durable peace between the parties, with Israel and Palestine living side by side in peace and security within internationally recognized borders. government.no, 1 februari 2019. Gearchiveerd op 29 september 2021.
↑ After Israel suspends Hebron observers, Palestinians call for permanent UN force Haaretz, 29 januari 2019. Gearchiveerd op 17 mei 2023.
↑ Launch of Palestinian civilian monitor group angers settlers in Hebron timesofisrael, 12 februari 2019. Gearchiveerd op 16 april 2023.
↑ Christian Peacemaker Teams. Gearchiveerd op 25 juni 2023.
↑ International Solidarity Movement [EN. Gearchiveerd op 4 juli 2023.
↑ H2 spotlight april 2019 ochaopt.org, april 2019
↑ About the organization breakingthesilence.org.il. Gearchiveerd op 4 juli 2023.
↑ 'Death to Arabs' sprayed on Palestinian kindergarten in Hebron 972mag.com,8 november 2013
↑ Exposure to Violence CPT, 2015. Gearchiveerd op 25 juni 2023.
↑ Soldiers violently arrest youths in Hebron 15 oktober 2017, btselem.org
↑ In photos: Israel’s war on nonviolent resistance in Hebron electronic intifada.net, 9 mei 2016
↑ PM quotes Bible to lambast UNESCO decision on Hebron timesofisrael.com, 9 juli 2017
↑ Tamara Neuman, Settling Hebron: Jewish Fundamentalism in a Palestinian City:The Ethnography of Political Violence, University of Pennsylvania Press, 2018, ISBN 978-0-812-29482-8
↑ Hebron stadscentrum btselem.org, 11 november 2017, update mei 2019
↑ The Hebron Fund Mission Statement hebronfund.org. Gearchiveerd op 23 januari 2018.
↑ Company profiles.Himanuta ltd dnb.com
↑ Israel Recruited the Jewish National Fund to Secretly Buy Palestinian Land for Settlers haaretz,com, 15 juli 2012
↑ Armed settlers and segregation: Inside the West Bank youtube.com, 9 juli 2025
↑ Israel/OPT: Evidence indicates West Bank killing was extrajudicial execution amnesty.org, 25 september 2015
↑ Hashlamoun ‘extrajudicial execution’ mondoweiss.net, 25 september 2015. Gearchiveerd op 11 april 2023.
↑ Israëlische militairen in burger doden man in ziekenhuis nos.nl, 12 november 2015. Gearchiveerd op 16 april 2023.
↑ Israeli soldier is filmed shooting dead wounded Palestinian attacker hebron theguardian, 24 maart 2016. Gearchiveerd op 10 mei 2023.
↑ shooting in hebron youtube, maart 2016. Gearchiveerd op 25 april 2023.
↑ Israeli Soldier Convicted of Manslaughter for Lethal Shooting of Wounded Palestinian Assailant Haaretz, 4 januari 2017. Gearchiveerd op 7 maart 2022.
↑ Hebron shooter Azaria to be freed in May after sentence reduction timesofisrael, 19 maart 2018. Gearchiveerd op 16 april 2023.
↑ Likud MK enlists Hebron shooter Azaria to back his reelection campaign thetimesofisrael, 24 januari 2019. Gearchiveerd op 3 juni 2023.
↑ Israeli Army Denied Soldiers Threw Gas Canister Into Hebron School. Then a Video Surfaced Haaretz, 6 december 2018. Gearchiveerd op 19 april 2022.
↑ A week of occupation in photo's cpt, 13 maart 2019. [2]
↑ Palestinian youth injured in Israeli military attack north of Hebron english.wafa.ps, 6 maart 2025
↑ Met een parade tonen Israëlische kolonisten in Hebron hun macht trouw.nl, 22 augustus 2025

[1] Localities in Hebron Governorate by Type of Locality and Population Estimates, 2007-2016 Palestijns Centraal Bureau Statistieken, 2016

[2] Chadwick,, Jeffrey R., The archaeology of biblical Hebron in the Bronze and Iron ages: An examination of the discoveries of the American Expedition to Hebron (1992). Geraadpleegd op 14 november 2025.

[3] ttps://bijbel.nbv21.nl/bijbel/NBV21/JOS.10/Jozua-10/ Jozua 10:3

[Jozua-10-4] Jozua 10:36-40 Statenvertaling. Gearchiveerd op 28 mei 2023.

[5] Fred Skolnik, Michael Berenbaum (2007) Encyclopaedia Judaica, Second Edition, Volume 8, pg. 744-749

[6] Jerold S. Auerbach, Hebron Jews: Memory and Conflict in the Land of Israel. Rowman & Littlefield Publishers

[7] Hebron's glas-geschiedenis februari 2013

[8] Patriarchal Burial Site Explored for First Time in 700 Years BAS Library

[9] Wigoder, Geoffrey, ed. (1989): The Encyclopedia of Judaism. Macmillan. p. 768.

[10] Hebron University hebron.edu

[11] Hebron welcomes pull-out timeshighereducation.com, 24 januari 1997

[12] [The university, a few miles from the centre of Hebron, was closed by the Israeli army last March and only reopened in the new year after demonstrations by the students followed by negotiations. Mr Abu Zneid said the Israeli government's decision to close the university after bus bombings in Tel Aviv and Jerusalem, was "a political one, designed to placate right-wingers and settlers in Hebron". None of its students was arrested for involvement in the bombings.The university was initially closed for six months but this was renewed in September.

[13] Hebron/Al-Khalil Old Town whc.unesco.org. Gearchiveerd op 9 juli 2023.

[14] Unesco makes Hebron old city Palestinian world heritage site theguardian.com, 7 juli 2017. Gearchiveerd op 5 juli 2023.

[15] Unesco verklaart Hebron "beschermde zone", Israël in de gordijnen: "krankzinnig" De Morgen, 7 juli 2017. Gearchiveerd op 16 februari 2019.

[16] Singer-Avitz, L., & Herzog, Z. (2004). Redefining the centre: the emergence of state in Judah. Tel Aviv, 31.

[17] Mizrachi, Yonathan (2014). "Tel Rumeida: Hebron's Archaeological Park" (PDF). Emek Shaveh.

[18] A. Ofer, The Judean Mountains in the Biblical Period, Volume 1:Tel Rumeida (PhD dissertation, 1995), pp. 52-60 (in Hebrew)

[19] Chadwick, Jeffrey R. (2019). "Hebron in the Late Bronze Age: Discoveries of the American expedition to Hebron (Tell er-Rumeide)". In Maeir, Aren M.; Shai, Itzhaq; McKinny, Chris (eds.). The Late Bronze and Early Iron Ages of Southern Canaan. Walter de Gruyter GmbH & Co KG. pp. 185–216. ISBN 978-3-11-062837-1.

[20] Genesis 23

[21] [1] Jozua 10

[22] 2 Samuel 2 Statenvertaling. Gearchiveerd op 13 januari 2023.

[23] 2 Sam.5:3-5

[24] Ref. Dagblad 30 okt 2021

[25] A History of Palestine: From the Ottoman Conquest to the Founding of the State of Israel, p.44, 136, Gudrun Krämer, Graham Harman, 2002

[26] "A History of Palestine", p.68,82-90 Gudrun Krämer, 2002

[27] Jerold S. Auerbach (2009): Hebron Jews: Memory and Conflict in the Land of Israel, Rowman & Littlefield, p. 79

[28] For The Land and The Lord: Jewish Fundamentalism in Israel. De evolutie van Gush Emumim Ian S. Lustick, 1988

[29] Remembering Hebron’s Ibrahimi Mosque massacre middleeastmonitor.com, 25 februari 2019. Gearchiveerd op 4 juni 2023.

[30] Mandaat en afspraken, 17 januari 1997

[31] ubliceerd 10 maart 2015

[32] About TIPH

[33] Hebron Agreement Sets Timetable for Further Redeployment. Vol. 7 No. 2. fmep.org (1997).

[34] With respect to the Protocol But our goals are different [than those of the previous Governments]. We are using the time interval in the agreement to achieve our goals: to maintain the unity of Jerusalem, to ensure the curity depth necessary for the defence of the State, to insist on the right of Jews to settle in their land, and to propose to the Palestinians a suitable arrangement for self-rule but without the sovereign Powers which pose a threat to the State of Israel.

[35] Chronological Review of Events Relating to the Question of Palestine unispal.un.org, 30 januari 1997

[36] West Bank - Arafat arrives in Hebron YouTube. Gearchiveerd op 30 april 2023.

[37] Maps of Hebron

[38] Area of Responsibility. Gearchiveerd op 20 juli 2023.

[39] Hebron nederzettingen tiph.org

[40] Wye River Memorandum 23 oktober 1998

[41] EAPPI-programma is de facto uitgehold kerknet.be, 15 oktober 2017. Gearchiveerd op 15 april 2023.

[42] Wereldraad stopt waarnemersmissie Hebron. Gearchiveerd op 16 april 2023.

[43] Vrijwilligers Wereldraad weg uit Hebron nd.nl, 30 januari 2019

[44] The humanitarian impact of Israeli settlements in Hebron City ochaopt.org, februari 2018. Gearchiveerd op 20 september 2020.

[45] zet internationale waarnemers in Hebron buiten hln.be, 28 januari 2019

[46] Israel to Expel International Monitoring Force in Hebron After 20-year Presence Haaretz, 28 januari 2019. Gearchiveerd op 7 maart 2022.

[47] Joint statement by the Foreign Ministers of the TIPH contributing countries We urge the parties to make progress towards a peaceful settlement of the conflict and to resolve all outstanding issues. Only a negotiated two-state solution can create a durable peace between the parties, with Israel and Palestine living side by side in peace and security within internationally recognized borders. government.no, 1 februari 2019. Gearchiveerd op 29 september 2021.

[48] After Israel suspends Hebron observers, Palestinians call for permanent UN force Haaretz, 29 januari 2019. Gearchiveerd op 17 mei 2023.

[49] Launch of Palestinian civilian monitor group angers settlers in Hebron timesofisrael, 12 februari 2019. Gearchiveerd op 16 april 2023.

[50] Christian Peacemaker Teams. Gearchiveerd op 25 juni 2023.

[51] International Solidarity Movement [EN. Gearchiveerd op 4 juli 2023.

[52] H2 spotlight april 2019 ochaopt.org, april 2019

[53] About the organization breakingthesilence.org.il. Gearchiveerd op 4 juli 2023.

[54] 'Death to Arabs' sprayed on Palestinian kindergarten in Hebron 972mag.com,8 november 2013

[55] Exposure to Violence CPT, 2015. Gearchiveerd op 25 juni 2023.

[56] Soldiers violently arrest youths in Hebron 15 oktober 2017, btselem.org

[57] In photos: Israel’s war on nonviolent resistance in Hebron electronic intifada.net, 9 mei 2016

[58] PM quotes Bible to lambast UNESCO decision on Hebron timesofisrael.com, 9 juli 2017

[59] Tamara Neuman, Settling Hebron: Jewish Fundamentalism in a Palestinian City:The Ethnography of Political Violence, University of Pennsylvania Press, 2018, ISBN 978-0-812-29482-8

[60] Hebron stadscentrum btselem.org, 11 november 2017, update mei 2019

[61] The Hebron Fund Mission Statement hebronfund.org. Gearchiveerd op 23 januari 2018.

[62] Company profiles.Himanuta ltd dnb.com

[63] Israel Recruited the Jewish National Fund to Secretly Buy Palestinian Land for Settlers haaretz,com, 15 juli 2012

[64] Armed settlers and segregation: Inside the West Bank youtube.com, 9 juli 2025

[65] Israel/OPT: Evidence indicates West Bank killing was extrajudicial execution amnesty.org, 25 september 2015

[66] Hashlamoun ‘extrajudicial execution’ mondoweiss.net, 25 september 2015. Gearchiveerd op 11 april 2023.

[67] Israëlische militairen in burger doden man in ziekenhuis nos.nl, 12 november 2015. Gearchiveerd op 16 april 2023.

[68] Israeli soldier is filmed shooting dead wounded Palestinian attacker hebron theguardian, 24 maart 2016. Gearchiveerd op 10 mei 2023.

[69] shooting in hebron youtube, maart 2016. Gearchiveerd op 25 april 2023.

[70] Israeli Soldier Convicted of Manslaughter for Lethal Shooting of Wounded Palestinian Assailant Haaretz, 4 januari 2017. Gearchiveerd op 7 maart 2022.

[71] Hebron shooter Azaria to be freed in May after sentence reduction timesofisrael, 19 maart 2018. Gearchiveerd op 16 april 2023.

[72] Likud MK enlists Hebron shooter Azaria to back his reelection campaign thetimesofisrael, 24 januari 2019. Gearchiveerd op 3 juni 2023.

[73] Israeli Army Denied Soldiers Threw Gas Canister Into Hebron School. Then a Video Surfaced Haaretz, 6 december 2018. Gearchiveerd op 19 april 2022.

[74] A week of occupation in photo's cpt, 13 maart 2019. [2]

[75] Palestinian youth injured in Israeli military attack north of Hebron english.wafa.ps, 6 maart 2025

[76] Met een parade tonen Israëlische kolonisten in Hebron hun macht trouw.nl, 22 augustus 2025

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]